فشار بر قلب و ریه؛ عواقب صعود غیرمنظم کودکان به ارتفاعات
معاون درمان مرکز طبی کودکان با بیان هشدار به منظور جلوگیری از صعود غیرصحیح کودکان به ارتفاعات اظهار داشت: برای هر گروه سنی، یک سقف خاص برای حضور در ارتفاعات وجود دارد و عبور از این حد ممکن است با عوارضی فوری و حتی مزمن در سیستمهای قلبی و تنفسی همراه باشد. بهویژه صعود به ارتفاعاتی مانند توچال و دماوند هم برای کودکان، حتی اگر از نظر آمادگی بدنی در سطح مناسبی باشند، مجاز نبوده و باید در محدودهای کمتر از سقف تعیین شده انجام شود.
دکتر محمدتقی مجنون – فوق تخصص قلب کودکان ، شرایط حضور کودکان در ارتفاعات را توضیح داد و تصریح کرد: کودکان کمتر از ۱۸ سال، به عنوان گروه سنی کودکان شناخته میشوند. به وضوح نمیتوان یک نسخه عمومی برای حضور کودکان در ارتفاعات تجویز کرد، زیرا شرایط فیزیکی و ارتفاع مناسب برای ‘کودکان زیر دو سال’ با ‘کودکان ۱۰ ساله’ کاملاً متفاوت است.
ارتفاع مناسب برای کودکان کمتر از ۲ سال
او افزود: شهر تهران تقریباً ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ متر از سطح دریا بلندتر است، در حالی که ارتفاع توچال به حدود ۴۰۰۰ متر میرسد. برای کودکانی که سن بالاتری دارند، صعود به توچال با رعایت نکات ایمنی مانعی ندارد. اما کودکانی که زیر دو سال هستند، قابلیت پیمایش مستقل را ندارند و سقف ارتفاع مجاز برای این سنین باید کمتر از ۲۰۰۰ متر بالاتر از سطح دریا باشد.
شرایط صعود برای کودکان ۲ تا ۵ ساله
این فوقتخصص قلب کودکان افزود: طول مسیر پیمایش برای رسیدن به ارتفاع مناسب برای گروههای سنی مختلف کودکان نیز اهمیت ویژهای دارد. کودکان ۲ تا ۵ ساله میتوانند تا ارتفاع ۲۵۰۰ متر صعود کنند، به شرطی که یک تا ۳ کیلومتر پیادهروی انجام دهند. این گروه سنی به شرط برخورداری از ‘آمادگی بدنی’ و ‘جلوگیری از اتلاف مایعات بدن به طور کارآمد و آبرسانی به موقع’ قادر به حضور در ارتفاع مجاز هستند. این کودکان باید تجربه کافی در پیادهروی داشته باشند تا بتوانند به ارتفاع ۲۵۰۰ متری برسند. ارتفاع ۲۵۰۰ متری از نظر سختی کم نیست.
حداکثر ارتفاع ۳۰۰۰ متر برای کودکان ۵ تا ۱۰ ساله
معاون درمان مرکز طبی کودکان اعلام کرد: حداکثر ارتفاع مجاز برای کودکان ۵ تا ۱۰ ساله ۳۰۰۰ متر در نظر گرفته شده است. با توجه به اینکه میزان پیمایش ضروری برای دستیابی به ارتفاع مجاز در این گروه سنی بسیار مهم است، آنها باید بین ۳ تا ۸ کیلومتر مسافت را طی کنند. هر زمان که طول پیمایش از ۵ تا ۶ کیلومتر فراتر رود، احتمال فشار بر کودک افزایش مییابد. این گروه سنی باید تحت نظارت یک بزرگتر به ارتفاع مجاز صعود کنند و از وضعیت قلبی سالم و تمرینات منظم برخوردار باشند.
حداکثر ارتفاع قابل تحمل برای کودکان ۱۰ تا ۱۳ ساله
دکتر مجنون درباره کودکان ۱۰ تا ۱۳ ساله توضیح داد: حداکثر ارتفاع قابل تحمل برای این گروه سنی حدود ۴۰۰۰ متر است، اما این به این معنا نیست که هر کودک در این رده سنی میتواند به توچال صعود کند. مدت زمان پیمایش مجاز برای این گروه سنی بین ۴ تا ۶ ساعت است، اما پیمایش از پای کوه تا قله توچال در ۶ ساعت ممکن نیست. این گروه سنی نیز باید از نظر قلبی و ریوی کاملاً سالم بوده و تمرینات منظم در زمینه کوهنوردی و پیادهروی داشته باشند. اگر این گروه سنی قصد صعود به قله را دارند، باید تا ارتفاع مشخصی از تلهکابین استفاده کنند. حداکثر مسافت پیموده شده برای دستیابی به ارتفاع ۴۰۰۰ متری نباید از ۱۰ کیلومتر بیشتر باشد.
پیمایش و زمان مناسب برای ارتفاع ۵۰۰۰ متری
رئیس بخش قلب بیمارستان مرکز طبی کودکان گفت: حداکثر ارتفاع مجاز برای کودکان ۱۳ تا ۱۸ ساله، ۵۰۰۰ متر است. این گروه سنی در صورتی که تمرینات منظم و شرایط بدنی مطلوب داشته باشند و همراه با یک تیم حرفهای باشند، میتوانند به این ارتفاع برسند. حداکثر مسافت و زمان پیمایش برای این گروه سنی برای حضور در ارتفاع ۵۰۰۰ متری باید ۱۲ کیلومتر و ۶ ساعت باشد. صعود به ارتفاع ۵۰۰۰ متر در مدت ۶ ساعت امکانپذیر نیست، مگر اینکه صعود از ارتفاعات بالاتر آغاز شود.
افزایش تنفس در ارتفاعات بالاتر
او ذکر کرد: غلظت اکسیژن در تهران حدود ۲۱ درصد است، و با افزایش ارتفاع نسبت به سطح دریا، غلظت اکسیژن کاهش مییابد؛ بنابراین، ریهها ناچار به فعالیت بیشتری هستند و تنفس تند میشود. این مشکل در ارتفاعات ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ متری به وضوح در بزرگسالان مشاهده میشود و افرادی که قصد صعود به ارتفاعاتی مانند توچال یا دماوند را دارند، باید قبل از آن به ارتفاعات پایینتر بروند. صعود ناگهانی به دماوند و توچال به ترتیب ‘غیرممکن’ و ‘سخت’ محسوب میشود.
دکتر مجنون درمورد صعود کودکان به ارتفاعات گفت: ارقام مطرحشده برای حداکثر ارتفاع قابل تحمل گروههای سنی کودکان به عنوان بیشترین میزان ممکن هستند و بهتر است حضور آنها زیر این سقف باشد. مشاوره مربی و خانواده، تمرینات منظم، و بررسی شرایط قلبی و ریوی میتواند در حضور آنها در حداکثر ارتفاع لحاظ شود.
صعود کمتر از حد مجاز
رئیس بخش قلب بیمارستان مرکز طبی کودکان هشدار داد: عوارض ناشی از حضور کودکان در ارتفاعات بیش از حد مجاز به سرعت قابل مشاهده خواهد بود و این عوارض ممکن است پیامدهای بلندمدتی نیز به دنبال داشته باشند. وقتی افراد در ارتفاعات بسیار بالا قرار میگیرند، تعداد ضربان قلب به شدت افزایش یافته و تنفس تند میشود، به گونهای که قلب تحت فشار قرار میگیرد. در این شرایط خطر نارسایی قلبی بروز میکند، زیرا حداکثر توان قلب و ظرفیت ریهها محدود هستند و فراتر رفتن از این حد ممکن است به عوارضی منجر شود. گرفتگی عضلانی نیز یکی از عوارض شایع در ارتفاعات است که به دلیل توانایی پایین در این زمینه بروز میکند.
مصرف مایعات کافی در صعودها
دکتر مجنون خاطرنشان کرد: جلوگیری از اتلاف مایعات بدن و آبرسانی به نحوی مناسب در ارتفاعات بسیار حائز اهمیت است. افراد باید به میزان کافی آب و مواد معدنی مصرف کنند. به طور معمول کوهنوردان همراه خود نمک و منیزیم دارند. گرفتگی عضلانی به دلیل خستگی و عدم تامین مطلوب سوخت و ساز در اغلب مواقع اتفاق میافتد و این تنها میتواند موجب فشار بر قلب شود و ممکن است نتایج نامطلوبی در آینده داشته باشد. بار دیگر تأکید میکنم که بهتر است کودکان تا سقف مجاز صعود نکنند؛ برای نمونه، اگر حداکثر ارتفاع مجاز برای یک رده سنی ۴۰۰۰ متر باشد، به رغم برخورداری از تمام شرایط، بهتر است به این ارتفاع صعود نکنند.
وی در خصوص حضور کودکان در ارتفاع گفت: کودکان بنا به ظرفیت قلبی و تنفسی خود، تنها میتوانند به ارتفاع مشخصی برسند. همچنین، تمام بزرگسالان نیز نمیتوانند به توچال یا دماوند صعود کنند و باید از نظر پزشکی بررسی شوند. بزرگسالان با پیمایش مسیرهای کوتاهتر میتوانند از توانایی خود برای صعود به ارتفاعات بالاتر آگاه شوند. وجود مربیان باتجربه میتواند به افراد کمک کند تا از ظرفیت خود در ارتفاعات آگاه شوند چرا که ممکن است افراد توانایی لازم برای ارزیابی دقیق شرایط خود را نداشته باشند.
