چالش‌های مسکن در ایران؛ چرا هزینه‌های اجاره بیش از یک‌سوم درآمدها را می‌مکد؟

«استفان پریزنر»، رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل متحد در تهران، امروز (سه‌شنبه، ۱۵ مهر) طی برگزاری مراسم روز جهانی اسکان بشر، با اشاره به ضرورت ارزیابی وضعیت شهرهای کوچک و بزرگ و حق تمام افراد برای برخورداری از سرپناه کفایت، بیان کرد: شعار جهانی امسال با محوریت ارائه پاسخ به چالش‌های مرتبط با زندگی در شهرها، ما را به تأمل در مورد مشکلات متنوعی که شهرها با آن روبه‌رو هستند، از جمله جنگ‌ها، تغییرات اقلیمی، رشد سریع شهرنشینی، نابرابری و جابجایی جمعیت دعوت می‌کند. دبیرکل سازمان ملل یادآور شده‌ که در دنیای رو به شهری شدن، شهرها غالباً بار بحران‌های کنونی را به دوش می‌کشند.

مهر به نقل از وی ادامه داد: در واقع، با توجه به درگیری‌ها، عدم ثبات سیاسی و وضعیت اضطراری آب و هوایی، تا به‌ امروز ۱۲۳ میلیون نفر مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند و اکثریت این افراد به دنبال امنیت به شهرهای کوچکی و بزرگی می‌شتابند که خود نیز تحت فشار قرار دارند. با این حال، شهرها مکانی هستند که می‌توان ریشه‌های راه‌حل‌ها را در آن‌ها پیدا کرد. در صورتی که برنامه‌ریزی شهری به‌طور جامع صورت پذیرد، تازه‌واردان می‌توانند به شکوفایی اقتصادی، تقویت جوامع و غنای فرهنگی کمک شایانی نمایند.

رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران خاطرنشان کرد: امروز به مناسبت این روحیه تاب‌آوری تجلیل به‌عمل می‌آوریم و از رهبری دولت‌های محلی، شهرداران و توانمندی جوامع شهری، به ویژه زنان و جوانان که در خط مقدم تحولات قرار دارند، تقدیر می‌کنیم.

پریزنر در اشاره به وضعیت ایران اظهار کرد: این کشور همانند بسیاری از نقاط دیگر در حال تجربه بحران عمیق در حوزه مسکن است؛ میلیون‌ها خانوار با چالش‌هایی در دسترسی به مسکن مناسب و با توجه به توان مالی خود مواجهند، به‌طوری که اجاره بها بیش از یک سوم درآمد خانوارها را به خود اختصاص می‌دهد و به دلیل فشارهای اقتصادی و رشد جمعیت، سکونتگاه‌های غیررسمی رو به گسترش هستند.

۷۷ درصد جمعیت ایران در شهرها ساکن هستند

وی ادامه داد: از سال ۱۹۵۶ تا ۲۰۲۴، جمعیت شهری ایران به‌طور چشمگیری ۱۱ برابر افزایش یافته و در حال حاضر بیش از ۷۷ درصد از ایرانیان در شهرها زندگی می‌کنند. هر سال در حدود یک میلیون نفر در داخل کشور جابه‌جا می‌شوند؛ جابجایی که نه تنها یک نیروی جمعیتی و اجتماعی حیاتی به حساب می‌آید بلکه اغلب نمایانگر نابرابری‌های اجتماعی و اقتصادی نیز می‌باشد.

پریزنر تصریح کرد: برآوردها نشان می‌دهد که بین ۵ تا ۸ میلیون واحد مسکونی برای رفع کمبود مسکن ناامن و ناکافی و تقویت بافت شهری لزوم دارد. به‌طور متوسط، یک خانواده شهری در ایران برای تأمین یک آپارتمان متوسط، نیاز به چند دهه پس‌انداز دارد.

وی گفت: رویکرد دولت ایران در اولویت دادن به مسکن در برنامه هفتم توسعه ملی قابل تحسین است. اهدافی همچون بهبود دسترسی به مسکن با کاهش مدت زمان انتظار، کاهش بافت فرسوده شهری و پیشرفت در روش‌های ساخت‌وساز صنعتی نشان‌دهنده تعهد قوی به راه‌حل‌های متنوع و پایدار است. این اهداف با هدف یازدهم توسعه پایدار، که شامل تبدیل شهرها و سکونتگاه‌های انسانی به مکان‌هایی فراگیر، ایمن، مقاوم و پایدار است، همراستا هستند.

رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران یادآور شد: شبکه سازمان ملل در ایران از طریق برنامه اسکان بشر و سایر نهادهای وابسته، تاریخچه طولانی در حمایت از تاب‌آوری شهری دارد. پروژه‌هایی مانند «بهتاب» برای تقویت بیمارستان‌ها در برابر زلزله و همکاری‌های جدید در زمینه بازسازی شهری پس از بلایا و کاهش خطرات از جمله این اقدامات به شمار می‌آید. این تلاش‌ها اطمینان می‌دهند که شهرها در برابر بحران‌ها، به عنوان موتورهای احیا، عزت و امید باقی بمانند.

وی افزود: این اقدامات در چهارچوب همکاری‌های سازمان ملل برای تحقق اهداف توسعه پایدار در ایران انجام می‌شود؛ سندی که فعالیت تمامی آژانس‌ها، صندوق‌ها و برنامه‌های سازمان ملل را با دولت ایران برای دوره پنج‌ساله ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۷ هدایت می‌کند.

برنامه هفتم توسعه ایران با اهداف توسعه پایدار هم‌راستا است

پریزنر گفت: سازمان ملل متحد آماده است تا همکاری‌های خود را با دولت ایران، دانشگاه‌ها، جامعه مدنی و انجمن‌های حرفه‌ای برای تبدیل شهرها به مکان‌هایی امن، فراگیر و مطمئن ادامه دهد. از طریق همسوسازی برنامه هفتم توسعه ملی ایران و جنبش ملی مسکن با چهارچوب همکاری سازمان ملل برای تحقق اهداف توسعه پایدار، قادر به ایجاد شبکه‌های شهری خواهیم بود که نه تنها در برابر بحران‌ها مقاوم‌تر باشند، بلکه در عین حال عادلانه‌تر، شکوفاتر و پایدارتر نیز عمل نمایند.

رئیس دفتر هماهنگ‌کننده مقیم سازمان ملل در تهران در پایان خاطرنشان کرد: در روز جهانی اسکان بشر، بار دیگر باید مسئولیت مشترک خود را برای تبدیل بحران‌ها به فرصت‌ها و ساختن شهرهایی قوی‌تر، پایدارتر و فراگیرتر تأکید کنیم که واقعیات نویدبخش داشتن یک خانه را تحقق بخشند.

۲۱۷