۸۰ درصد از افراد مبتلا به دیابت نوع دو، اضافه وزن دارند / مشکل کمبود انسولین نیست، بلکه نارضایتی از برند وجود دارد
رئیس هیئتمدیره انجمن دیابت با اشاره به این نکته که نزدیک به ۴۰ درصد از جمعیت بزرگسال کشور با مشکل دیابت یا پیشدیابت مواجه هستند، تصریح کرد که حدود ۷ میلیون نفر از ایرانیان به دیابت نوع دو مبتلا بوده و بیش از ۱۰ میلیون نفر دیگر در مرحله پیشدیابت قرار دارند. وی با ابراز نگرانی درباره افزایش چاقی و سبک زندگی ناسالم در جامعه، تاکید نمود که «دیابت نوع دو، بیماریای خاموش اما با عوارض جدی است» و خواستار توجه فوری سیاستگذاران به بالغ بر ۲۱ میلیون نفر مبتلا و در معرض خطر شد.
دکتر علیرضا استقامتی_ به مناسبت روز جهانی و هفته ملی دیابت، در مورد وضعیت دیابت در ایران اظهار داشت: بر اساس آخرین آمار از «پیمایش عوامل خطر بیماریهای غیرواگر در ایران» (استپس)، حدود ۱۴.۲ درصد از جمعیت بالای ۲۰ سال کشور به دیابت نوع دو مبتلا هستند که این رقم برابر با ۷ میلیون نفر از جمعیت کل کشور است. پیمایش مذکور یک سال قبل از شیوع پاندمی کرونا در کشور انجام شده و اکنون معاونت بهداشت وزارت بهداشت به شروع پیمایش جدید اقدام کرده است. با توجه به اینکه این پیمایش در حال حاضر در حال انجام است، باید منتظر آمار و ارقام جدید باشیم.
وی افزود که حدود ۲۴ درصد از جمعیت بالای ۲۰ سال نیز در وضعیت «پیشدیابت» قرار دارند و خاطرنشان کرد: این نسبت باید مورد توجه قرار گیرد، زیرا به معنای این است که بیش از ۱۰ میلیون نفر در این وضعیت به سر میبرند و به همین دلیل بر اساس نتایج استپس، تقریباً ۴۰ درصد از بزرگسالان کشور به دیابت و پیشدیابت مبتلا هستند. پیشدیابت به عنوان یک پدیده مهم بایستی جدی گرفته شود؛ چرا که میتواند به دیابت منجر شود یا عوارض ناشی از بیماری دیابت را با شدت کمتری بروز دهد. اگرچه افرادی که احتمال ابتلای آنها به دیابت در آینده بیشتر است، معمولا از گروه پیشدیابتیها هستند، اما به این معنا نیست که تمامی افراد در این مرحله به بیماری دیابت دچار خواهند شد. با توجه به پایین بودن سطح فعالیت بدنی و مشکلات تغذیهای در جامعه، احتمال ابتلای پیشدیابتیها به دیابت بیشتر از بازگشت آنان به وضعیت عادی است.
تشخیص قطعی دیابت و بروز عوارض ناشی از این بیماری
رئیس هیأتمدیره انجمن دیابت گابریک اظهار کرد که پیشدیابت به هیچ عنوان از دیابت جدا نیست و گفت: به محض اینکه سطح قند خون در دو نوبت بیشتر از ۱۲۶ باشد، به تشخیص دیابت میرسیم. این میزان بر اساس یافتههای علمی مشخص شده است؛ در این شرایط، عوارض ناشی از دیابت به تدریج در حال بروز و شیوع میباشند. عوارض بیماری دیابت شامل مشکلات چشمی، کلیوی و عروقی در برخی افراد پیشدیابت نیز مشاهده میشود، در حالی که درک عمومی از این موضوع متفاوت است. بنابراین، هیچ تضمینی وجود ندارد که فرد مبتلا به پیشدیابت از بروز عوارض دیابت به دور باشد، حتی اگر احساس سلامتی کند. عوارض قلبی و عروقی به ویژه در بین کسانی که دچار پیشدیابت هستند، رایج است.
ارتباط نزدیک بین وزن و دیابت
این پزشک فوق تخصص غدد و متابولیسم بیان کرد که عنصر «وزن» در مراقبت و مدیریت بیماری دیابت اهمیت بسزایی دارد و لازم است که در بحث مراقبت این بیماران و کنترل قند خون، جداگانه به کنترل وزن نیز توجه شود. کنترل وزن به عنوان یک مؤلفه تأثیرگذار برای مدیریت دیابت محسوب میشود.
استقامتی افزود: لذا افراد مبتلا به دیابت باید نه تنها به سطح قند خون خود توجه نمایند، بلکه به میزان چربی و فشار خون نیز باید دقت داشته باشند. وزن در مراقبت بهبود وضعیت دیابت نقشی انکارناپذیر دارد؛ به طوری که کنترل چربی خون که به مراقبت دیابت کمک میکند از کنترل وزن به عنوان یک عامل مستقل متمایز میباشد. اگر افراد مبتلا به دیابت که در مراحل اولیه بیماری قرار دارند، بتوانند بیش از ۱۵ درصد از وزن خود را کاهش دهند، احتمال موفقیت در بهبود وضعیت آنها به طور چشمگیری افزایش مییابد. با توجه به اینکه اکثر بیماران دیابتی به دیابت نوع دو مبتلا هستند، تأکید بر کاهش وزن از سوی پزشکان ضرورت دارد؛ چرا که ۷۰ تا ۸۰ درصد این افراد با چاقی دست به گریبان هستند.
رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علومپزشکی تهران بیان کرد که چاقی و دیابت ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارند و اصطلاح “Diabesity” که در کشورهای خارجی کاربرد دارد، ترکیبی از دو کلمه Diabetes «دیابت» و Obesity «چاقی» است. این واژه به منظور نشان دادن ارتباط عمیق بین چاقی و دیابت به کار میرود.
دیابت نوع یک چیست؟
استقامتی افزود که «دیابت نوع یک» یک بیماری خودایمنی است که در آن، افراد به دلیل اختلال در سیستم ایمنی در شرایط ژنتیکی خاص، مستعد ابتلا به دیابت نوع یک میشوند. در این حالت، سلولهای لوزالمعده که مسئول تولید انسولین هستند به عنوان موجودات غیرمجاز شناخته شده و نابود میشوند. هنگامی که این سلولها از بین میروند، بیمار نیاز به تزریق انسولین پیدا میکند.
پرنوشی، پرادراری و کاهش وزن، علائم بیماری دیابت نوع یک
این متخصص در زمینه علائم دیابت نوع یک توضیح داد که در گذشته این اعتقاد وجود داشت که این نوع دیابت تنها در کودکان و نوجوانان بروز میکند، اما اکنون مشخص شده که این بیماری میتواند در هر سنی رخ دهد. علائم این بیماری به طور ناگهانی نمایان میشود و درصد زیادی از بیماران با علائم پرنوشی، پرادراری و کاهش وزن به پزشک مراجعه میکنند. در برخی موارد، پیشرفت بیماری در افراد مسن ممکن است به صورت تدریجی باشد و با دیابت نوع دو اشتباه گرفته شود. در این وضعیت، ممکن است بیماران در مراحل اولیه بیماری با داروهای خوراکی کنترل شوند، اما در شش یا دوازده ماه آینده نیاز به تزریق انسولین پیدا کنند.
دیابت نوع دو، یک بیماری پرسروصدا اما بدون علامت
رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علومپزشکی تهران با اشاره به دیابت نوع دو توضیح داد که عوامل متعددی مانند مقاومت به انسولین، اختلال در بافت ماهیچهای و مشکلات در سیستم عصبی مرکزی میتوانند به این بیماری منجر شوند. ابتلا به دیابت نوع دو ممکن است بدون علامت باشد؛ به نحوی که نیمی از افراد مبتلا به این نوع دیابت هیچ نشانهای از بیماری ندارند و در حقیقت بیماری میتواند با ظهور عوارض دیابت نمایان شود. اگرچه این احتمال وجود دارد که فرد مبتلا به دیابت نوع دو هیچ نشانهای از بیماری نداشته باشد، با این حال بیماری در حال پیشرفت به صورت پنهان باقی میماند. دیابت نوع دو به رغم عوارضی که دارد، از نظر علائم غالباً بیصدا است.
نوروپاتی و زخم پای دیابتی
این فوق تخصص غدد و متابولیسم بیان کرد که حدود ۱۵ درصد از مبتلایان به دیابت دچار مشکلات زخم پای دیابتی میشوند و در شرایطی که بیماری برای مدت طولانی کنترل نشود، تمام اعضای بدن ممکن است تحت تأثیر قرار گیرند. در این راستا، عروق بزرگ و کوچک درگیر میشوند؛ عروق بزرگ شامل عروق شبکیه چشم، کلیه و اعصاب از جمله عروق کوچک میباشند. نوروپاتی، عارضهای از بیماری دیابت است که دو نوع «حسی» و «حرکتی» دارد. افرادی که دیابت را به خوبی کنترل نکردهاند به نوروپاتی مبتلا میشوند و ممکن است درک سوختن یا نفوذ جسم نوکتیز به پا را نیز حس نکنند. افرادی که با زخم پای دیابتی مواجه میشوند ممکن است بر اساس مراقبتهای دریافتی وضعیت متفاوتی را تجربه کنند، از بهبودی تا احتمال قطع عضو.
ضرورت رعایت بهداشت پا در افراد دیابتی
وی تاکید کرد که کنترل زخم پای دیابتی بسیار دشوار است و افراد مبتلا به دیابت باید به پیشگیری از زخم پای دیابتی دقت نمایند و نکات بهداشتی را جدی بگیرند. رعایت بهداشت پا برای دیابتیها به شدت ضروری است؛ به گونهای که آنها نباید ناخنهای پا را از ته بچینند، باید فواصل بین انگشتان را بررسی کنند، روزانه پاهایشان را کنترل کرده، از شستن پاها با آب داغ پرهیز کرده، از اجسام تیز و برنده دوری کنند، از چسباندن پا به وسایل گرمایی بپرهیزند، کفش تنگ نپوشند، روزانه جورابها را تعویض کنند، پاها را روزانه بشویند، با وازلین چرب کنند و در خانه دمپایی، جوراب و کفش مناسب بپوشند.
دسترسی به انسولین در ایران
استقامتی در خصوص دسترسی به داروهای بیماران دیابتی بیان کرد که هیچ مشکل خاصی در زمینه دسترسی به داروهای اساسی دیابت وجود ندارد، اما مدیریت دارویی با چالشهایی همراه است. انسولینهایی که برای بیماران دیابتی کاربرد دارند، تنها به وسیله یک شرکت تولیدکننده ساخته میشود و دو شرکت دیگر در کشور به واردات این نوع انسولین میپردازند. یکی از این شرکتها کارخانهای در کرج احداث کرده و بخشی از انسولین مورد نیاز را در کشور تولید میکند. علاوه بر این دو شرکت، چند شرکت دیگر نیز به فرمولهکردن انسولین در ایران مشغول هستند، اما مواد اولیه آن را از خارج وارد میکنند. در مواردی که مجوزهایی برای فرمولهکردن انسولین بدون ضابطه صادر میشود، شانس ایجاد رقابت غیرعادلانه افزایش مییابد. به طور کلی، دسترسی به انسولین در کشور معمولاً در سطحی بالاتر از تقاضا قرار دارد، چرا که چندین شرکت به این فرآیند ورود کردهاند.
وفور انسولین و علت نارضایتی بیماران از کمبود
رئیس هیئتمدیره انجمن دیابت گابریک در پاسخ به این سؤال که «چرا بیماران دیابتی با وجود راحتی دسترسی به انسولین از کمبود آن شکایت دارند؟» اظهار داشت: مجدداً تأکید میکنم که چهار شرکت به فرمولهکردن انسولین در کشور پرداخته و دو شرکت دیگر در این زمینه تأمین واردات را انجام میدهند؛ بنابراین با «زیادی انسولین» مواجه هستیم. با این حال، بیماران به دنبال انسولین با برند خارجی هستند و معمولاً نسبت به تغییر انسولین مصرفی خود مقاومت میکنند. متأسفانه نمیتوانیم بیماران را به استفاده از برندهای جدید وادار نموده و همین عامل موجب نارضایتی آنها میشود؛ چرا که از آنها میشنویم که برای تأمین انسولین به چند داروخانه مراجعه کردهاند. این شرایط نشاندهنده عدم توانایی ما در متقاعد نمودن بیماران برای استفاده از برندهای محلی است.
تغییر نرخ ارز نباید منجر به افزایش پرداخت از جیب مردم شود
رئیس دانشکده پزشکی دانشگاه علومپزشکی تهران درباره پوشش بیمهای انسولین بیان کرد: پوشش بیمه برای انسولین ۹۰ درصد است و قیمت آن در طول سالیان گذشته به ثبات نسبی رسیده است. افزایش قیمت انسولین باید به صورت تدریجی و با شیب ملایم انجام گیرد، نه اینکه به یکباره چند برابر شود. قیمت انسولین در کشور نسبت به سطح جهانی پایین است و مصرفکنندگان نیز باید ارزش این محصول با فناوری بالا را درک کنند و به صورت منصفانه عرضه شود. پایین نگه داشتن کاذب قیمت انسولین باعث تکانههای قیمتی شده و موجب نارضایتی بحق بیماران گردیده است. همچنین موضوع تغییر نرخ ارز دارو نیز میتواند به شوک قیمتی کالا کمک کند و افزایش نارضایتی را به همراه داشته باشد.
رئیس هیئتمدیره انجمن دیابت گابریک با اشاره به تغییر نرخ ارز و افزایش قیمت انسولین تصریح کرد: به عنوان یک انجمن حامی بیماران دیابتی، ما با تغییر نرخ ارز هنگامی که پوشش بیمهای مناسب وجود داشته باشد و افزایش پرداخت از جیب بیمار اتفاق نیفتد، مخالفتی نداریم. انسولین به نوعی شبیه بنزین است؛ زیرا بیش از یک میلیون ایرانی روزانه یک یا چند بار از انسولین استفاده میکنند و بنابراین باید از بروز شوکهای قیمتی در این زمینه پرهیز گردد.
هزینههای درمانی بالا برای بیماران دیابتی
این پزشک مطرح کرد که هزینههای درمان بیماران دیابت بسیار زیاد است و متأسفانه هزینههای درمان فقط به انسولین محدود نمیشود؛ چرا که بیماران ناگزیر به مصرف داروهایی برای درمان عوارض ناشی از دیابت هستند. پیشگیری از بروز شوک قیمتی انسولین صرفاً برای این دارو ضروری نیست، بلکه این موضوع باید در مورد تمام داروها مورد توجه باشد. سیاستگذاران انتظار دارند که بیمهها بتوانند شوک قیمتی داروها را پوشش دهند، اما منابع بیمهها همواره محدود است. مدیریت و کنترل نوسانات ناشی از تغییر نرخ ارز داروها تنها به وزارت بهداشت اختصاص ندارد، بلکه لازم است نهادهای مختلفی شامل سازمان برنامه و بودجه، وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و سازمان غذا و دارو با همکاری سازمانهای غیر دولتی همدیگر را یاری دهند تا حداکثر مشکلات برای مصرفکنندگان به حداقل برسد و سازمانهای بیمهکننده بتوانند هزینهها را پوشش دهند.
ضرورت توجه به جمعیت دیابتیها و پیشدیابتیها
رئیس هیئتمدیره انجمن دیابت گابریک اعلام کرد که سومین همایش «بررسی چالشها و راهکارهای مدیریت بیمار_محور دیابت در ایران» روز سهشنبه (۲۰ آبان) برگزار خواهد شد. وی از سیاستگذاران خواست تا صدای ۷ میلیون بیمار دیابتی کشور را بشنوند و نیمی از یک روز را به این گروه از بیماران اختصاص دهند و در این همایش شرکت کنند. هزینههای درمانی دیابت در سطح بینالمللی سالانه به یک تریلیون دلار میرسد.
استقامتی همچنین توسعه تعداد بیماران دیابتی کشور را به ۷ میلیون و تعداد افراد مبتلا به پیشدیابت را ۱۴ میلیون نفر عنوان کرد که جمع این دو گروه به ۲۱ میلیون نفر میرسد؛ به طوری که این جمعیت از تعداد ساکنان کلیه استانهای کشور نیز بیشتر است و هیچیک از استانها جمعیتی بیش از ۲۱ میلیون نفر ندارند. بنابراین، تبادل نظر در مورد دیابت به وضوح یک ضرورت محسوب میشود.
