تحلیل دقیق صدا و سیما؛ از تواناییهای ملی تا فرصتهای نادیده گرفته شده
دیاکو عزیزی- صدا و سیما، به عنوان بزرگترین نهاد رسانهای ملی، همواره ظرفیت بینظیری در شکلدهی به فرهنگ، افکار عمومی و هویت ایرانی-اسلامی جامعه داشته است. با این حال، در سالهای اخیر، این رسانه گاهی به جای ایفای نقش تمدنی و فرهنگی خود، مسیری آسیبزا و سطحی را در پیش گرفته است.
یکی از چالشهای اصلی، وابستگی مفرط به درآمدهای تبلیغاتی و فروش آنتن است. این رویکرد موجب شده که توجه برنامهها بیشتر به جذب تبلیغات و مخاطبهای زودگذر معطوف شود تا تولید محتوای اثرگذار و تحلیلی، که نتیجهاش کاهش کیفیت برنامهها و تنزل پیام رسانه به سطوح ابتدایی است.
علاوه بر این، واکنشهای کند نسبت به مسائل و معضلات واقعی جامعه، یکی دیگر از نقاط ضعف جدی محسوب میشود. این تعلل، مانع از آن میشود که رسانه بتواند نقش راهبردی و مؤثر خود را در شکلدهی به راهکارها و تصمیمگیریها ایفا کند و در نهایت فرصتهای مشارکت مدنی و کنشگری عمومی را از دست میدهد.
افزایش غیرموجه تعداد شبکهها بدون توجه به کیفیت محتوا، تولید سریالهای تکراری و بیمحتوا، و تمرکز شدید بر مناسبتها از دیگر آسیبهاست. این روند منابع محدود را به هدر میدهد و موجب دلسردی مخاطب میشود، در حالی که ارتباط پیوسته با جامعه برقرار نمیگردد.
از منظری تحلیلی، عدم بهرهمندی از کارشناسان و نخبگان با دیدگاههای مختلف در برنامههای تحلیلمحور، یک محدوده بنیادی برای صدا و سیما محسوب میشود. دعوت از گروه محدود یا یکدست نه تنها گفتمان انتقادی و متنوع را تضعیف میکند، بلکه کیفیت تصمیمگیری اجتماعی را نیز کاهش میدهد.
علاوه بر این، عدم تعامل مؤثر با جامعه مدنی و ضعف در ارتباط با نهادهای فرهنگی و اجتماعی، میزان اعتماد عمومی به رسانه ملی را تحت تأثیر منفی قرار داده است.
در نهایت، انبوهی از این آسیبها نشاندهنده این است که صدا و سیما هنوز به وظیفه اصلی خود در تقویت هویت و تمدن ایرانی-اسلامی و تولید محتوای تحلیلی و فرهنگی پایبند نشده است. پیشرفت به سوی اعتدال، شفافیت، تنوع دیدگاهها و بهرهمندی واقعی از نظرات نخبگان و کارشناسان از تمام طیفها—که در گفتمان اعتدال و توسعه تجلی یافته—میتواند فضای اطمینان عمومی را بازسازی کرده و نقش تمدنی رسانه را تقویت کند.
تنها در صورتی صدا و سیما میتواند موقعیت واقعیاش را بازیابد که فروش آنتن و هیجانهای زودگذر را کنار بگذارد، کیفیت محتوا را در مرکز توجه قرار دهد و به عمق مسائل و نیازهای جامعه بپردازد. این مسیر فرصتی برای تقویت ارتباط میان مردم و رسانه ملی و تحقق نقش مؤثر در تمدن ایرانی-اسلامی فراهم میآورد.
