تکلیف ۳ حوزه یه فاقد نماینده مجلس چه می شود؟

 در پی مسعود پزشکیان به عنوان رئیس جمهور در تاریخ ۱۵ تیر ۱۴۰۳، نماینده وقت تبریز به عنوان اولین نماینده مجلس دوازدهم لقب گرفت که خیلی زود خانه ملت را به مقصد پاستور ترک می کرد. اما این آخرین تغییر و تحول مجلس دوازدهم نبود و خروج پزشکیان از مجلس، با استعفای برخی نمایندگان دیگر برای تصدی سمت های وزارتی و اجرایی همراه شد. 

در همین راستا تاکنون ۳ حوزه یه «بندر انزلی»، «نقده و اشنویه»، و «بستان آباد» به ترتیب در پی استعفای احمد دنیامالی وزیر فعلی ورزش و جوانان، عبدالکریم حسین زاده معاون فعلی رئیس جمهور و علامرضا نوری قزلجه وزیر فعلی جهاد کشاورزی در کنار حوزه یه تبریز فاقد نماینده هستند. همچنین در نشست روز گذشته مجلس نیز محمد آشوری، نماینده بندرعباس، استعفای خود را تقدیم هیئت رئیسه مجلس کرد تا آنطور که از شنیده ها بر می آید، مسئولیت دولتی بگیرد؛ بنابراین برگزاری ات میان دوره ای برای تکمیل کرسی های خالی مجلس دوازدهم برای ۳ سال آینده ضروری به نظر می رسد. 

موانع قانونی و نبود هماهنگی در فرآیند برگزاری ات

با توجه به شرایط پیش آمده، ستاد ات کشور در نخستین جلسه خود در وزارت کشور اعلام کرد که برای برگزاری ات میان دوره ای در حوزه های فاقد نماینده، باید به تکمیل برخی مسائل قانونی پرداخته شود. طبق ماده ۳۲ قانون ات مجلس شورای اسلامی، داوطلبانی که قصد نامزدی در ات میان دوره ای دارند، باید حداقل ۶ ماه پیش از ثبت نام از سمت های خود استعفا کنند. به این ترتیب، داوطلبانی که در سمت های اجرایی یا دولتی مشغول به کار هستند، باید تا تاریخ ۲۴ مرداد ۱۴۰۳ از سمت خود کناره گیری می کردند.

در این میان، تنها حوزه یه «تبریز، آذرشهر و اسکو» تا این تاریخ شرایط قانونی برای برگزاری ات میان دوره ای را داراست. در سایر حوزه ها، مهلت استعفا گذشته و بنابراین ات در آن ها ممکن نیست. این موضوع باعث شده که تنها در حوزه تبریز، آذرشهر و اسکو ات میان دوره ای برگزار شود و سایر حوزه ها، شامل بندر انزلی، نقده و اشنویه، بستان آباد، و بندرعباس، فاقد نماینده باقی بمانند.

**طرح دو فوریتی مجلس و مخالفت نمایندگان

برای رفع مشکل قانونی برگزاری ات در سایر حوزه های یه بدون نماینده به جز تبریز، برخی نمایندگان مجلس طرح دوفوریتی را برای اصلاح مهلت استعفاء در ات میان دوره ای پیشنهاد دادند. در این طرح، پیشنهاد می شد که مهلت استعفا برای داوطلبان نامزدی در ات میان دوره ای تا پایان مهلت پیش ثبت نام، یعنی تا تاریخ ۱۳ آذر ۱۴۰۳، تمدید شود. اما این طرح در جلسه روز یکشنبه ۲۷ آبان در مجلس شورای اسلامی با مخالفت مواجه شد و تصویب نشد.

با رد این طرح، مهلت قانونی استعفای نمایندگان برای حوزه های فاقد نماینده به پایان رسیده است و عملاً برگزاری ات میان دوره ای در این حوزه ها تا اطلاع ثانوی غیرممکن به نظر می رسد. این امر به ویژه برای حوزه های ی که به دلیل عدم حضور نماینده در مجلس، تا سال ۱۴۰۷ فاقد نماینده خواهند بود، تبعات زیان باری در پی خواهد داشت. 

واکنش شورای نگهبان به وضعیت ات میان دوره ای

البته هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان نیز به موضوع برگزاری ات میان دوره ای نیز در واکنش به این مسئله اعلام کرد که با توجه به پایان مهلت استعفای داوطلبان نمایندگی مجلس در ات میان دوره ای، تنها در حوزه یه تبریز، آذرشهر و اسکو ات برگزار خواهد شد. طحان نظیف همچنین گفت که طرح دوفوریتی نمایندگان در این زمینه رد شده و بنابراین، سایر حوزه ها از برگزاری ات میان دوره ای بی نصیب خواهند ماند.

چالش های آینده و راه حل های ممکن

با توجه به اینکه قانون ات مجلس مشخص کرده است که نمایندگان باید برای نامزدی در ات میان دوره ای از سمت های اجرایی خود استعفا دهند و با توجه به رد طرح اصلاح قانون، این وضعیت باعث شده که نمایندگان حوزه های فاقد نماینده تا مدت ها از داشتن نماینده در مجلس محروم بمانند که این مسئله باعث ایجاد نارضایتی در میان مردم این حوزه ها خواهد شد. 

محمد صالح جوکار رئیس کمیسیون شورا های مجلس، ضمن ابراز تاسف از عدم تصویب طرح دوفوریتی برای حل مشکل یادشده برای ات میان دوره مجلس گفت: ما تاکنون نهایت تلاش خود را به کار گرفته ایم تا با ابزار های قانونی ممکن مشکل قانونی برای برگزاری ات در حوزه های یه بدون نماینده را مرتفع کنیم که طرح دو فوریتی اخیر هم به همین منظور ارائه شد. 

جوکار ادامه داد: البته ما همچنان امیدواریم که در مدت باقی مانده برای پیش ثبت نام ها، این مشکل قانونی برطرف شود تا مردم آن ۳ حوزه یه ۳ سال از وجود نماینده محروم نمانند. در همین راستا فردا جلسه فوق العاده ای را با حضور مسئولان وزارت کشور، ستاد ات و شورای نگهبان خواهیم داشت تا در صورت امکان، در جلسه روز چهارشنبه راهکاری برای حل این مشکل قانونی پیدا کنیم.