پیشبینی وضعیت جوی پاییز: گرم و بارشهای فراوان
با استناد به پیشبینیهای انجامشده توسط سازمان هواشناسی، بارشها تا نیمه بهمنماه در کشور در وضعیت نرمال یا حتی بالاتر از آن پیشبینی میشود و انتظار میرود که ناهنجاریهای گرمایی در اوایل پاییز مشاهده شوند.
براساس اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان هواشناسی، پدیده النینو (El Niño) به شدت قوی در اوت ۲۰۲۶ اتفاق خواهد افتاد و به تبع آن، ناهنجاریهای گرمایی قادر به شکستن رکوردها از سال ۱۹۷۹ به بعد خواهند بود. به طرز قابل توجهی، مقدار شاخص نوسان جنوبی (SOI) به کمترین میزان ثبتشده در دوره ژوئیه در تاریخ آماری خود رسیده است و این موضوع بهطور کامل با وقوع النینو قوی همخوانی دارد. تأثیر دوقطبی اقیانوس هند (IOD) در فاز مثبت در نظر گرفته شده، مانع از بارشها خواهد شد، ولی فاز غربی نوسان شبه دوسالانه (QBO) به نوعی است که شرایط را برای ورود سامانههای بارشی در پاییز فراهم میآورد.
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، در گفتگو با ایسنا درباره دلایل افزایش دما در اروپا در تابستان جاری بیان میکند: شاخصهای دورپیوندی در حال رشد باعث شدهاند که نواحی حارهای تا عرضهای میانی یعنی ۶۰ درجه منفی به گرمترین وضعیتی که از عصر پساصنعتی تا کنون مشاهده شده، برسند. دماهای سطح دریا بهطرز فوقالعادهای افزایش یافتهاند، بهگونهای که میانگین دمای دریاها از منفی ۶۰ (از ۶۰ درجه جنوبی تا ۶۰ درجه شمالی پیرامون خط استوا) به حدود ۲۱ درجه سلسیوس رسیده است.
او تصریح میکند: مقدار یخهای قطبی به طرز چشمگیری کاهش یافته و به حداقل تاریخی خود رسیده است. این دو عامل برای وضعیت اقلیم زمین از اهمیت بالایی برخوردارند، بهعلاوه تغییرات منطقهای نیز وجود دارد. گاهی ممکن است امواج گرمایی در یک منطقه به دلیل تغییرات فصلی و بین فصلی، بیشتر از حد انتظار مطرح شوند که این امر ناشی از عوامل مختلفی مانند دورپیوندها شامل النینو، دورپیوند اطلس اوراسیا و نائو (دورپیوند اقیانوس اطلس شمالی) است.
وضعیت بارش تا نیمه بهمنماه
با توجه به اعلام سازمان هواشناسی، بارشها تا نیمه بهمنماه بهطور نرمال و یا بیشتر از آن در کشور ادامه خواهد داشت، بهطوریکه از نیمه شهریور تا نیمه مهر (سپتامبر) بارش در مناطق زاگرس شمالی و میانی از حد نرمال فراتر خواهد رفت و در سایر نقاط به وضعیت نرمال خواهد رسید.
به نقل از رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، در سالهای تحت تأثیر النینو، بارندگیهای خوبی در فصل سرد سال در منطقه ما رخ میدهد. البته عواملی دیگر هم بر بارشهای پاییزی تأثیر دارند؛ بخصوص در آغاز پاییز، میزان و گستره پوشش برف در مناطق سیبری باعث میشود که سامانههای عبوری از ایران با فشار مناسبتری مواجه شوند و کارایی بهتری داشته باشند.
طبق اعلام سازمان هواشناسی، از نیمه مهر تا نیمه آذر (اکتبر و نوامبر) بیشترین بارشهای پاییزی مشاهده خواهد شد، زیرا در بیشتر نقاط کشور بهجز برخی نواحی جنوب شرق، بارشها از حد نرمال فراتر خواهد رفت. پیشبینی میشود که افزایش بارشها در جنوب، غرب و زاگرس به وضوح مشهود باشد.
از نیمه آذر تا نیمه بهمن (دسامبر و ژانویه)، میانگین بارشها به حالت نرمال بازمیگردد. نوار شمالی و دامنههای جنوبی البرز هنوز با احتمال بارشهای بیش از نرمال همراه خواهند بود، اما سهم برف از مجموع بارشها کاهش خواهد یافت.
در این شرایط، افزایش روانآب و احتمال وقوع سیلاب، به سبب پیشبینی بارشهای سنگین پاییزی و سهم کمتر برف، دور از انتظار نیست. بنابراین، لزوم لایروبی مسیلها، بازنگری در برنامههای عملیاتی سدها، پایش مداوم سامانههای هشدار سیل و مدیریت یکپارچه روانآب برای تغذیه آبخوانها باید در دستور کار قرار گیرد.
کشاورزان باید زمان مناسب برای کشت غلات پاییزه در مناطق غربی را بر مبنای اولین بارش مؤثر تنظیم کنند و از بروز بیماریهای قارچی در نواحی شمال و زاگرس به خاطر افزایش رطوبت و نیز آمادهسازی زهکشها در باغها جلوگیری نمایند.
وضعیت دما تا اواخر زمستان
گرچه پیشبینیها از بارشهای نرمال و بالاتر از آن از نیمه شهریورماه حکایت دارد، اما انتظار میرود ناهنجاریهای گرمایی در اوایل پاییز قابل مشاهده باشد، بهطوریکه در مهرماه، اکثر مناطق کشور بین ۱ تا ۲ درجه و در نواحی شرقی کرمان و شمال سیستان و بلوچستان تا ۳ درجه سانتیگراد بالاتر از نرمال خواهند بود.
از اواخر پاییز و در طول زمستان، دما به تدریج تعدیل خواهد شد. به این ترتیب از آذرماه به بعد، ناهنجاری مثبت دما کاهش یافته و دمای هوای غرب کشور در محدوده نرمال تا ۰.۵+ درجه و سایر مناطق بین ۰.۵ تا ۱ درجه بالاتر از نرمال خواهد بود.
با توجه به وضعیت دمایی موجود، سازمان هواشناسی توصیههایی برای فعالان حوزه کشاورزی ارائه میدهد. به این ترتیب، مدیریت تنش حرارتی، زمان کشت، تأمین آب و سایه برای دامها در نواحی شرقی در اولویت قرار گیرد.
در این شرایط، کاهش مواجهه با گرما بهویژه برای کودکان، سالمندان و زنان در مناطق گرمسیری و همچنین آمادگی برای افزایش آلرژنهای فصلی و پایش کیفیت آب آشامیدنی پس از بارشهای شدید برای کنترل بیماریهای ناقل، باید در نظر گرفته شود.
