تحلیل تازه‌ترین شرایط حجم آب دریاچه ارومیه

مجید رستگاری در خصوص وضعیت کنونی دریاچه ارومیه اظهار داشت: هم‌اکنون حجم آب این دریاچه به حدود ۴.۱۵ میلیارد مترمکعب رسیده است در حالی که میزان آن در سال گذشته به طور تقریبی ۳.۸ میلیارد مترمکعب بود.

وی در ادامه با اشاره به بهبود نسبی وضعیت دریاچه ارومیه، عنوان کرد: وضعیت کنونی دریاچه ارومیه رضایت‌بخش به نظر می‌رسد، اما این تنها آغاز فرایند احیاست. برای دستیابی به تراز اکولوژیک، باید حجم آب به حدود ۱۵.۵ میلیارد مترمکعب افزایش یابد که این امر به عوامل همچون بارش بیشتر و کاهش مصرف آب توسط عموم بستگی دارد.

مدیرعامل آب منطقه‌ای آذربایجان غربی، عوامل اقلیمی و انسانی را به عنوان دلایل وضعیت فعلی دریاچه ارومیه معرفی کرد و گفت: گسترش کشاورزی و کشت محصولات آب‌بر، در کنار الگوی بارش‌ها، از جمله دلایل تاثیرگذار بر وضعیت کنونی دریاچه به شمار می‌روند.

در حال حاضر، ۵۰ درصد الگوی کشت منطقه به محصولات آب‌بر اختصاص یافته است.

وی خاطرنشان کرد که در حال حاضر تقریباً ۵۰ درصد الگوی کشت در این ناحیه به محصولاتی همچون چغندر، سیب و یونجه اختصاص دارد و بهبود وضعیت دریاچه ارومیه مستلزم تغییر الگوی کشت، گسترش روش‌های آبیاری نوین و حمایت از کشاورزان است.

رستگاری با اشاره به اینکه از دهه ۹۰، بر اساس مصوبات احیای دریاچه ارومیه باید سهم مصرف آب در بخش کشاورزی به میزان ۴۰ درصد کاهش یابد و گسترش زمین‌های جدید متوقف شود، افزود: با این حال در برخی مناطق شاهد توسعه زمین‌های کشاورزی هستیم. تغییر الگوی کشت و حرکت به سوی محصولات کم‌آب‌بر و تکنیک‌های جدید آبیاری نیازمند بودجه کافی است و بدون حمایت، کشاورزان قادر به انجام این تغییرات نخواهند بود.

وی در خصوص اثر سدسازی بر وضعیت دریاچه ارومیه اظهار کرد: در سال گذشته، بیش از یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون مترمکعب آب از سدهای استان به سوی دریاچه هدایت شد، که اگر مقدار آب شرب مردم را از حجم آب سدها کسر کنیم، تأثیر چندانی بر وضعیت دریاچه ارومیه نخواهد داشت.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان غربی ادامه داد: از مجموع ۱۷ سد استان، ۱۰ سد وضعیت بهتری نسبت به سال گذشته دارند، اما در برخی سدها مانند آغ‌چای چایپاره در حوضه ارس و همچنین شهرچای ارومیه کاهشی در ذخایر آب مشاهده شده است.

وی همچنین اضافه کرد: برعکس، سدهای جنوبی استان نظیر بوکان، مهاباد، حسنلو، ساروق، کانی‌سیب و سردشت در وضعیت مناسبی قرار داشته و افزایش قابل توجهی در ذخایر آب آنها ثبت گردیده است.

سالانه، در تابستان حدود ۳۰ میلیون مترمکعب آب از دریاچه ارومیه تبخیر می‌شود.

رستگاری بیان کرد که هر ساله از اواخر خردادماه، فرآیند تبخیر تدریجی آب دریاچه ارومیه آغاز می‌شود و این مقدار در مردادماه به ۳۰ میلیون مترمکعب می‌رسد.

وی تصریح کرد که اگر اقدامات آغاز شده برای احیای دریاچه ارومیه ادامه یابد و بتوانیم با مدیریت منابع، آب را از کانی‌سیب و دیگر حوزه‌ها آزاد کنیم، و تبخیر را کنترل کنیم، قادر به حفظ بخشی از آب موجود در دریاچه تا سال آبی آینده خواهیم بود و همچنین شاهد ادامه بهبود وضعیت خواهیم بود.

رستگاری به اهمیت مدیریت مصرف آب با استفاده از روش‌های آبیاری نوین، تغییر الگوی کشت و صرفه‌جویی در مصرف آب تأکید کرد و گفت: هنوز نمی‌توانیم بگوییم که وارد مرحله ترسالی شده‌ایم و وضعیت همچنان آسیب‌پذیر است. بنابراین لازم است مدیریت و منابع و مصارف آب در بخش‌های مختلف به دقت مد نظر قرار گیرد.