کمتر از آنچه نیاز است، مراجعه به روانشناسان / خدمات روانشناختی طولانیمدت با حمایت بیمهای محدود
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، به طولانی بودن خدمات درمانی اشاره کرد و بر ضرورت بازنگری در تعرفههای خدمات روانپزشکی و روانشناسی تأکید نمود. وی اظهار داشت که تعیین تعرفههای واقعبینانه همراه با پوشش مناسب بیمهای، شرط اساسی برای افزایش دسترسی مردم به خدمات سلامت روان محسوب میشود.
دکتر محمدرضا شالبافان ، در خصوص تعرفههای خدمات روانپزشکی و روانشناسی بیان کرد: تعیین تعرفهها باید به گونهای انجام گیرد که دسترسی به خدمات مرتبط آسان باشد. علاوه بر این، اعداد و ارقام باید طوری تصویب شوند که برای ارائهدهندگان خدمات نیز جذابیت داشته باشند.
وضعیت تعرفهها در ایران و سایر کشورها
وی درباره تعرفههای روانپزشکی و روانشناسی در ایران توضیح داد: مقایسه تعرفههای خدمات روانشناسی و روانپزشکی در کشور با دیگر کشورهای جهان نشان میدهد که تعرفههای خدمات روانی نه تنها در مقایسه با کشورهای پیشرفته پایینتر است، بلکه حتی نسبت به کشورهای همسایه نیز کاهش یافته است. بنابراین در صورتی که این تعرفهها بهروز شوند، نه تنها انگیزه درمانگران برای ارائه خدمات افزایش مییابد بلکه کمک میکند تا آنها در کشور بمانند.
بسیاری از مردم توان پرداخت تعرفه بخش خصوصی را ندارند
وی با بیان این که پوشش بیمهای برای خدمات روانی ضرورتی اساسی است، خطاب به کارشناسان افزود: اگر افزایش تعرفههای خدمات رواندرمانی با حمایتهای بیمهای و دولتی همراه نباشد، بسیاری از افراد نمیتوانند هزینههای خدمات بخش خصوصی را پرداخت کنند. بنابراین، ضروری است که بهدنبال افزایش تعرفهها، از مردم نیز حمایتهای ویژه دولتی صورت گیرد. یکی از موثرترین شیوههای حمایت دولت، گسترش ارائه خدمات سلامت روان در «مراکز سلامت روان جامعهنگر» (سراج) است که این خدمات بهصورت هزینه بسیار اندک یا حتی رایگان به افراد ارائه میشود تا آنان که قادر به مراجعه به بخش خصوصی نیستند، از این امکانات بهرهمند شوند.
افزایش تعرفه نباید سبب افزایش پرداخت از جیب مردم شود
شالبافان در مورد ارائه خدمات در بخش خصوصی گفت: گاهی اوقات، بخش خصوصی میتواند مکمل بخش دولتی باشد؛ بنابراین لازم است تعرفهها تحت پوشش سازمانهای بیمهگر قرار گیرد تا افزایش تعرفههای خدمات رواندرمانی باعث افزایش پرداختیهای مردم نشود.
وی همچنین درباره تأثیر مسائل اقتصادی بر روند دریافت خدمات درمانی تصریح کرد: تأثیر مولفههای اقتصادی در دسترسی به خدمات روانپزشکی و روانشناختی کاملاً مشهود است؛ اما برای درک عمیقتر دلایل عدم مراجعه مردم برای دریافت این خدمات، نیاز به تحقیقات بیشتری است. با وجود اهمیت مولفههای اقتصادی، «ضعف آگاهی عمومی» و «انگ اجتماعی مربوط به اختلالات روانی» همچنان از عمدهترین موانع عدم مراجعه به خدمات مطرح میباشد.
مراجعه در شهرهای کوچک کمتر از نیاز واقعی است
شالبافان به شرایط مراجعه برای خدمات رواندرمانی در شهرهای کوچک اشاره کرد و گفت: شواهد نشان میدهند که حتی در شهرهای کوچک و مناطق محروم که خدمات رایگان یا کمهزینه در دسترس است، میزان مراجعه مردم از نیاز واقعی کمتر است. این واقعیت بیانگر این است که عوامل اقتصادی تنها دلیل عدم مراجعه به مراکز درمانی نیستند.
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت همچنین بیان کرد که نقش مسائل اقتصادی در پایتخت بهویژه در شهرهایی نظیر تهران بیشتر به چشم میآید؛ اما در مناطق کمتر برخوردار که به شدت با چالشهای مربوط به سلامت روان دستوپنجه نرم میکنند، عدم آگاهی مناسب و وجود انگهای اجتماعی مرتبط با اختلالات روانی، از مسائل مهمتر در حوزه مراجعه به خدمات است.
میزان پوشش بیمهای ویزیتهای روانپزشکی ناکافی است
شالبافان با اشاره به پوشش بیمهای خدمات روانپزشکی و روانشناسی بیان کرد: خدمات روانپزشکی و روانشناختی در مراکز دولتی تحت پوشش بیمههای پایه قرار دارند. همچنین ویزیتهای روانپزشکی در بخش خصوصی نیز تحت حمایت بیمه پایه است، ولی میزان پوشش به گونهای نیست که بخشی از هزینهها را بهطور مؤثر پوشش دهد و خدمات روانشناختی به حمایت بیشتری نیاز دارند. البته تعیین تعرفهها در ارتباط با معاونت درمان وزارت بهداشت و شورای عالی بیمه است و براساس اطلاعات موجود، تلاشهایی برای افزایش پوشش خدمات روانشناختی در حال انجام است.
خدمات روانپزشکی و روانشناختی طولانیمدت به شمار میروند
وی درباره پوشش بیمهای خدمات روانپزشکی و روانشناختی بیان کرد: پوشش بیمهای باید پایدار و مؤثر باشد، زیرا خدمات روانپزشکی و روانشناختی بهطور معمول طولانیمدت هستند. مشکلات بیماران به گونهای نیست که فقط با یک یا چند جلسه درمان بهبودی کامل یابند. پیشنهادات کارشناسان در این حوزه این است که تعرفهها به شکل علمی و واقعبینانه تعیین شوند، چرا که سرمایهگذاری در خدمات پیشگیرانه میتواند از هزینههای سنگین درمانهای بعدی جلوگیری کند. نباید شرایط به نحوی باشد که در یک سال پوشش بیمهای بسیار گسترده و در سال بعد به دلیل بار مالی بالا، همین خدمات از حمایت بیمهای خارج شوند.
شالبافان همچنین درباره تعرفههای روانپزشکی و روانشناختی در سال ۱۴۰۵ گفت: تعرفههای روانپزشکی عموماً تابع تغییرات تعرفههای پزشکی هستند و ما در انتظار تصویب این تعرفهها هستیم که باید بهگونهای واقعبینانه تنظیم و تأیید شوند.
ضرورت سرمایهگذاری در حوزه خدمات روان
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، درباره اهمیت سرمایهگذاری در حوزه روان گفت: منابعی که دولت برای خدمات روانشناسی و روانپزشکی مصرف میکند، نمیتواند هزینه محسوب شود؛ بلکه یک سرمایهگذاری است. در صورتی که یک بیمار یا اختلال روانی بهجای مداخلات دیرهنگام به سرعت تشخیص داده و درمان شود، از بسیاری هزینههای آینده مانند بستری شدن در مراکز درمانی، جلوگیری از مشکلات برای خود و خانواده، و تشدید بیماری جلوگیری خواهد شد. اگر در مراحل اولیه و بهمنظور پیشگیری از اختلالات روان هزینه کنیم، میتوانیم از بسیاری مشکلات پیشگیری کنیم. شواهد تاریخی از کشورهای پیشرفته نشاندهنده این واقعیت است که تمرکز بر خدمات پیشگیرانه میتواند هزینههای جدی و غیرقابل تحمل را در مراحل بعدی کاهش دهد و ارزش سرمایهگذاریهای عملی در حوزه سلامت روان را به وضوح آشکار کند.
