هشدار درباره احتمال بروز النینو؛ پاییز و زمستان پربارش در پیش است
رئیس سازمان هواشناسی با بیان اینکه احتمال شکلگیری پدیده النینو از نظر کارشناسی به سقف صددرصد نزدیک شده است، اعلام کرد تداوم این شرایط تا اوایل سال ۲۰۲۷ پیشبینی میشود؛ از همین رو، پاییز و زمستانِ پیش رو از نظر میزان بارش «پربارتر از نرمال» و حتی فراتر از انتظار خواهد بود.
سحر تاجبخش، رئیس سازمان هواشناسی کشور، در تشریح آخرین وضعیت پدیده «النینو» گفت: نشانههایی که هم در جو و هم در اقیانوس دیده میشود، هماهنگی و پیامهای مشخصی را درباره النینو مخابره میکنند؛ بهگونهای که سازمان جهانی هواشناسی، احتمال وقوع آن را در آستانهای نزدیک به صددرصد برآورد کرده است.
ذخیره گرمایی اقیانوس آرام چشمگیر است
وی در ادامه توضیح داد: طبق ارزیابیها، النینو تا اواسط اوت ۲۰۲۶ به شکل کامل و پایدار در چرخههای مرتبط مستقر شده است. بررسیهای مربوط به دماهای زیرسطحی آب در اقیانوس آرام نیز نشان میدهد این سامانه با یک ذخیره عظیم گرما همراه است؛ به طوری که در شماری از نقاط، ناهنجاریهای دمایی به بیش از مثبت ۸ درجه سانتیگراد رسیدهاند. همین وضعیت باعث شده پیشبینیهای سازمان جهانی هواشناسی (WMO) احتمال وقوع النینو را تقریباً در حدود صددرصد قرار دهد.
تاجبخش افزود: برآورد میشود این پدیده در طول پاییز و زمستان ۲۰۲۶-۲۰۲۷ همچنان ادامه داشته باشد و به احتمال زیاد به شدت بالایی برسد. در واقع، نه تنها اقیانوس، بلکه جو هم مجموعهای از سیگنالهای همسو و دقیق با النینو را نمایش میدهد؛ از نگاه اقیانوسی، گرمایش سریع سطح آب و در دسترس بودن یک مخزن گرمایی بزرگ در لایههای زیرسطحی، تصویر غالب است.
وی در ادامه گفت: از منظر جوی، «شاخص نوسان جنوبی» (SOI) وضعیتی بهشدت منفی را نشان میدهد که همراه با همرفت شدید است و این روند، با الگوی رایج و کلاسیک النینو همخوانی دارد؛ الگویی که معمولا به افزایش بارش در مرکز و شرق اقیانوس آرام و در مقابل، سرکوب همرفت در غرب اقیانوس آرام منتهی میشود. این همترازی کامل میان اقیانوس و جو، اطمینان درباره تداوم و حتی تقویت النینو را بیشتر میکند.
معاون وزیر راه و شهرسازی همچنین خاطرنشان کرد: النینو اغلب با تقویت شار رطوبت از دریای عرب و دریای سرخ همراه میشود و به این ترتیب، احتمال شکلگیری شرایط پربارشتر در خاورمیانه افزایش مییابد. علاوه بر این، فاز مثبت «دوقطبی اقیانوس هند» (IOD) نیز در بسیاری از موارد این پیام را پررنگتر میکند.
النینو میتواند بارش جنوب غرب آسیا را در پاییز و اوایل زمستان تقویت کند
وی یادآور شد: «نوسان مادن ـ جولیان» (MJO) نیز از دیگر پیوندهای مؤثر بر الگوی بارش خاورمیانه به شمار میرود؛ اما این اثر در مقیاس زمانی کوتاهتری رخ میدهد و بسته به فازی که در آن قرار میگیرد، میتواند دورههای چند هفتهای بارش بیشتر یا خشکی را رقم بزند. در نهایت، «نوسان شبهدوسالانه» (QBO) نیز بر نوسان دوقطبی و جت جریان جنبحارهای اثر میگذارد و این موضوع به نوبه خود، بر تعداد دفعات رسیدن سامانههای مدیترانهای به منطقه اثرگذار است.
رئیس سازمان هواشناسی کشور ادامه داد: به شکل تاریخی، رویدادهای النینو در فصل پاییز و اوایل زمستان، معمولاً از مسیر افزایش انتقال رطوبت از دریای عرب، سبب افزایش میزان بارش در برخی بخشهای جنوب غربی آسیا شدهاند.
وی با اشاره به نقش «دوقطبی اقیانوس هند» (IOD) در وضعیت اقلیمی منطقه عنوان کرد: فاز دوقطبی اقیانوس هند میتواند تعیینکننده باشد؛ زمانی که فاز مثبت IOD بهطور همزمان با پدیده «النینو» فعال شود، معمولاً سیگنالهای مرتبط با بارشهای بیشتر و شرایط مرطوبتر تقویت میشوند.
تاجبخش افزود: با این حال، بر پایه تازهترین پیشبینیهای چندمدلی، ممکن است فاز منفی IOD بخشی از اثر افزایشی بارشِ مورد انتظار را خنثی کند. بنابراین، در بازه زمانی سپتامبر تا نوامبر ۲۰۲۶ انتظار میرود احتمال شکلگیری فاز مثبت IOD افزایش یابد؛ رخدادی که میتواند شانس ثبت بارشهایی فراتر از حدود نرمال را در بعضی نواحی منطقه بالا ببرد.
رئیس سازمان هواشناسی کشور خاطرنشان کرد: برای خاورمیانه و جنوب غربی آسیا، سیگنالهای مشاهدهشده با الگوی گرمایشی پیشبینیشده در شرایط النینوی قوی، سازگاری دارد. همچنین همراستایی و توافق میان مدلها عموماً در سطح بالایی قرار دارد و همین موضوع، چشمانداز دمایی را با اطمینان قابل توجهی همراه میکند.
روند بارشهای فراتر از نرمال تا آسیای مرکزی و شمال عربستان گسترده میشود
وی در ادامه توضیح داد: در مورد بارش نیز میتوان گفت نقشه راهِ بارشی برای ماههای سپتامبر تا نوامبر، الگوی کلاسیک النینو را دنبال میکند. نکته مهم برای ما در این میان، بالا رفتن احتمال بارشهایی است که از نرمال فراتر میروند؛ این شرایط بهگونهای پیشبینی میشود که تا بخشهایی از آسیای مرکزی و شمال شبهجزیره عربستان نیز امتداد پیدا کند.
ترکیب النینو و دوقطبی اقیانوس هند، شانس بارشهای پاییزی را بالا میبرد
تاجبخش اضافه کرد: اگر این عامل را در کنار فاز مثبت مورد انتظار دوقطبی اقیانوس هند قرار دهیم، سیگنال کلی برای جنوب غرب آسیا به سمت احتمال بیشترِ شرایط مرطوبتر و بارشهای فراتر از نرمال در فصل پاییز گرایش پیدا میکند؛ با این حال، جزئیات دقیق در سطح محلی همچنان به جایگاه پیشبینیشده «جتجریان جنبحارهای» و میزان فعالیتهای طوفانی مدیترانهای وابسته خواهد بود.
معاون وزیر راه و شهرسازی گفت: پیشبینیها نشان میدهد النینو با اطمینان بالا دستکم تا اوایل سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت. در عین حال، سازمان جهانی هواشناسی به چند نکته مهم اشاره کرده است؛ از جمله اینکه شدت خود پدیده لزوماً به معنای شدت قطعی پیامدهای منطقهای نیست و عوامل دیگر میتوانند در نهایت، نتیجه را به شکل قابل توجهی تغییر دهند.
وی افزود: از این رو، هرچند تصویر کلی بیانگر گرمای بیشتر و احتمال افزایشی بارشهای پاییزی در بخشهایی از جنوب غرب آسیاست، اما باید همچنان شاخصهای اقلیمی را بهصورت مستمر زیر نظر داشت و برای دریافت راهنماییهای دقیقتر و متناسب با شرایط هر منطقه، ارتباط فعال با سازمان ملی هواشناسی حفظ شود.
النینوی بسیار قوی تا پایان زمستان پابرجا میماند
رئیس سازمان هواشناسی کشور، در اشاره به چشمانداز این پدیده اظهار کرد: ما با یک النینوی بسیار قدرتمند و کاملاً تثبیتشده مواجه هستیم که احتمالاً تا پایان زمستان ادامه پیدا خواهد کرد. همچنین انتظار میرود پدیده «دوقطبی اقیانوس هند» (Indian Ocean Dipole) در فاز مثبت شکل بگیرد؛ اتفاقی که در نگاه تاریخی، با مرطوبتر شدن برخی بخشهای جنوب غربی آسیا در فصل پاییز همراه بوده است.
وی یادآور شد: در نهایت باید گفت که یک النینوی استثنایی، واکنشی استثنایی میطلبد. انتظار میرود این پدیده اواخر سال ۲۰۲۶ به اوج برسد و اثرات آن همچنان در بخشهایی از سال ۲۰۲۷ نیز قابل احساس باشد.
۲۰۲۷ شاید گرمترین سالِ تاریخ اقلیمی جهان باشد
معاون وزیر راه و شهرسازی عنوان کرد: به باور من، سال ۲۰۲۷ میتواند یکی از گرمترین سالها و حتی رکورددار گرمترین سال در تاریخ اقلیمی جهان باشد.
وی اضافه کرد: شدت این پدیده شاید حتی از هر آنچه تاکنون از آغاز ثبت و پایش رخ داده عبور کند. النینوی قدرتمندی که در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ فعال بود، در ثبت سال ۲۰۲۴ بهعنوان گرمترین سال تاریخ نقش داشت؛ اما اگر این رکورد دوباره شکسته شود، نباید شگفتزده شد.
تاجبخش ادامه داد: با این وجود، نباید فراموش کرد که رخداد النینو الزاماً به معنی وقوع فاجعه نیست. هدف اصلی این است که با آیندهنگری و پیشبینی دقیق، زمینهای فراهم شود تا جان و معیشت مردم حفظ شود.
خطرِ تبدیل شرایط اقلیمی به بحرانِ قابل مدیریت است
رئیس سازمان هواشناسی کشور در پایان تاکید کرد: ما دانش و ابزارهای لازم را در اختیار داریم تا اجازه ندهیم خطرات ناشی از النینو به بحران تبدیل شود؛ از همین رو باید همه با هم همراه شویم و همکاری را گسترش دهیم تا اطمینان حاصل شود هیچکس، یعنی افرادی که در اقصی نقاط جهان تحت تأثیر این شرایط اقلیمی خاص قرار میگیرند، از قلم نیفتد.
