وضعیت سه خلبان در عملیات حمله به العدید همچنان نامشخص است

امیر سرتیپ خلبان مسعود جعفری در یک برنامه تلویزیونی اظهار داشت: اکنون بیش از پنج ماه از آغاز سلسله عملیات‌ها و روزهای ابتدایی جنگ می‌گذرد. ما هیچ تمایلی به بحث در مورد عملیات‌های نیروی هوایی و ارتش جمهوری اسلامی ایران نداشتیم؛ چراکه این اقدام‌ها را یک وظیفه ذاتی به شمار می‌آوریم. برای چنین روزهایی آموزش دیده‌ایم و سرمایه‌گذاری‌هایی بر روی ما صورت گرفته است. هر زمانی که مأموریتی انجام می‌شود، جزو وظیفه رسمی ماست و از کسی طلبی نداریم. با افتخار این وظیفه را انجام می‌دهیم و اساساً برنامه‌ای برای رسانه‌ای کردن این مأموریت‌ها یا تبلیغ در موردشان نداریم. معتقد بودیم که پس از اتمام جنگ، در صورت نیاز، باید درباره این عملیات‌ها صحبت کنیم تا در تاریخ جانفشانی‌های رزمندگان جمهوری اسلامی ایران ثبت شود.

وی افزود: یکی از همان عملیات‌ها به‌وسیله رسانه‌های خارجی اعلام شد؛ زیرا آن‌ها نیز شگفت‌زده بودند که چگونه یک هواپیمای نسل سوم متعلق به دهه ۱۹۷۰ قادر به شکستن سامانه پدافندی پایگاه‌های ایالات متحده در کویت بوده و این مأموریت افتخارآمیز را به انجام رسانده است. مأموریت‌های متعدد دیگری نیز از طرف قرارگاه به نیروی هوایی ابلاغ شد که با موفقیت اجرا شدند. یکی از این مأموریت‌ها به پایگاه هوایی شهید دوران و دو فروند هواپیمای سوخو ۲۴ اختصاص یافت. این دو فروند قرار بود از شیراز به پرواز درآمده و مرکز هوایی آمریکا، یعنی سنتکام، را در منطقه هدف قرار دهند.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش توضیح داد: این مأموریت، عملیاتی بسیار ویژه بود و براساس تحلیل‌های اطلاعاتی و عملیاتی که در نیروی هوایی انجام شده بود، پیش‌بینی می‌شد که یک رینگ پدافندی بسیار سخت در برابر آن وجود دارد و این پیش‌بینی کاملاً درست بود. نخست اینکه پایگاه العدید، بزرگ‌ترین پایگاه هوایی ایالات متحده در منطقه به شمار می‌رفت و دوم اینکه سامانه‌های پدافند تاد و پاتریوت به‌طور مؤثر از این پایگاه محافظت می‌کردند. به‌علاوه، از ابتدای جنگ، گشت‌های هوایی به‌صورت ۲۴ ساعته در ارتفاعات مختلف توسط هواپیماهای سنتکام و هواپیماهای دولت قطر انجام می‌شد.

امیر جعفری تأکید کرد: خلبانان ما با آگاهی کامل از شرایط، به این جمع‌بندی رسیدند که مأموریتی بسیار دشوار در انتظارشان است، اما با وجود ریسک بالای این عملیات و خطرات فراوان، با اراده‌ای مثال‌زدنی این مأموریت را پذیرفتند. ما به خوبی می‌دانستیم که توان و قدرت پدافند دشمن بسیار قوی است و بین مرز ما تا پایگاه العدید، یک مسیر آبی قرار دارد؛ از این رو، هواپیماها مجبور بودند که کل مسیر خلیج فارس را در ارتفاع پایین طی کنند. چند روز پس از انجام عملیات اعلام شد که رادار ماورای افق پنج هزار کیلومتری مستقر در العدید هدف قرار گرفته است.

وی ادامه داد: قابلیت این را داشتیم که از ارتفاعات و کوه‌ها تا نزدیکی دریا استفاده کنیم، اما زمانی که هواپیماها به روی آب می‌رسیدند، بر اساس محاسبات ما باید در ارتفاع ۱۰۰ پا از سطح دریا پرواز می‌کردند؛ این کار توسط خلبانان انجام شد، اما حتی در آن ارتفاع نیز احتمال هدف قرار گرفتن هواپیماها وجود داشت. با وجود تمام این شرایط، تفاوت فناوری میان هواپیماهای ما که از نسل سوم بودند و هواپیماهای آن‌ها که در رده نسل چهار پلاس پلاس یا نسل پنجم قرار داشتند، و همچنین وجود گسترده پدافند زمینی و هوایی دشمن، مانع از آن نشد که خلبانان مجری این مأموریت، از عزم خود بازگردند. تمامی آن‌ها با روحیه‌ای قوی، شجاعت و دلاوری کامل، این مأموریت را با افتخار پذیرفتند و به انجام رسانیدند.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش خاطرنشان کرد: جز شهید کاظمی که پس از هدف قرار دادن این پایگاه، پیکر مطهرشان مدتی بعد به میهن اسلامی بازگشت، وضعیت سه خلبان دیگر هنوز به‌طور دقیق مشخص نیست. اطلاعات موجود ناقص است و در حال حاضر اطلاعات روشن و واضحی از سوی وزارت امور خارجه یا منابع اطلاعاتی در دسترس نیست. ارتش، ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت امور خارجه در حال رایزنی در این خصوص هستند و امیدواریم این قهرمانان با افتخار به وطن بازگردند. این عزیزان کار بزرگی را انجام دادند؛ مشابه چیزی که شهید بابایی در سال ۱۳۶۶ انجام داد، او با اینکه معاون عملیات نیروی هوایی بود، شخصاً در کابین هواپیما نشسته و مأموریت عملیاتی را در عراق به عهده گرفت. به واقع، مسئولیت و مقام، هیچ‌گاه مانع از خدمتگزاری شهید بابایی نشد.

امیر جعفری ادامه داد: شهید دوران، که لقب شهید استشهادی به او داده شده، به همراه مرحوم اسکندری مأموریت حمله به محل برگزاری اجلاس جنبش غیرمتعهدها در بغداد را با ریسک بسیار بالا به انجام رسانید. اما می‌توانم بگویم که رینگ پدافندی بغداد در آن زمان، به‌مراتب ضعیف‌تر از رینگ پدافندی کنونی در العدید بوده است.

وی با بیان اینکه «سال‌هاست که دشمن پایگاه‌های نظامی خود را به‌ویژه در حوزه هوایی گسترش داده»، اظهار داشت: ما نیز در امارات، قطر، کویت و بحرین که محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی ایالات متحده است، این تحرکات را تحت نظر داشتیم. نیروی هوایی، معاونت اطلاعات ارتش و ستاد کل نیروهای مسلح برای چنین روزهایی، برنامه‌ای اطلاعاتی و عملیاتی تدوین کرده بودند. ما متوجه شدیم که این پایگاه‌ها تنها هدفی جز ایران ندارند. سال‌هاست که این پایگاه‌ها ساخته شده‌اند و هدف اصلی آن‌ها ایران بوده است. به همین دلیل ما تحقیقات اطلاعاتی را انجام دادیم و اگر مأموریتی قرار بود اجرا شود، از قبل برای آن برنامه‌ریزی کرده بودیم. خدا را شکر، هر زمان که ستاد کل نیروهای مسلح مأموریتی از نیروی هوایی درخواست کرده، ما آن را به‌عهده گرفته و انجام دادیم.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش عنوان کرد: یکی از آن مأموریت‌ها همین عملیات افتخارآمیزی بود که این عزیزان با شجاعت کامل انجام دادند؛ مشابه مأموریتی که شهید دوران در سال ۱۳۶۱ به انجام رسانید؛ چنان‌که شهید دوران ضمن پذیرفتن یک مأموریت پرخطر، این چهار خلبان نیروی هوایی نیز از پایگاه شهید دوران شیراز با یاری خدا این مأموریت را در دست گرفتند. این امر مایه افتخار ارتش جمهوری اسلامی ایران است و آن را به ملت بزرگ ایران تقدیم می‌کنیم که ماه‌هاست در صحنه حاضرند. این عشق و ایثار این عزیزان واقعاً موجب دلگرمی ما است. ما وظیفه خود را به انجام رساندیم، اما ملت ایران کارهایی فراتر از وظیفه خود انجام داده‌اند.

امیر جعفری درباره سرنوشت سه خلبان دیگر نیز توضیح داد: پارامترهای خروج از هواپیما یا هدف قرار گرفتن آن بسیار پیچیده است. در عرض هزارم ثانیه، ممکن است دو خلبان، یکی از کابین جلو و دیگری از کابین عقب، با دو سرنوشت متفاوت مواجه شوند. بنابراین، شهادت شهید کاظمی به این معنا نیست که حتماً برای خلبان دیگر نیز همان سرنوشت پیش آمده است. حتی در دوران صلح نیز یک بار یک هواپیما به‌دلیل نقص فنی دچار مشکل شد و دو خلبان تقریباً هم‌زمان، با فاصله‌ای در حد یک‌صدم ثانیه از کابین خارج شدند، اما یکی زنده ماند و دیگری شهید شد. لذا این موضوع نمی‌تواند تضمینی باشد. ما امیدواریم که ان‌شاءالله این عزیزان سالم بمانند.

وی ادامه داد: این عزیزان مأموریت خود را با دل و جان انجام دادند و به وظیفه نظامی خود عمل کردند، اما من از همین جا از خانواده‌های این قهرمانان که در این مدت با من در ارتباط بوده‌اند، تشکر و قدردانی می‌کنم. شرایط برای خانواده‌های سه خلبان دیگر بسیار دشوار است. خانواده شهید کاظمی به نوعی آرامش یافته‌اند، اما خویشاوندان سه خلبان دیگر هنوز در انتظار پاسخ‌هایی هستند و با شایعات بسیاری روبرو شده‌اند. از صبر و استقامت این خانواده‌ها به‌طرزی عمیق قدردانی می‌کنم و امیدوارم که این عزیزان به سلامت به آغوش خانواده‌های خود بازگردند.

معاون هماهنگ‌کننده نیروی هوایی ارتش در خصوص دلایل ناکامی سامانه‌های راداری دشمن برای شناسایی جنگنده‌های ایرانی اضافه کرد: به نظر می‌رسد که یا رادارهای آن‌ها با تأخیر نسبت به وقایع واکنش نشان داده‌اند یا در مأموریت کویت، رادارها خاموش بوده‌اند. با توجه به اینکه ما سال‌ها در شرایط تحریم به سر برده‌ایم، خلبانان نیروی هوایی یاد گرفته‌اند بدون استفاده از GPS، سیستم‌های پیشرفته ناوبری و تنها با اتکا به نقشه‌خوانی و سیستم‌های ابتدایی هدایت، مأموریت‌های متنوعی را به انجام برسانند. شاید یکی از نقاط قوت ما این بود که هیچ سیگنالی، حتی سیگنال رادیویی، از هواپیماهای ما منتشر نمی‌شد و احتمالاً در روزهای ابتدایی جنگ، آن‌ها تصور نمی‌کردند که نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران جسارت انجام چنین مأموریتی را داشته باشد.

امیر جعفری ادامه داد: زمانی که کویت هدف قرار گرفت، تازه رینگ پدافندی آن‌ها به حالت آماده‌باش درآمد و در مسیر بازگشت، سه فروند جنگنده اف-۱۵ آمریکایی که یا در حال بازگشت به کویت بودند یا احتمالاً قصد فرود در عربستان را داشتند، به دلیل آتش خودی مورد اصابت قرار گرفتند و هم‌زمان در آسمان کویت توسط پدافند هوایی این کشور هدف قرار گرفتند. احتمالاً آن‌ها تصور نمی‌کردند کسی تا این حد به آن‌ها نزدیک شود، اما با لطف خدا، این مأموریت‌ها با موفقیت به انجام رسید.