دلایل و پیامدهای خروج ایران از NPT چیست؟

ارائه طرح سه‌فوریتی برای خروج ایران از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و پروتکل الحاقی به عنوان واکنشی به فعال شدن مکانیسم ماشه، یکی از مهمترین و حساس‌ترین راهبردهایی است که می‌تواند بر آینده‌ی کشور در ابعاد سیاسی، اقتصادی و امنیتی تاثیر گذارد.

 دیـاکو عزیزی– از منظر علمی و استراتژیک، باید در نظر داشت که پیوستگی ایران به NPT فقط به معنای تحمیل محدودیت نیست؛ بلکه این معاهده اطار انسانی و حقوقی بین‌المللی به منظور تأمین مشروعیت فعالیت‌های هسته‌ای مسالمت‌آمیز ایران را فراهم می‌آورد. خروج از این توافق، هرچند به نظر می‌رسد آزادی عمل بیشتری برای ایران فراهم می‌آورد، ولی در واقع هزینه‌های سیاسی و امنیتی را افزایش داده و بر بهانه‌های قانونی و سیاسی مخالفان می‌افزاید.

قطع همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، کشور را در معرض اتهامات جدید قرار می‌دهد. تجربیات نشان داده است که فقدان شفافیت فنی غالباً به اجماع‌سازی جهانی علیه ایران منجر می‌شود و می‌تواند مسیر دیپلماسی را به بن‌بست بکشاند. در شرایطی که اقتصاد ایران بیشتر از هر زمان دیگری نیاز به کاهش فشار تحریم‌ها، جذب سرمایه‌های خارجی و برقراری مجدد ارتباطات مالی بین‌المللی دارد، اتخاذ تصمیماتی که تنش‌ها را افزایش دهد، به سادگی می‌تواند فرصت‌های توسعه‌ای را نابود کند.

گفتمان میانه‌روی و توسعه بر این اصل استوار است که سیاست خارجی باید بر پایه رشد اقتصادی و رفاه ملی استوار باشد. در جهانی که وابستگی‌های متقابل اقتصادی و فناوری روز به روز در حال افزایش است، کشورها برای پیشرفت به تعامل، شفافیت و ایجاد اعتماد یکدیگر نیاز دارند. خروج از NPT ممکن است از دید برخی گروه‌های سیاسی به‌عنوان اقدامی «انقلابی» مطرح گردد، اما در حقیقت، به منزله‌ی کاهش توانایی‌های حقوقی و دیپلماتیک ایران است. این توانایی‌ها که سال‌ها با هزینه‌های کلان شکل گرفته، اکنون می‌تواند به‌عنوان پشتوانه‌ای برای مذاکره، جذب سرمایه و رشد اقتصادی به شمار آید.

سیاست درست این است که به‌جای کنار گذاشتن ابزارها و امکانات حقوقی خود در عرصه بین‌الملل، از آن‌ها به‌عنوان اهرم‌های فشاری هوشمند در مذاکرات استفاده کنیم. ایران با منابع غنی انرژی، موقعیت استراتژیک برجسته و نیروی انسانی کارآمد، بیشتر از هر زمان دیگری به دیپلماسی فعال و تعامل‌گرایانه نیاز دارد؛ دیپلماسی‌ای که تهدیدها را به فرصت تبدیل کند و به‌جای افزایش انزوا، موجب تقویت جایگاه منطقه‌ای و جهانی کشور گردد. به عبارت دیگر، راه توسعه ایران از مسیر تعامل می‌گذرد، نه از طریق تقابل بی‌پایان.