تبیین موفقیتهای نشست وزیران کشور عضو اکو توسط پور جمشیدیان
قائممقام وزیر کشور به تبیین دستاوردهای اجلاس وزرای کشور اکو که در تهران برگزار شد، پرداخت.
علیاکبر پورجمشیدیان قائممقام وزیر کشور در برنامه گفتوگوی ویژه خبری شامگاه سهشنبه ۶ آبان ۱۴۰۴ به توضیحاتی درباره برگزاری چهارمین نشست وزیران کشور عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) به میزبانی ایران، که در روزهای گذشته برگزار گردید، پرداخت. وی بیان کرد: اکو یکی از سازمانهای بومی و منطقهای در غرب آسیا، آسیای مرکزی و حتی قفقاز است که بیش از ۶۰ سال قدمت دارد و اساس فعالیت آن بر محور اقتصادی استوار است.
این مقام مسئول افزود: مسائلی که وزرای کشورهای منطقه به آن توجه دارند، بیشتر موضوعات امنیتی است و در واقع اقتصاد و امنیت دو روی یک سکه هستند. با توجه به این که جمعیت کشورهای عضو اکو حدود ۵۰۰ میلیون نفر است، یکی از علل عدم پیشرفت قابل توجه اکو برغم تاریخچهی آن، به مسائل امنیتی مربوط میشود؛ تصور من این است که ما با همین کشورها مشکلات امنیتی مشترکی داریم که شامل موضوعاتی مانند قاچاق کالا، مواد مخدر، سلاح و انسان و همچنین مهاجرتهای غیرقانونی و تروریسم است که به طور مستقیم بر مسائل اقتصادی تأثیر میگذارد.
قائممقام وزیر کشور همچنین تصریح کرد: به هر دلیلی برگزاری این نشست حدود ۱۵ سال متوقف شده بود، اما با توجه به وضعیت کنونی منطقه همچون تحریمها، دشواریهای اقتصادی و تهدیدات نظامی، کشورهای منطقه توجه بیشتری به امنیت و اقتصاد خود داشتهاند. به همین دلیل، وزیر کشور و دولت جمهوری اسلامی ایران تصمیم به برگزاری اجلاس وزرای کشور عضو اکو گرفتهاند. این اجلاس با هدف فراهم آوردن شرایط امنیتی بهتر برای منطقه برگزار شد تا در سایه این امنیت، موضوعات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و تجاری رونق بیشتری پیدا کند.
پورجمشیدیان با اشاره به حضور فعال کشورهای حاضر در اجلاس تهران و تأکید بر رو به رشد بودن جایگاه اکو در منطقه، عنوان کرد: در اجلاس امروز به موضوعات متعددی پرداخته شد و تصمیمات مناسبی در خصوص تروریسم و تبادل اطلاعات اتخاذ گردید. همچنین بر این موضوع توافق شد که کشورهای عضو و سایر کشورهای منطقه به بازنگری در حوزه امنیت بپردازند. در زمینه مبارزه با انواع قاچاق نیز قرار بر این شد که تعاملات اطلاعاتی و عملیاتی به شکل جدیتری برقرار شود و کشورهای نسبت به تأمین امنیت مرزها و جادههای مرزی اقداماتی انجام دهند.
وی در ادامه به طرح رئیسجمهور درباره تشکیل اکوپل اشاره کرد و گفت: در حیطه مسائل پلیسی، رئیسجمهور بر موضوع اکوپل تأکید کردند تا توجه بیشتری به کشورهای منطقه شود؛ این پیشنهاد با استقبال مواجه شد، هرچند که نیاز به کارهای کارشناسی بیشتری دارد. همچنین توافق شد که در حوزههای آموزشی، تعامل مؤثری بین مراکز آموزشی و پلیسی شکل گیرد تا انشاءالله همزبانی و همنگری در زمینههای مرزی فراهم گردد. موضوع جرائم سایبری نیز از دیگر موضوعات مورد بحث در اجلاس وزرای کشور عضو اکو بود که نگرانیهایی درباره آن مطرح و قولهایی داده شد تا در این زمینه اقدامات لازم صورت پذیرد.
قائممقام وزیر کشور در ادامه در مورد سازوکار اجرایی تصمیمات اتخاذ شده در اجلاس وزرای کشور گفت: یکی از اقداماتی که ما پیش از این آغاز کردهایم و مصوبات امروز میتواند به تقویت آن کمک کند، ایجاد کارگروهها و کمیتههای امنیتی بین کشورهاست؛ ما تا کنون کارگروههای امنیتی دوجانبهای را با کشورهای همسایه و برخی از کشورهایی که فاصله بیشتری با ما دارند، از جمله چین، تأسیس کردهایم. در این کارگروهها به تمامی مسائل امنیتی و اطلاعاتی پرداخته میشود و مصوبات اجلاس امروز در این کارگروهها اجرایی خواهد شد. به عنوان مثال، فردا کارگروه امنیتی مشترک ایران و ترکیه برنامهریزی شده است.
وی افزود: آنچه تاکنون انجام شده، تعاملات دوجانبه بوده و مصوبات امروز میتواند بستر تعاملات مشترک چندجانبه را فراهم سازد.
قائممقام وزیر کشور در پاسخ به این سؤال که آیا طرح پیشنهاد پول مشترک اکو قابلیت اجرایی دارد، تصریح کرد: این پیشنهاد یکی از ابتکارات جمهوری اسلامی است که نیاز به کار کارشناسی بیشتری دارد، اما میتواند قابلیت عملیاتی شدن داشته باشد؛ این مسئله و موضوعات مربوط به تسهیل عبور و مرور شهروندان کشورهای عضو اکو، از جمله تأکیدات رئیسجمهور در دیدارهای وزرای کشورهای عضو اکو بوده است.
پورجمشیدیان ادامه داد: ما به این عقیده هستیم که بسیاری از مشکلات اقتصادی ما از طریق همکاری با کشورهای همسایه و بهرهبرداری از ظرفیتهایی چون اکو مرتفع خواهد شد و بهجای تهیه کالاهای ضروری از نقاط دور، میتوانیم از این فضای همکاری استفاده کنیم. این دیدگاه به عنوان یک اعتقاد عمیق در بین دولتمردان، به ویژه رئیسجمهور و وزیر کشور شکل گرفته و بر این باوریم که میتوانیم از فرصتهای اکو به خوبی بهرهبرداری کنیم.
وی درباره اجرای توافق مربوط به پذیرش گواهینامههای رانندگی در کشورهای عضو اکو گفت: این موضوع در توافقات ما گنجانده شده، اما برخی بر این باورند که پذیرش گواهینامههای رانندگی صادر شده از کشورهای مختلف باید به شکل توافق دوجانبه انجام شود، مشابه اقداماتی که ما با عراق انجام دادهایم. در حال حاضر این مسئله میتواند به صورت توافقات دوجانبه صورت گیرد و ما در پی این هستیم که سایر کشورهای عضو اکو نیز آن را بپذیرند؛ برخی کشورها به دلیل قوانین داخلیشان نمیتوانند چنین مجوزی را صادر کنند، اما قرار بر این است که بررسیهای بیشتری انجام شود.
قائممقام وزیر کشور همچنین درباره چالشهای اصلی اجرایی شدن توافقات میان کشورهای عضو اکو تأکید کرد: فرهنگ و قوانین بعضی کشورها میتوانند موانع ایجاد کنند و ما امیدواریم که با برگزاری منظم اجلاسها، تصمیمات آن به فراموشی سپرده نشود.
پورجمشیدیان همچنین با اشاره به حضور هیئتهایی از کشورهای عراق و عمان به عنوان مهمان در چهارمین اجلاس وزرای کشور عضو اکو گفت: این مطلب نشان میدهد که با وجود همه تبلیغاتی که دشمنان انجام میدهند، جمهوری اسلامی همواره به عنوان محور امنیت و تعاملات و تجارت در منطقه باقی مانده و نقش تأثیرگذاری در این زمینه دارد. ثبات و استقلال کشورمان از جمله عواملی است که سایر کشورهای منطقه را به برقراری تعامل با جمهوری اسلامی و توجه به امنیت منطقه علاقهمند میکند. امروز توافق نظری در مورد نیاز به امنیت برای همه کشورهای منطقه و اکو وجود دارد و به همین دلیل کشورهای غیرعضو مانند عمان و عراق نیز در این نشست شرکت کردهاند.
وی خاطرنشان کرد: امنیت به خودی خود برای همه کشورها اهمیت دارد؛ اگر این موضوع با اقتصاد و توسعه گرهخورده باشد، قطعاً میتواند تأثیر مثبتی داشته باشد و کشورها نیز با اشتیاق در اجلاس تهران شرکت کردند و همکاریهای جدیتری را مطرح ساختند.
قائممقام وزیر کشور در ادامه به ذکر راهکارهایی برای تبدیل اکو به الگویی موفق پرداخت و گفت: در ابتدا باید امنیت را به طور کامل و یقین در مرزها و جادهها و همچنین در حوزههایی مانند قاچاق فراهم کرد. تعامل میان استانها به ویژه استانهای مرزی عضو اکو باید به صورت مؤثری برقرار شود و در اجلاس امروز نیز بنا شد این تعاملات تحقق یابد. همچنین استانهایی که در عمق کشور هستند، میتوانند با استانهای همجوار سایر کشورهای منطقه در زمینههای گوناگونی چون سلامت، بهداشت و درمان و گردشگری همکاری نزدیکتری داشته باشند. اگر بتوانیم امنیت را به نحو احسن توسعه دهیم، مطمئناً در سایر حوزهها نیز موفقیتهایی کسب خواهیم کرد.
پورجمشیدیان در پاسخ به سؤالی درباره اختیارات کافی استانداران برای برقراری چنین تعاملاتی تأکید کرد: در دولت چهاردهم اختیارات استانداران گسترش پیدا کرده و در روزهای بحرانی جنگ نیز استانداران از این اختیارات بهخوبی استفاده کردند و این یکی از علل عدم بروز مشکل در ارائه خدمات در دوران جنگ بود.
وی در پاسخ به این سؤال که آیا چالشهای قانونی پیش روی این امر حل شدهاند، گفت: دولت به شکلی جدی به دنبال تفویض اختیار به استانداران، به خصوص استانداران مرزی است. استانداران مرزی تا کنون جلسات و همایشهای مشترکی با استانداران مرزی کشورهای همسایه برگزار کردهاند که نشاندهنده تفویض اختیارات به آنهاست. حتی برخی از استانداران ما در جلسهای با رئیسجمهور آمادگی خود را برای تأمین برخی نیازهای استان خود از استانهای کشورهای همسایه اعلام کردند و ما در این راستا امیدواریم بتوانیم به آنها کمک کنیم.
قائممقام وزیر کشور همچنین بر این نکته تصریح کرد: ما شاید با برگزاری اجلاس وزرای خارجه به دنبال ارسال یک پیام سیاسی خاص نبودیم، اما این اجلاس به خوبی برگزار شد و قطعاً در سایر زمینهها پیامهای مثبتی منتقل کرده است.
پورجمشیدیان در مورد تأثیر برگزاری اجلاس وزرای کشور عضو اکو در تهران پس از جنگ ۱۲ روزه و موضوع مکانیزم ماشه و اقدامات تروئیکای اروپایی در تصویر جهانی از ایران گفت: این امر نشاندهنده آن است که اثر تصمیمات اروپاییها و آمریکاییها به میزان قابل توجهی کاسته شده است. ما بر این باور هستیم که با بهرهگیری از ظرفیتهای منطقهای خود، میتوانیم تأثیرات این تصمیمات را کاهش دهیم.
وی همچنین در پاسخ به سؤالی درباره چالش مداخلات امنیتی فرامنطقهای در کشورهای عضو اکو و تصمیمات اتخاذ شده در این اجلاس گفت: برداشت من این است که زمینهای وجود دارد که مسائل بیرونی به ویژه در حوزههای روانی، سایبر و هوش مصنوعی تأثیرگذار است و تقریباً همه کشورهای عضو اکو دارای چالشهایی در این زمینه هستند؛ بنابراین اگر بتوانیم هماهنگیهای علمی و فناوری نزدیکتری با کشورهای عضو اکو برقرار کنیم، به طور قطع بر امنیت منطقه تأثیر بسزایی خواهد گذاشت.
قائممقام وزیر کشور درباره برنامههای وزارت کشور برای تقویت بازارچههای مرزی افزود: در پی تقویت بازارچههای مرزی با همکاری دستگاههای مسئول نظیر وزارت راه و شهرسازی، فراجا، مرزبانی و گمرک هستیم تا اولاً بازارچههای موجود تقویت شوند و مشکلات زیرساختی آنها برطرف گردد و همچنین پیشنهاداتی ارائه شده تا در راستای حمایت از مرزنشینان و اقتصاد مناطق مرزی، بازارچههای جدیدی به ویژه در حوزههای دریایی و در نقاط غرب و شرق کشور گشایش یابد؛ ما در این زمینه به صورت جدی پیگیری خواهیم کرد تا به آمال رئیسجمهور دست یابیم.
پورجمشیدیان در پاسخ به سؤالی دیگر درباره وجود تفاهم میان کشورهای عضو اکو درباره تعریف مبارزه با تروریسم اظهار داشت: این موضوع باید در کارگروههای ویژه مورد واکاوی قرار گیرد، اما به طور کلی به نظر میرسد که کشورهای عضو در حال نزدیک شدن و توافق درباره تعاریف مربوط به تروریسم هستند.
وی گفت: با توجه به اینکه کشورهای منطقه اکو از نظر بلایای طبیعی مستعد حوادث گوناگونی هستند، یکی دیگر از موضوعات مورد توافق وزیران کشور عضو این سازمان، تعامل در حوزه بلایای طبیعی به منظور ایجاد هماهنگی و همکاری نزدیکتر است. همچنین بهبود تعاملات قضائی و قراردادی میان کشورهای عضو و موضوعاتی نظیر استرداد مجرمین به شکل جدی مورد توجه اکو قرار دارد.
قائممقام وزیر کشور در پاسخ به سؤالی درباره مهمترین چالش میان اعضای اکو تأکید کرد: به نظر من باید اراده کشورهای منطقه بر این باشد که مشکلات خود را خودشان حل کنند و به دیگر کشورها اتکا نکنند؛ با تغییرات رخ داده در گوشههائی از منطقه، بسیاری از کشورها متوجه این موضوع شدهاند که وابستگی به کشورهای فرامنطقهای و قدرتها نمیتواند تمام مشکلات آنها را حل کند و تهدیدات جدی وجود دارد که باید با تکیه بر تواناییهای محلی و ظرفیتهای کشورهای منطقه برطرف گردد. من بر این عقیدهام که استقبال کشورهای منطقه از سازمان همکاریهای اکو به دلیل تمایل به تکیه بر تواناییهای داخلی بوده است.
پورجمشیدیان در پایان تأکید کرد: ابتکاری که وزیر کشور در برگزاری اجلاس وزرای کشور عضو سازمان اکو داشت، با توجه به شرایط کنونی کشور، تأثیر خوبی بر آرامش و ثبات در کشور و منطقه خواهد گذاشت و قابل ستایش است.
