گوگل روی برق زمینگرمایی برای هوش مصنوعی سرمایهگذاری میکند

شرکت آمریکایی Fervo Energy اعلام کرده است که ارزش درآمدهای قراردادشده آینده آن به ۱۱٫۹ میلیارد دلار رسیده؛ رقمی که نشان میدهد تقاضای شرکتهای بزرگ فناوری برای برق پایدار مراکز داده به یکی از محرکهای مهم توسعه انرژی زمینگرمایی تبدیل شده است. این شرکت که از فناوریهای پیشرفته حفاری برای استخراج گرمای زیر زمین استفاده میکند، همزمان ساخت مجموعه نیروگاهی بزرگی را در ایالت یوتا پیش میبرد که بخشی از ظرفیت آن قرار است برق موردنیاز گوگل را تأمین کند.
براساس گزارش مالی منتشرشده در ۹ نوامبر ۲۰۲۶، ظرفیت تحت قراردادهای الزامآور خرید برق Fervo به ۱۰۵۴ مگاوات رسیده است. ارزش درآمدهای آینده مرتبط با این قراردادها نیز در مقایسه با ۷٫۲ میلیارد دلار در پایان سهماهه دوم، به ۱۱٫۹ میلیارد دلار افزایش یافته است.
این رقم به معنای دریافت ۱۱٫۹ میلیارد دلار درآمد نقدی در سهماهه اخیر نیست. در واقع، شرکت ارزش درآمدی را گزارش میکند که انتظار دارد طی سالهای آینده و مطابق قراردادهای بلندمدت فروش برق به دست آورد.
مهمترین برنامه توسعه Fervo، ساخت بخش جدیدی از نیروگاه Cape Station برای گوگل است. این پروژه قرار است ۳۹۶ مگاوات برق تولید کند و طبق برنامه، نخستین برق آن در میانه سال ۲۰۲۸ وارد شبکه خواهد شد. دو شرکت همچنین درباره امکان افزایش همکاری تا نزدیک یک گیگاوات صحبت کردهاند، هرچند ظرفیت اضافی هنوز قرارداد قطعی خرید برق محسوب نمیشود.
چرا مراکز داده هوش مصنوعی به انرژی زمینگرمایی علاقهمند شدهاند؟
افزایش استفاده از هوش مصنوعی، نیاز شرکتهای فناوری به برق را بیشتر کرده است. آموزش مدلهای بزرگ، اجرای همزمان درخواستهای کاربران و نگهداری سرورها در مراکز داده به منابع انرژی قابل اعتماد احتیاج دارد.
با گسترش این فعالیتها، تأمین برق به یکی از مسائل اصلی توسعه زیرساخت هوش مصنوعی تبدیل شده است.
شرکتهایی مانند گوگل برای افزایش ظرفیت پردازشی خود باید مطمئن باشند که انرژی موردنیاز تجهیزات در زمان مناسب در دسترس خواهد بود. تأخیر در ساخت نیروگاه، احداث خطوط انتقال یا اتصال به شبکه میتواند برنامه راهاندازی مراکز داده را تحت تأثیر قرار دهد.
انرژی خورشیدی و بادی نقش مهمی در تأمین برق کمکربن دارند، اما تولید آنها تحت تأثیر شرایط آبوهوایی تغییر میکند. پنل خورشیدی در شب برق تولید نمیکند و توربین بادی نیز برای فعالیت به باد کافی احتیاج دارد.
برای جبران این تغییرات میتوان از باتری، شبکه گسترده برق و منابع دیگر استفاده کرد. با این حال، شرکتهای بزرگ فناوری به دنبال منابعی هستند که بتوانند در ساعات بیشتری از شبانهروز برق تولید کنند.
انرژی زمینگرمایی یکی از همین گزینهها است.
در این روش، از گرمای موجود در لایههای زیرزمینی برای تولید انرژی استفاده میشود. برخلاف نور خورشید یا سرعت باد، منبع حرارت زمین به ساعت روز وابسته نیست.
البته نیروگاه زمینگرمایی نیز مانند هر تأسیسات صنعتی ممکن است برای تعمیر و نگهداری متوقف شود، اما در صورت طراحی مناسب میتواند تولید برق نسبتاً پایداری داشته باشد.
همین ویژگی باعث شده شرکتهایی که به برق مداوم نیاز دارند، علاقه بیشتری به این فناوری نشان دهند.
تفاوت فناوری Fervo با نیروگاههای زمینگرمایی قدیمی چیست؟
نیروگاههای زمینگرمایی فناوری تازهای نیستند. در بعضی مناطق جهان سالهاست که از آب داغ و بخار طبیعی زیر زمین برای تولید برق استفاده میشود.
مشکل روش سنتی آن است که همه مناطق شرایط زمینشناسی مناسبی ندارند. در نیروگاههای متداول، معمولاً باید مخازنی وجود داشته باشند که هم دمای کافی داشته باشند و هم آب یا سیال بتواند بهصورت طبیعی در آنها جریان پیدا کند.
Fervo از روشی استفاده میکند که با عنوان سامانه زمینگرمایی پیشرفته یا Enhanced Geothermal System شناخته میشود.
در این روش، مهندسان با استفاده از تجهیزات حفاری پیشرفته به سنگهای داغ زیر زمین دسترسی پیدا میکنند و شرایطی برای گردش سیال و انتقال حرارت ایجاد میکنند.
یکی از فناوریهای مورد استفاده، حفاری افقی است. این روش در صنعت نفت و گاز نیز کاربرد دارد و اجازه میدهد چاه پس از رسیدن به عمق موردنظر، برای مسافت قابلتوجهی در جهت افقی ادامه پیدا کند.
در سامانههای زمینگرمایی پیشرفته، آب میتواند از طریق چاه تزریق وارد ناحیه گرم زیرزمینی شود، حرارت جذب کند و سپس از طریق چاه تولید به سطح بازگردد.
انرژی حرارتی بهدستآمده در تجهیزات نیروگاه برای تولید برق استفاده میشود.
البته این روش به مهندسی دقیق مخزن و بررسی آثار زمینشناسی نیاز دارد. ایجاد یا تقویت مسیرهای جریان زیرزمینی ممکن است با مخاطراتی مانند لرزهخیزی القایی همراه باشد و مدیریت آن به شرایط هر پروژه بستگی دارد.
مزیت بالقوه این فناوری آن است که توسعه انرژی زمینگرمایی را به مناطق بیشتری گسترش میدهد و وابستگی آن را به مخازن طبیعی آب داغ کاهش میدهد.
پروژه Cape Station در یوتا چقدر پیشرفت کرده است؟
Cape Station بزرگترین پروژه در حال توسعه Fervo محسوب میشود. این مجموعه در ایالت یوتا قرار دارد و ساخت آن بهصورت مرحلهای انجام میشود.
در گزارش ۹ نوامبر، شرکت اعلام کرده است که نخستین واحد عملیاتی این پروژه با ظرفیت ۳۳ مگاوات در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ فعالیت تجاری خود را آغاز کرده است.
این واحد GeoBlock 1 نام دارد.
دو واحد دیگر از مرحله نخست، یعنی GeoBlock 2 و GeoBlock 3، نیز در مراحل مختلف آمادهسازی قرار دارند.
واحد دوم به شبکه برق متصل شده و در مرحله فعالیت آزمایشی، برق تولیدی را به شبکه منتقل میکند. واحد سوم از نظر تجهیزات مکانیکی تکمیل شده و آزمایشهای اولیه آن پیش از ورود سیال به سامانه در حال انجام است.
Fervo انتظار دارد این دو واحد تا اول ژانویه ۲۰۲۷ به مرحله فعالیت تجاری برسند.
با تکمیل هر سه واحد، ظرفیت مرحله نخست Cape Station به حدود ۱۰۰ مگاوات خواهد رسید.
نکته مهم آن است که آغاز فعالیت تجاری واحد اول در سپتامبر اتفاق افتاده و رویداد تازه مربوط به ارائه گزارش رسمی پیشرفت پروژه و افزایش قراردادهای فروش برق در ۹ نوامبر است.
این تفاوت برای ارزیابی خبر اهمیت دارد، زیرا برخی گزارشهای منتشرشده درباره نیروگاهها ممکن است اعلام پیشرفت قدیمی را با تاریخ انتشار جدید بازتاب دهند.
قرارداد ۳۹۶ مگاواتی گوگل چگونه اجرا میشود؟
یکی از مهمترین بخشهای توسعه Cape Station به پروژهای با نام Cape Google 400 اختصاص دارد.
براساس قرارداد اعلامشده، Fervo متعهد شده است ظرفیت ۳۹۶ مگاواتی را در قالب توافق خرید برق ۱۵ ساله برای گوگل فراهم کند.
این قرارداد از نوع Take-or-Pay است؛ یعنی خریدار مطابق شرایط قرارداد تعهدات پرداخت مشخصی دارد، حتی اگر در برخی شرایط از تمام ظرفیت خریداریشده استفاده نکند.
چنین ساختاری میتواند به سازنده نیروگاه در تأمین مالی پروژه کمک کند، زیرا بخشی از درآمد آینده از طریق قرارداد بلندمدت قابل پیشبینی میشود.
برق تولیدی پروژه از طریق شبکه منتقل خواهد شد. در نتیجه، گوگل الزاماً نیازی ندارد مرکز داده خود را دقیقاً کنار تأسیسات تولید برق احداث کند.
Tim Latimer، مدیرعامل و یکی از بنیانگذاران Fervo، توضیح داده که اتصال پروژه به شبکه اجازه میدهد برنامه ساخت نیروگاه از زمانبندی توسعه مراکز داده گوگل مستقلتر باشد.
اگر نیروگاه آماده شود اما مرکز داده موردنظر هنوز به بهرهبرداری نرسیده باشد، برق میتواند مطابق شرایط تجاری و عملیاتی شبکه به مصرفکنندگان دیگری برسد.
برعکس، اگر گوگل ظرفیت پردازشی خود را در زمان متفاوتی توسعه دهد، لازم نیست ساخت همه بخشهای نیروگاه دقیقاً با افتتاح یک مرکز داده هماهنگ شود.
این انعطاف یکی از مزیتهای احتمالی مدل قرارداد و اتصال به شبکه است، هرچند اجرای عملی آن به مقررات بازار برق و شرایط توافق وابسته خواهد بود.
گوگل ممکن است ظرفیت خرید را به یک گیگاوات برساند
قرارداد ۳۹۶ مگاواتی تنها بخش قطعی برنامه همکاری دو شرکت است.
Fervo اعلام کرده که به گوگل اختیار توسعه همکاری برای خرید حدود ۶۰۰ مگاوات برق دیگر را نیز پیشنهاد داده است.
اگر این اختیار اجرایی شود، مجموع ظرفیت مرتبط با همکاری دو شرکت میتواند به نزدیک یک گیگاوات برسد.
اما هنوز نباید این ظرفیت اضافی را قرارداد نهاییشده یا نیروگاه در حال بهرهبرداری دانست.
برای بخش توسعه احتمالی، شرکتها در حال بررسی مدلی هستند که برق بهصورت مستقیمتر به مصرفکننده بزرگ، مانند مرکز داده، تحویل داده شود.
این ساختار با اصطلاح Behind-the-Meter شناخته میشود و ممکن است بخشی از برق تولیدی را بدون عبور از تمام مراحل مرسوم خرید و فروش در شبکه عمومی، به مصرفکننده مشخص برساند.
اجرای چنین مدلی به زیرساخت محلی و چارچوب مقرراتی وابسته است.
Fervo و گوگل برای بخش احتمالی ۶۰۰ مگاواتی، امکان استفاده از مقررات جدید ایالت یوتا را بررسی میکنند.
همچنین دو شرکت پیشتر چارچوبی برای توسعه همکاری زمینگرمایی تا سه گیگاوات ظرفیت در سالهای آینده ایجاد کرده بودند.
این چارچوب به معنای تعهد قطعی گوگل به خرید سه گیگاوات برق نیست؛ بلکه زمینهای برای بررسی و توسعه پروژههای احتمالی فراهم میکند.
چرا Fervo نیروگاه را به واحدهای کوچکتر تقسیم کرده است؟
یکی از ویژگیهای مهم پروژه Cape Station، ساخت مرحلهای نیروگاه در قالب واحدهایی است که شرکت آنها را GeoBlock مینامد.
در مرحله نخست، هر واحد حدود ۳۳ مگاوات ظرفیت دارد.
در بخش جدید پروژه، طراحی چاهها و تجهیزات تغییر کرده و Fervo به سمت واحدهایی با ظرفیت حدود ۵۰ مگاوات حرکت کرده است.
این روش باعث میشود تولید برق به تکمیل کل مجموعه وابسته نباشد.
بهجای آنکه شرکت برای افتتاح یک نیروگاه بسیار بزرگ چند سال منتظر بماند، میتواند بخشهایی از پروژه را زودتر آماده و وارد مدار کند.
از نظر مالی نیز این موضوع اهمیت دارد. آغاز فروش برق از واحدهای تکمیلشده میتواند پیش از پایان تمام مراحل توسعه، جریان درآمدی ایجاد کند.
مراکز داده نیز معمولاً یکباره به حداکثر ظرفیت برنامهریزیشده خود نمیرسند. شرکتها ممکن است ساختمانها و سالنهای سرور را در چند مرحله تجهیز کنند.
تطبیق تقریبی ظرفیت واحدهای تولید برق با مراحل توسعه مراکز داده میتواند برنامهریزی دو طرف را آسانتر کند.
با این حال، ابعاد هر واحد نیروگاهی الزاماً دقیقاً برابر با مصرف یک سالن مشخص از یک مرکز داده نیست. مصرف واقعی به نوع تجهیزات، سامانه سرمایش و ظرفیت عملیاتی بستگی دارد.
کاهش هزینه حفاری؛ مهمترین امید Fervo
یکی از چالشهای اصلی انرژی زمینگرمایی پیشرفته، هزینه بالای سرمایهگذاری اولیه است.
برای ساخت نیروگاه، ابتدا باید چاههای عمیق حفر شوند و سپس تجهیزات انتقال حرارت و تولید برق نصب شوند.
اگر حفاری طولانیتر از پیشبینیها شود یا عملکرد چاهها کمتر از مقدار مورد انتظار باشد، هزینه نهایی پروژه افزایش پیدا میکند.
Fervo میگوید با بهبود طراحی چاهها و استفاده از تجربه پروژههای قبلی توانسته است هزینه نصب ظرفیت جدید را کاهش دهد.
هزینه مورد انتظار مرحله نخست Cape Station حدود ۷۰۰۰ دلار بهازای هر کیلووات ظرفیت نصبشده اعلام شده است.
برای پروژه Cape Google 400، شرکت هدف ۵۵۰۰ دلار بهازای هر کیلووات را تعیین کرده است.
این کاهش اهمیت دارد، زیرا نشان میدهد Fervo امیدوار است با تکرار عملیات حفاری، استفاده از تجهیزات بزرگتر و بهبود روشهای ساخت، بهرهوری سرمایهگذاری را افزایش دهد.
هدف بلندمدت شرکت رساندن هزینه نصب به حدود ۳۰۰۰ دلار برای هر کیلووات است.
اما رقم ۳۰۰۰ دلار هنوز نتیجه عملیاتی اثباتشده در Cape Google 400 نیست؛ بلکه هدفی برای توسعه آینده محسوب میشود.
میزان تحقق آن به عملکرد چاههای جدید، هزینه تجهیزات، شرایط زمینشناسی و مدیریت پروژه بستگی خواهد داشت.
آیا برق زمینگرمایی از گاز طبیعی ارزانتر میشود؟
کاهش هزینه نصب میتواند موقعیت اقتصادی انرژی زمینگرمایی را در رقابت با نیروگاههای گازسوز بهبود دهد.
اما مقایسه صرف هزینه ساخت هر کیلووات ظرفیت، برای مشخص کردن قیمت نهایی برق کافی نیست.
نیروگاه گازسوز علاوه بر هزینه احداث، به خرید مداوم سوخت نیاز دارد. قیمت گاز ممکن است در طول عمر نیروگاه تغییر کند.
در مقابل، نیروگاه زمینگرمایی برای دریافت حرارت زیرزمین نیازمند خرید سوخت فسیلی نیست، اما هزینههای حفاری، تجهیزات، تعمیر و نگهداری و مدیریت چاهها را دارد.
برای مقایسه درست، باید هزینه کل تولید برق در طول عمر پروژه، میزان تولید واقعی و هزینه سرمایه نیز محاسبه شود.
TechCrunch در بررسی نتایج Fervo اشاره کرده که با درنظر گرفتن برخی مشوقهای مالی، هزینه هدفگذاریشده پروژه گوگل میتواند به هزینه ساخت نیروگاه گازسوز با فرض قیمت مشخصی برای سوخت نزدیک شود.
اما این مقایسه به فرضیات اقتصادی وابسته است و نباید بهعنوان اثبات قطعی ارزانتر بودن زمینگرمایی در تمام مناطق مطرح شود.
اگر Fervo در آینده بتواند هزینه ساخت را به هدف بلندمدت خود نزدیک کند، رقابت اقتصادی این فناوری ممکن است تقویت شود.
با این حال، قیمت نهایی برق برای مشتریان همچنان به شرایط قرارداد و ویژگیهای هر پروژه بستگی خواهد داشت.
برآورد ظرفیت زمینگرمایی منطقه تقریباً دو برابر شد
یکی دیگر از اطلاعات مهم گزارش تازه Fervo به ظرفیت بالقوه منابع حرارتی Cape Station مربوط میشود.
شرکت اعلام کرده که براساس مطالعه جدید انجامشده توسط مؤسسه مستقل DeGolyer and MacNaughton، ظرفیت بالقوه قابل توسعه این منطقه حدود ۸٫۴ گیگاوات برآورد شده است.
برآورد قبلی حدود ۴٫۳ گیگاوات بود.
افزایش این رقم تا حد زیادی به طراحی جدید چاهها مربوط میشود. Fervo قصد دارد از چاههای عمیقتر، بخشهای افقی طولانیتر و تجهیزات متناسب با شرایط زمینشناسی استفاده کند.
به این ترتیب، ممکن است بخش بیشتری از منابع حرارتی زیرزمینی از نظر فنی قابل استفاده شود.
اما رقم ۸٫۴ گیگاوات به معنای وجود یک نیروگاه فعال با این ظرفیت نیست.
این عدد برآوردی از ظرفیت بالقوه توسعه منطقه است که برای تبدیل شدن به برق واقعی، به سرمایهگذاری، حفاری، ساخت نیروگاه و اتصال به شبکه نیاز دارد.
همچنین امکان بهرهبرداری اقتصادی از تمام ظرفیت برآوردشده هنوز اثبات نشده است.
با این حال، اگر مطالعه در مراحل اجرایی بعدی تأیید شود، میتواند نشان دهد دامنه توسعه Cape Station بسیار بزرگتر از پروژههای فعلی است.
وضعیت مالی Fervo چگونه است؟
افزایش قراردادهای فروش برق لزوماً به معنی سودآوری عملیاتی شرکت در مقطع کنونی نیست.
Fervo در سهماهه سوم ۲۰۲۶ زیان عملیاتی ۴۳٫۷ میلیون دلاری گزارش کرده است.
هزینههای عمومی و اداری شرکت نیز به ۳۹٫۴ میلیون دلار رسیده که نسبت به سهماهه قبل افزایش داشته است.
این افزایش تا حدی با هزینههای فعالیت یک شرکت بورسی، توسعه نیروی انسانی و پرداختهای مبتنی بر سهام ارتباط دارد.
در همین دوره، شرکت سود خالص حسابداری ۱۱٫۷ میلیون دلاری ثبت کرده است، اما این رقم تحت تأثیر درآمد بهره و برخی اقلام غیرتکراری قرار داشته است.
بنابراین سود خالص مثبت را نباید معادل سودآوری پایدار فعالیت اصلی تولید برق دانست.
در پایان سپتامبر، Fervo حدود ۱٫۹ میلیارد دلار وجه نقد و معادل نقد در اختیار داشته و بدهی جاری و بلندمدت آن حدود ۳۰۱٫۶ میلیون دلار اعلام شده است.
این منابع مالی برای شرکتی که در مرحله توسعه نیروگاههای سرمایهبر قرار دارد اهمیت دارند.
در عین حال، ساخت پروژههای بزرگ انرژی ممکن است در چند سال آینده به سرمایهگذاری بیشتری نیاز داشته باشد.
توانایی شرکت در کنترل هزینهها، تحویل بهموقع واحدهای جدید و دریافت درآمدهای قراردادی تعیین خواهد کرد که برنامه گسترش آن تا چه اندازه پایدار باشد.
چه مقدار ظرفیت واقعاً در حال تولید برق است؟
یکی از مهمترین نکاتی که در خواندن گزارش شرکتهای انرژی باید رعایت شود، تفاوت میان ظرفیت فعال، ظرفیت در حال ساخت و ظرفیت برنامهریزیشده است.
Fervo اعلام کرده ظرفیت عملیاتی مجموعه پروژههای آن در پایان سهماهه سوم به ۳۶ مگاوات رسیده است.
این رقم در پایان سهماهه دوم فقط سه مگاوات بود.
بخش اصلی افزایش ظرفیت عملیاتی به شروع فعالیت نخستین GeoBlock در Cape Station مربوط میشود.
در کنار آن، شرکت ۴۶۶ مگاوات ظرفیت در حال ساخت گزارش کرده است.
همچنین صدها مگاوات پروژه دیگر در مرحله آمادهسازی برای شروع ساخت قرار دارند.
این اعداد اهمیت دارند، اما هیچکدام را نباید با ظرفیت فعلی تولید برق یکسان دانست.
برای مثال، قراردادی که قرار است از سال ۲۰۲۸ برق تولید کند، در سال ۲۰۲۶ هنوز نمیتواند به اندازه ظرفیت نهایی خود در تأمین برق شبکه نقش داشته باشد.
همچنین ظرفیت اسمی یک نیروگاه با مقدار انرژی واقعی تولیدشده در طول سال تفاوت دارد.
برای بررسی اثر اقتصادی و زیستمحیطی پروژه، باید علاوه بر ظرفیت نصبشده، میزان برق تحویلی و عملکرد بلندمدت واحدها نیز مشخص شود.
مسیر آینده انرژی زمینگرمایی در مراکز داده
رشد هوش مصنوعی، بحث تأمین برق را از موضوعی عمدتاً مربوط به شرکتهای خدمات عمومی به یکی از مسائل راهبردی صنعت فناوری تبدیل کرده است.
شرکتهای بزرگ برای توسعه مراکز داده دیگر نمیتوانند تنها به خرید تجهیزات پردازشی فکر کنند. آنها باید درباره ظرفیت تولید برق، زیرساخت انتقال انرژی، سرمایش و زمان آماده شدن منابع نیز برنامهریزی کنند.
در این شرایط، انرژی زمینگرمایی پیشرفته میتواند یکی از گزینههای تأمین برق پایدار باشد.
مزیت احتمالی آن، تولید نسبتاً مداوم برق و امکان ساخت مرحلهای پروژهها است.
اما توسعه گسترده آن همچنان با چالشهایی روبهرو است. هزینه حفاری، ویژگیهای زمینشناسی، دریافت مجوزها، مدیریت مخاطرات و نیاز به سرمایهگذاری اولیه از مهمترین محدودیتها هستند.
گزارش ۹ نوامبر Fervo نشان میدهد این شرکت توانسته بخشی از برنامههای خود را وارد مرحله بهرهبرداری کند و همزمان قراردادهای بلندمدت بیشتری به دست آورد.
با این حال، بخش بزرگی از ظرفیت مورد انتظار هنوز در حال ساخت یا برنامهریزی است.
برای گوگل، قرارداد ۳۹۶ مگاواتی میتواند بخشی از برنامه بلندمدت تأمین برق کمکربن باشد. برای Fervo نیز چنین قراردادی میتواند پشتوانهای برای سرمایهگذاری در چاههای عمیقتر و واحدهای تولید بزرگتر ایجاد کند.
آنچه در حال حاضر قطعی است، افزایش درآمد قراردادی آینده Fervo به ۱۱٫۹ میلیارد دلار، آغاز فعالیت تجاری نخستین بخش Cape Station و پیشرفت ساخت بخش اختصاصیافته به قرارداد گوگل است.
اما رسیدن به ظرفیت یک گیگاواتی همکاری دو شرکت، کاهش هزینه ساخت تا ۳۰۰۰ دلار بهازای هر کیلووات و بهرهبرداری از تمام ظرفیت بالقوه ۸٫۴ گیگاواتی منطقه، همچنان هدفهایی هستند که تحقق آنها در سالهای آینده مشخص خواهد شد.
منبع: Fervo Energy، TechCrunch، اسناد مالی ارائهشده به کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا



