دو هزار تومان یا ۷۰ هزار تومان/ معنای فاصلهی ۶۸ هزار تومانی در اعلام قیمت بنزین چیست؟
فاطمه مهاجرانی در نشستی با نمایندگان رسانههای گروهی، قیمت نهایی بنزین را هفتاد هزار تومان اعلام کرد. در مقابل، حسین صمصامی، نماینده مجلس شورای اسلامی، همچنان بر ادعای قبلی خود مبنی بر نرخ دو هزار تومان برای هر لیتر بنزین تأکید دارد. این اظهارات او باعث تردید نسبت به قیمت ۷۰ هزار تومانی بنزین شده است، اما واقعیت موضوع چیست؟
نرخ واقعی بنزین چقدر است؟
در شرایطی که کشور با کمبود بنزین مواجه است، هنوز در سطوح کلان هیچ توافقی در مورد قیمت واقعی بنزین به وجود نیامده است.
دلایل این عدم توافق به تفاوتهای مبنایی در محاسبه هزینه بنزین مربوط میشود. اگر محاسبه قیمت بنزین بر اساس نرخ نفت خام و قیمت بنزین در بازارهای جهانی صورت گیرد، نتیجهاش با زمانی که فقط قیمت داخلی بنزین مورد توجه قرار گیرد، کاملاً متفاوت خواهد بود.
حال این پرسش مطرح میشود که چگونه میتوان به مسئله افزایش قیمت بنزین و یا تغییر در روابط اقتصادی مرتبط با آن ورود کرد، در حالی که اختلاف بین قیمت تمامشده و نرخهای فروش جاری حدود ۶۸ هزار تومان است؟
در حال حاضر، بنزین در ایران به دو قیمت ۱۵۰۰ تومان و سه هزار تومان به فروش میرسد. اگرچه قیمت بنزین بر اساس دلار در ایران بهطور نسبی ارزان است، باید توجه داشت که قدرت خرید نیز عاملی کلیدی در تعیین قیمتها به شمار میآید؛ بهطوری که قدرت خرید مردم ایران به مراتب پایینتر از کشورهایی است که به عنوان الگو در نظر گرفته میشوند.
با این وجود، بهنظر میرسد که پس از جلب نظر افکار عمومی در خصوص تغییر قیمت بنزین، نیاز است که سیاستگذاران در سطح کلان به راهحلهای قابل اجرا و مبنای مشترک دست یابند، زیرا در صورت عدم وجود یک مبنای بررسی مشترک، اختلافات گستردهای وجود خواهد داشت که اصل موضوع را به چالش میکشد.
ریشه رقم دو هزار تومان برای هر لیتر بنزین چیست؟
صمصامی در توضیح مبنای خود برای اعلام قیمت بنزین بیان کرده است که هزینه واقعی دولت برای هر لیتر بنزین کمتر از ۲ هزار تومان برآورد میشود و این عدد فقط بخش هزینههای مستقیم را در برمیگیرد.
وی توضیح داد که هزینه استخراج نفت خام از طریق ۱۴.۵ درصد درآمد ناشی از فروش نفت تأمین میگردد و بنابراین این بخش تأثیر مالی مستقیمی بر بودجه عمومی دولت ندارد.
علاوه بر این، فرایند پالایش بهطور تهاتری انجام میشود؛ به این معنا که دولت نفت خام را به پالایشگاهها میسپارد و فرآوردههای پالایششده را دریافت میکند، بنابراین در این مرحله نیز پرداخت هزینهای بهصورت مستقیم صورت نمیگیرد.
صمصامی دو بخش اصلی که دارای هزینه واقعی برای دولت هستند را حملونقل و حقالعمل جایگاهداران عنوان کرد و افزود: هزینه حمل هر لیتر بنزین به جایگاههای سوخت به حدود ۸۰۰ تومان و حقالعمل جایگاهداران طبق مصوبه دولت به ۶۵۰ تومان برای هر لیتر میرسد.
وی بر این نکته تأکید کرد که رقم کمتر از ۲ هزار تومان نمیتواند بهعنوان قیمت واقعی تمام شده بنزین در اقتصاد کشور محسوب شود، چرا که در این محاسبه ارزش واقعی نفت خام بهعنوان یک منبع ملی در نظر گرفته نشده است.
حال پرسش این است که برای اتخاذ تصمیمگیری صحیح، چه نرخی باید بهعنوان مبنا در نظر گرفته شود. داشتن یک مبنای مشترک قطعاً اولین گام در روند اصلاح باید مورد توجه قرار گیرد.
۲۲۳۲۲۳
