تفاوت بین «کلیر» شدن آسمان و «نوتام» در چیست؟

به نقل از روزنامه همشهری: این روزها دوباره در فضای مجازی، موضوع خارج شدن یا همان عبارت «کلیر» شدن آسمان جمهوری اسلامی ایران و اراضی تحت اشغال، به یکی از مباحث داغ تبدیل گشته است. هر زمان که تنش‌ها در این منطقه افزایش می‌یابد و غروب آفتاب فرامی‌رسد، این شایعات به‌ویژه در کانال‌های تلگرامی تقویت می‌شود. در دل این شایعات، چند پرسش کلیدی ذهن بسیاری از افراد را درگیر کرده است: «نوتام» NOTAM چیست؟ آیا در شب‌های اخیر کشور نوتام داشته است یا خیر؟ و چگونه می‌توانیم بفهمیم که شایعات مربوط به کلیر شدن آسمان یا لغو نوتام واقعیت دارند یا نه؟ در ادامه، مروری بر این موضوع خواهیم داشت.

تعریف واژه NOTAM

«نوتام» NOTAM مخفف عبارت Notice to Airmen بوده و به‌طور رسمی به معنای «اعلامیه‌ برای خلبانان» است؛ این یک پیام رسمی از نهادهای هوانوردی است که اطلاعات حائز اهمیت درباره شرایط خاص، خطرات یا تغییرات در مسیرهای هوایی و فرودگاه‌ها به خلبانان منتقل می‌کند. این اطلاعات می‌تواند شامل مواردی چون بسته بودن باندهای فرود، خرابی تجهیزات ناوبری، مانورهای نظامی و یا هر وضعیت غیرعادی دیگری باشد که ممکن است بر ایمنی پرواز تأثیرگذار باشد. نوتام‌ها معمولاً برای خلبانان و کارکنان فضای هوایی طراحی شده‌اند و نه به‌عنوان پیام‌های عام اخبار. صدور یک نوتام به معنای وجود «جنگ یا بحران» نمی‌باشد، بلکه تنها به‌منظور آگاه‌سازی درباره یک وضعیت خاص است.

در روزهای اخیر، آیا نوتام داشته‌ایم؟

این پرسش باید با استناد به تحلیل داده‌های رسمی هوانوردی پاسخ یابد. مراجع معتبر برای پیگیری وضعیت نوتام در هر کشور شامل:

سایت‌های رسمی هوانوردی کشورها یا سرویس‌های اطلاعات پرواز از پایگاه‌های اطلاعات بین‌المللی مانند ICAO/FAA که متن نوتام‌ها و زمان شروع/پایان آن‌ها را منتشر می‌نمایند.

وب‌سایت‌های نظیر notaminfo.com که به‌صورت نقشه‌برداری، نوتام‌های منتشر شده را به نمایش می‌گذارند.

آسمان کلیر؛ شایعه یا حقیقت؟

یکی از شایع‌ترین تصورات در شبکه‌های اجتماعی، ادعای کلیر شدن آسمان و تفسیر آن به‌عنوان نوتام می‌باشد. در این خصوص چند نکته کلیدی برای درک بهتر مطرح می‌شود.

نوتام به‌طور ضرورت به‌معنای «پرواز ممنوع» نیست. ممکن است نوتامی برای محدودیت‌های بسیار جزئی یا موقت صادر شود که هیچ ارتباطی با وضعیت امنیتی گسترده نداشته باشد.

تصاویر رنگی و گرافیک‌های منتشر شده در شبکه‌ها نمی‌توانند به‌عنوان سند رسمی تلقی شوند.

بسیاری از تصاویر بدون منبع معتبر منتشر می‌شوند که تنها گرافیکی از نوتام را به نمایش می‌گذارند، و نه پیام رسمی که از سوی مقامات هوانوردی منتشر شده است. «لغو نوتام» NOTAMC یکی از انواع پیام‌های رسمی است که در متن نوتام درج می‌شود، به این معنا که در اسناد رسمی اعلام می‌گردد که نوتام قبلی لغو شده است. این فقط از طریق متن رسمی نوتام قابل درک است و نه از شایعات یا شنیده‌ها.

سایت‌های ردیابی هواپیما

بسیاری بر این باورند که وب‌سایت‌هایی مانند flightradar24.com، فلایت‌رادار24، و planefinder.net تنها در راستای ردیابی هواپیماها فعالیت می‌کنند و این با نوتام تفاوت اساسی دارد. این وب‌سایت‌ها از تکنولوژی گیرنده‌های ADS-B که در نقاط مختلف جهان نصب شده‌اند، برای دریافت سیگنال‌هایی استفاده می‌کنند که خود هواپیماها ارسال می‌کنند و به کاربران نشان می‌دهند که هر هواپیما در لحظه چه مکانی دارد، از کجا پرواز کرده، به کجا می‌رود، ارتفاع و سرعت آن چقدر است، نوع و شماره پرواز آن چیست. بنابراین، این وب‌سایت‌ها هیچ اطلاعاتی درباره نوتام، محدودیت‌های هوایی یا دلایل باز و بسته بودن آسمان ارائه نمی‌دهند.