بین ۳ تا ۵ درصد از دانشآموزان سال اول با مشکل اضطراب جدایی شدید مواجه میگردند
سیما قدرتی، روانشناس کودک و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد، در مصاحبهای با ایلنا درباره اضطراب جدایی کودکان در آغاز سال تحصیلی توضیح داد: یکی از پدیدههای شایع در شروع سال تحصیلی، بروز اضطراب جدایی میان کودکان است. از مهمترین علل این نوع اضطراب میتوان به این نکته اشاره کرد که ورود به مدرسه، یک مرحله انتقالی اساسی در زندگی آنها محسوب میشود که تغییرات و تحولات متعددی را به همراه دارد. بسیاری از افراد به اشتباه تصور میکنند که ورود به مدرسه تنها به یادگیری مهارتهای خواندن و نوشتن مربوط میشود، اما واقعیت متفاوت است.
وی در ادامه افزود: اساساً با آغاز دوره مدرسه، یکی از مسائلی که برای کودک آشکار میشود، نیاز به یادگیری زندگی بدون حضور والدین در محیطی منظم است. آنها باید قوانین و هنجارهای این محیط را نه تنها درک کنند بلکه به آنها احترام بگذارند.
قدرتی تاکید کرد: افزون بر این، برای اینکه تجربه مدرسه برای کودکان قابل تحمل باشد، توانایی برقراری ارتباط برایشان ضروری است. این ارتباطها میتواند در سطوح متنوعی شکل گیرد؛ در سطح اول، ارتباط با همسالان و سطح دیگر آن، برقراری ارتباط مؤثر با مقامات آموزشی مانند معلم و ناظم است. بنابراین، کودکان نیاز دارند تا مهارتهای لازم برای حضور در مدرسه را به دست آورند.
این روانشناس تصریح کرد: عوامل متعددی نیز وجود دارند که میتوانند اضطراب را در کودکان تقویت کنند. یکی از این عوامل، اضطرابهای والدین است. این تغییرات در زندگی کودکان، همچنین تأثیراتی بر والدین دارد و آنها نیز با نگرانیها و استرسهای خاص خود روبرو میشوند.
اضطراب در کودکان به عنوان یک مسأله قابل یادگیری است
وی افزود: بهویژه والدینی که خود از زمینههای اضطراب رنج میبرند، ممکن است نسبت به ورود به مدرسه نگران شوند. اگر این والدین نتوانند اضطراب خود را کنترل کنند، ممکن است بهطور ناخودآگاه این احساس را به کودکانشان منتقل نمایند. در نهایت، باید گفت که اضطراب در کودکان غالباً اکتسابی است.
سیما قدرتی در ادامه به بیان یکی دیگر از عوامل مؤثر در بروز اضطراب در کودکان پرداخت و گفت: کودکانی که قبل از ورود به مدرسه هیچ تجربه جدایی نداشتهاند، بیشتر در معرض این نوع احساسات قرار دارند. در دوران رشد، اگر والدین شرایطی فراهم کنند که کودک جداییهای ایمن را تجربه کند، بهطور طبیعی این اجازه به آنها داده میشود که مهارتهای لازم را فرا بگیرند و در نتیجه، اضطرابشان با شروع مدرسه بهطور قابل توجهی افزایش نخواهد یافت.
وی همچنین افزود: به عنوان نمونه، کودکانی که در مهدکودک حضور یافتهاند، معمولاً با تسلط بیشتری به مدرسه میروند و بچههایی که در محیطهای مختلف فعالیت کرده و مهارتهای ارتباطی را تمرین کردهاند، به احتمال خیلی زیاد با آغاز سال تحصیلی دچار اضطراب نخواهند شد. برعکس، کودکانی که بدینگونه تجربهای نداشتهاند، بیشتر در معرض انواع اضطراب، بهخصوص اضطراب جدایی، قرار دارند.
او با اشاره به برآورد میزان شیوع این اضطراب خاطرنشان کرد که تخمینها نشان میدهند بین ۳ تا ۵ درصد از کودکان با این مشکل مواجه هستند، بهگونهای که حدود ۵ یا ۶ نفر از هر ۱۰۰ کودک به این مشکل دچارند.
او همچنین توضیح داد: در صورتیکه بخواهیم میزان اضطراب جدایی متوسط و خفیف را مدنظر قرار دهیم، در هر کلاس تقریباً ۶ تا ۷ نفر این مساله را تجربه میکنند. این مشکل مختص کشور ما نیست و در کشورهای دیگر نیز با آغاز سال تحصیلی، اضطراب جدایی دیده میشود و تعدادی از کودکان به این نوع اضطراب مبتلا هستند.
این روانشناس کودک با بیان اینکه والدین میتوانند از راهکارهای مؤثری برای مدیریت اضطراب کودکان بهره ببرند، گفت: نخستین آن آشنایی با محیط مدرسه است؛ والدین بهتر است قبل از آغاز سال تحصیلی، کودک را به محل تحصیل برده و با هم به بررسی آن بپردازند. این آشنایی میتواند به کاهش اضطراب کمک شایانی کند.
وی ادامه داد: علاوه بر این، والدین میتوانند در خانه با استفاده از عروسکها یا بازیهای تخیلی، محیط مدرسه و قواعد آن را برای کودک شبیهسازی کنند. این وسیله به کودک کمک میکند تا با فضای مدرسه آشنا شود و احساس راحتی بیشتری پیدا کند.
وی در پایان تاکید کرد: تعیین یک برنامه مشخص روزانه شامل زمان خواب، بیداری، مسواک زدن و صبحانه خوردن میتواند به کاهش اضطراب کمک نماید. روتینهای منظم احساس امنیت بیشتری در کودک ایجاد میکند.
وی افزود: اگر علائم اضطراب پس از سه هفته از شروع سال تحصیلی همچنان پایدار باقی بماند، والدین باید بهطور جدی از کمکهای تخصصی بهرهمند شوند. مشاوره با یک روانشناس میتواند راهکارهای مفیدی ارائه کرده و به مدیریت اضطراب و ایجاد حس اطمینان در کودک یاری رساند.
