برنج، چالش کلیدی پیمان ایران و پاکستان/ فرصت یا تهدید؟
توافق اقتصادی اخیر بین ایران و پاکستان در خصوص حذف تعرفههای تجاری بر روی ۹۰ درصد از کالاهای بازرگانی بین دو کشور، به طور همزمان احساسات مثبتی به همراه داشته و نگرانیهایی نیز ایجاد کرده است. در حالی که فعالان بازار از فرصتهای جدید صادراتی صحبت میکنند، برخی کشاورزان نگران هستند که ورود بیش از حد برنج و میوههای پاکستانی ممکن است در غیاب نظارتهای لازم، فشار سنگینی را بر آنها تحمیل کند.
محمدعلی دهقاندهنوی، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، در نشست با مقامات پاکستانی به توافق مهم اقتصادی میان تهران و اسلامآباد اشاره کرد و اعلام نمود که بر طبق این توافق، تعرفه تجاری بیش از ۹۰ درصد از کالاهای مبادلهای بین دو کشور به صفر میرسد. این اقدام به منظور تقویت روابط اقتصادی و ارتقاء سطح مبادلات تجاری انجام میشود که میتواند به عنوان نقطه عطفی در تعاملات دو کشور به شمار آید.
این تصمیم به دنبال مذاکرات اخیر مقامات دو کشور و در خلال نشست اقتصادی ایران و پاکستان برگزار شد که با حضور رئیس مجلس شورای اسلامی و مقامات اقتصادی دو طرف همراه بود. سالهاست که ایران و پاکستان در تلاشاند تا موانع تعرفهای و گمرکی را کاهش دهند و به این ترتیب صادرات و واردات میان خود را سرعت و تنوع بیشتری بخشند. کارشناسان بر این باورند که اجرای این توافق، زمینه مساعدی برای گسترش تجارت رسمی و کاهش قاچاق کالا فراهم میآورد.
دهقاندهنوی در دیدار با احمد فیض، رئیس سازمان توسعه تجارت پاکستان، خاطرنشان کرد: «در راستای موافقتنامه تجارت آزاد، تعرفه گمرکی بسیاری از کالاها یعنی حدود ۹۰ درصد کالاها به صفر خواهد رسید که این یک فرصت بینظیر برای گسترش روابط تجاری میان ایران و پاکستان است. همچنین، دولت پاکستان متعهد شده است که در طی ۳ تا ۵ سال آینده تعرفههای غیر گمرکی موجود را نیز حذف کند.»
از نظر اقتصادی، کاهش تعرفهها میتواند به پیشرفت صادرات ایران به ویژه در زمینههای صنعتی، پتروشیمی، مصالح ساختمانی و مواد غذایی کمک کند. در عین حال، پاکستان نیز خواهد توانست بخشی از محصولات کشاورزی و دامی خود را با سهولت بیشتری به بازار ایران عرضه نماید. این اقدام به عنوان مکملی برای سیاستهای ایران در راستای گسترش همکاریها با کشورهای مجاور و تقویت تجارت منطقهای لحاظ میشود.
بیشتر بخوانید:
واردات برنج حدود ۲ برابر شد/ برنج هندی صدرنشین برنجهای خارجی
با این حال، یکی از سوالات کلیدی مطرح شده از سوی فعالان اقتصادی، فهرست دقیق کالاهایی است که مشمول تعرفه صفر میشوند. بهخصوص در حوزه کشاورزی، محصولاتی نظیر برنج، میوه و چای اهمیت ویژهای دارند. برنج پاکستانی در سالهای اخیر جزو گزینههای وارداتی ایران بوده است، اما همواره بحثهای زیادی حول تأثیرات واردات آن بر بازار داخلی وجود داشته است. هنوز مشخص نیست که آیا برنج در لیست کالاهای مشمول تعرفه صفر قرار دارد یا خیر.
عبدالحکیم ریگی میرجاوه، رئیس اتاق مشترک ایران و پاکستان، پیشتر در نشستی با دهقاندهنوی گفته بود: «برنج پاکستانی در جنوب کشور با استقبال خوبی مواجه است و باید در راستای کنترل قیمتها از این ظرفیت پاکستان بهرهبرداری شود.» با توجه به این که اکنون اقداماتی موثر برای کاهش موانع تجارت میان دو کشور صورت گرفته، باید دید که آیا این تحولات تأثیری مثبت را در این حوزه خواهند گذاشت یا خیر؟
البته کارشناسان کشاورزی هشدار دادهاند که در صورت آزادسازی کامل واردات برنج بدون تعرفه، ممکن است فشارهایی بر تولیدکنندگان داخلی وارد شود. در عین حال، برخی تحلیلگران بر این نظرند که کاهش تعرفهها میتواند به تعادل قیمتها در بازار و کاهش فشار تورمی بر مصرفکنندگان کمک نماید، به خصوص در شرایطی که قیمت مواد غذایی برای بسیاری از خانوارهای ایرانی به مسئلهای جدی تبدیل شده است.
در کل، توافق اخیر میان ایران و پاکستان میتواند به عنوان گامی مؤثر در توسعه همکاریهای اقتصادی و تجاری منطقهای تلقی شود. با این حال، نحوه اجرای دقیق آن و ارائه فهرست نهایی کالاهای مشمول حذف تعرفه، تعیینکننده میزان تأثیر واقعی این تصمیم بر بخشهای مختلف نظیر صنعت، کشاورزی و وضعیت معیشتی مردم خواهد بود.
