کارگران یلدا را جشن نمیگیرند/ یک سوم حقوق برای یک شب هزینه میشود
کارگران حتی از برگزاری یک دورهمی ساده در شب یلدا نیز محروماند. این مسأله از سخنان خودشان و همچنین قیمتهای بازار بهخوبی مشخص است.
بر اساس گزارش رئیس اتحادیه خشکبار و آجیلفروشان تهران، قیمت هر کیلوگرم آجیل مخصوص شب یلدا در خردهفروشیها بسته به کیفیت، بین ۷۰۰ هزار تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان متغیر است. همچنین صدرالدین نیاورانی، یکی از اعضای اتحادیه آجیل و خشکبار به این موضوع اشاره کرده که قیمت آجیل شب یلدا به کیلویی ۱ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان افزایش یافته است. قیمت میوه نیز در بازار نوسان قابل توجهی دارد و سهم قابل توجهی از هزینههای سفره یلدایی را به خود اختصاص میدهد. گفته شده که قیمت هر کیلو انار در میدان بین ۶۰ تا ۲۰۰ هزار تومان، هر کیلو خرمالو بین ۷۰ تا ۱۰۰ هزار تومان، هندوانه سبز ۱۵ تا ۲۵ هزار تومان، نارنگی ۶۰ تا ۸۵ هزار تومان، کیوی ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تومان و پرتقال جنوب ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار تومان است.
شایان ذکر است که این قیمتهای گزارش شده، رسمی و حداقلی هستند و با واقعیتهای بازار فاصله دارند. با این توضیحات، مجموع هزینه آجیل و خشکبار، میوه و شام شب یلدا برای یک خانواده چهار نفره دستکم به ۴ تا ۵ میلیون تومان میرسد. این در حالی است که بسیاری از خانوادهها، بهویژه پدربزرگها و مادربزرگهای بازنشسته، مسئول برگزاری جشنهای بزرگتری نیز هستند و باید هزینه بیشتری برای شب طولانی یلدا خرج کنند. حقوق ناچیز، اما امکان برگزاری این جشن سنتی را از آنها سلب کرده است.
حقوق معلمان زیر خط فقر است/ هزینه یک شب معادل یک سوم دریافتی
کوروش شریعتی، معلم پیمانی و فعال صنفی معلمان غیررسمی، در پاسخ به سوالات ما درباره هزینههای شب یلدا و وضعیت معلمان در این شرایط قیمتها میگوید: یک معلم رسمی با سابقه ۲۹ سال، حداکثر حقوقی بین ۲۵ تا ۲۶ میلیون تومان دریافت میکند. این حداکثر درآمدی است که یک معلم میتواند به دست آورد و با توجه به این تورم، حتی یک معلم رسمی هم نمیتواند هزینههای زندگیاش را تأمین کند.
او اضافه میکند: بسیاری از معلمان همین حقوق زیر خط فقر را هم دریافت نمیکنند. از نظر اقتصادی اگر بخواهیم حساب کنیم، فرهنگیان عملاً زیر خط فقر قرار دارند و میتوان گفت در وضعیت منفی هستند.
شریعتی همچنین اشاره میکند: برای مثال، حقوق من بهعنوان معاون مدرسه حدود ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است که پس از کسر بیمه و بیمه تکمیلی، بهطور تقریبی ۱۵ میلیون تومان باقی میماند. این مبلغ برای یک فرد با خانواده واقعاً کافی نیست و معمولاً تا اوایل ماه، تمام میشود.
او تصریح میکند: با این شرایط، طبیعی است که هزینههای شب یلدا برای ما بسیار بالا است. احتمالاً امسال هم بسیاری از معلمان مجبور خواهند بود از سفرهی شب یلدای خود کم کنند و دورهمیهای خود را محدودتر نمایند.
این معلم در ادامه به هزینههای شب یلدا اشاره کرده و میگوید: برای یک سفره یلدای ساده برای خانوادهای ۳ تا ۴ نفره، حداقل باید بین ۳ تا ۵ میلیون تومان هزینه شود. در واقع، برای برگزاری یک شب یلدای معمولی، باید یک سوم از حقوقم را صرف کنم. به این ترتیب، به وضوح میبینید که حقوق چقدر پایین آمده که یک معلم مجبور است چنین مبلغی را برای یک شب اختصاص دهد!
او اضافه میکند: فرهنگیان از لحاظ اقتصادی جزو ضعیفترین اقشار جامعه هستند. حمایتهای رفاهی آموزش و پرورش بسیار محدود است و عیدی یا کمکهای مناسبتی آنقدر ناچیز است که حتی هزینه رفتوآمد را هم جبران نمیکند. بسیاری از معلمان هیچ منبع درآمد دیگری به جز معلمی ندارند و برای تأمین معیشت خود با سختی روبرو هستند.
شریعتی ادامه میدهد: وضعیت نیروهای حقالتدریس، خرید خدمات، نهضتی و پیشدبستانی حتی از این هم وخیمتر است. یکی از دبیران حقالتدریس در مدرسه ما، حدود ۹ میلیون تومان حقوق میگیرد که واقعاً با این مبلغ نمیتوان زندگی را گذرانید. همانطور که اشاره کردم، یک معلم رسمی با ۲۵ میلیون تومان درآمد ماهیانه نیز نمیتواند از عهده هزینههای ابتدایی زندگی برآید؛ چه رسد به معلمان غیررسمی که حقوق آنها حتی به ۱۰ میلیون تومان هم نمیرسد!
جشن شب یلدا و عقبماندگی چند ماهه
عبدالعظیم همایونی، فعال صنفی کارگران، نیز با اشاره به افزایش بیسابقه هزینههای معیشت، بیان میکند که کارگران قادر به تأمین هزینههای سادهای مانند سفره شب یلدا نیستند.
همایونی اظهار میکند: واقعیتی که باید مطرح شود این است که سفره کارگران به شدت محدودتر شده است. حقوقی که کارگران امروز دریافت میکنند، کمتر از یک هفته دوام میآورد و اگر حتی بخواهند یک جشن ساده همچون شب یلدا برگزار کنند و فقط یک شب میوه و هندوانه تهیه کنند، باید از هزینههای دیگر بزنند. این جشن ساده ممکن است باعث عقبافتادن اقساط بانکی آنها شود و جبران آن هم ماهها طول بکشد.
این فعال کارگری به شکاف عمیق بین دستمزد و تورم اشاره کرد و ادامه میدهد: ما هیچگاه ادعا نمیکنیم که باید حقوقها به طرز غیر منطقی افزایش پیدا کند، بلکه انتظار داریم این فاصله بین تورم و دستمزد پُر شود.
او افزود: امروز واقعیت فاجعهبار این است که سفره کارگران هر روز کوچکتر میشود تا جایی که بسیاری از آنها حتی برای خرید یک هندوانه ساده هم به خانوادهاش شرمندهاند. دولت میگوید با سبد کالا جبران میکند، اما کالابرگ سیصد هزار تومانی در شرایطی که قیمت میوه به کیلویی ۲۰۰ هزار تومان رسیده، عملاً مؤثر نیست.
همایونی درباره هزینه سفره شب یلدا میگوید: برای خانوادهای چهار نفره در شهری مانند زنجان، اگر بخواهیم یک سفره بسیار ساده و ابتدایی بچینیم، حداقل بین ۶ تا ۷ میلیون تومان هزینه خواهد داشت؛ آن هم بدون هیچ تشریفاتی، فقط با چند نوع میوه و یک شام ساده.
او ادامه میدهد: شکاف بین حقالزحمه کارگر و تورم به حدی رسیده که حتی اگر حداقل دستمزد کارگر ۵۰ میلیون تومان هم باشد، باز هم زیر خط فقر قرار میگیرد. همچنین، دستمزد بسیاری از کارگران حتی به ۱۵ میلیون تومان هم نمیرسد.
سوالی مشترک از یک کارگر و یک بازنشسته پرسیدیم: شب یلدا را چگونه میگذرانند؟ گرچه کارگران و بازنشستگان درآمدهای متفاوتی دارند، اما این دو میتوانند نماینده قشر زیادی از آنها باشند.
نه آرامش بازنشستگی را دیدیم نه خوشی اعیاد
باقر، بازنشسته یکی از شرکتهای خصوصی، به علت ناکافی بودن حقوقش برای پوشش هزینههای زندگی، با وجود بیماری قلبی و مشکلات دیگر، پس از بازنشستگی نیز در همان شرکت مشغول به کار است تا بتواند با دریافت دو حداقل حقوق وضعیت زندگیاش را کمی بهتر کند. از او درباره شب یلدا میپرسم و او میگوید: خانه ما، خانهی پدربزرگ مادربزرگ است. چهار فرزند دارم که هرکدام سر خانه و زندگی خود رفتهاند و اکنون خانواده بزرگ ما جمعاً ۱۵ نفر است. برای شب یلدا باید مهمانی نسبتاً بزرگی برگزار کنم که هزینه آن بین ۸ تا ۱۰ میلیون تومان میشود.
او ادامه میدهد: مستمری و حقوق دوران بازنشستگیام با هم حدود ۳۰ میلیون تومان میشود که برای یک شب باید نزدیک به یکسوم از این حقوق را صرف کنم.
باقر بیان میکند: به عنوان یک بازنشسته، قرار بود این دوران برای ما مملو از آرامش و راحتی باشد، اما نه تنها بازنشستگی برای من به آرامش نرسیده، بلکه مراسمهایی مانند شب یلدا هم نتوانستهاند شادی و خوشحالی را برای من به ارمغان بیاورند. درست است که این رسم و رسوم برای دیگران ممکن است خوشایند باشد، اما برای من که بیمار هستم، تنها استرس به همراه دارد.
سالهاست که شب یلدا نداریم
علی، کارگری از یک کارخانه در سیستان و بلوچستان، با دستمزدی کمی بالاتر از حداقل، اما در ماههای اخیر با وجود مشکلات مالی، حقوق خود را بهصورت علیالحساب دریافت کرده است.
از او میپرسم چطور شب یلدا را میگذرانید؟ او پاسخی کوتاه میدهد: «خانم، خیلی وقت است که مردم اینجا دیگر شب یلدا نمیگیرند. بسیاری از افراد این رسم و رسوم را کنار گذاشتهاند. آنها حتی نمیتوانند هزینههای ساده غذا را تأمین کنند، چه برسد به برگزاری مراسم شب یلدا!»
