لاوروف نظراتی مغایر درباره اسنپ‌بک مطرح می‌کند

 «محمدجواد ظریف» در عصر روز پنجشنبه ۲۴ مهرماه ۱۴۰۴ در خلال پنجاه و هشتمین گردهمایی «یاران و دانش‌آموختگان دانشگاه تبریز و علوم پزشکی در خصوص مردم و امنیت ملی» که در سالن اجلاس جامعه مهندسان مشاور ایران برگزار گردید، به پرسش‌های متعدد حاضرین پاسخ داد و به برخی از ادعاهای سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه واکنش نشان داد. وی تصریح کرد: نه‌تنها اقدام اسنپ بک در روزهای پایانی مذاکرات نبوده، بلکه ارتباطی به تبادل نظر بین بنده و جان کری، وزیر خارجه ایالات متحده نیز نداشت. او ادامه داد: آقای لاوروف و همتایان فرانسوی‌اش پیشنهادی درباره وضعیت قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت علیه ایران ارائه کردند که به شدت نامناسب بود و ما سعی زیادی کردیم تا آن پیشنهاد را رد کنیم.

وی با ادامه صحبت‌هایش خاطرنشان کرد: آمریکایی‌ها هیچ‌گاه تردید نمی‌کنند و هر زمانی که بخواهند، خود را کنار می‌کشند. به یاد دارم یک روز آقای کری با یک برگه در دستش حاضر شد و پیشنهادی را مبنی بر تعلیق قطعنامه‌ها به مدت ۶ ماه مطرح کرد، بدین معنا که هر شش ماه باید به شورای امنیت مراجعه می‌کردیم و اگرچه این تمدید به‌طور خودکار انجام می‌شد، ولی با درخواست دو عضو شورای امنیت امکان رای‌گیری فراهم می‌شد و اگر این امر محقق می‌شد، برجام شش سال پیش به پایان می‌رسید. به کری گفتم این چه نوع پیشنهادی است که مطرح کرده‌ای؟ آیا به عقل و شعور من توهین می‌کنی؟ او پاسخ داد: «نه، من به شعور تو توهین نمی‌کنم؛ بلکه این را رفیقت لاوروف پیشنهاد کرده است.» او به خوبی می‌دانست که من و آقای لاوروف از سال ۱۹۹۴ با هم دوستان خوبی بوده‌ایم.

ظریف در ادامه گفت: در سال ۱۳۹۹ در شرایطی که ایران هیچ‌یک از تعهدات برجامی خود را انجام نمی‌داد، ایالات متحده درخواست کرد که اسنپ بک اجرایی شود، ۱۳ عضو شورای امنیت نامه‌ای نوشتند که نشان می‌داد آمریکا نمی‌تواند این کار را انجام دهد و در جریان رای‌گیری، ۱۱ عضو رای ممتنع و روسیه و چین رای منفی را در نظر گرفتند. به‌طور اتفاقی، تنها زمانی که روسیه و چین به ایران کمک کردند، دوره من بود، زیرا در دوران آقای احمدی‌نژاد، روسیه به تمامی قطعنامه‌های فصل هفتی شورای امنیت رأی مثبت داده بود و همین روسیه به دلیل درگیری ایران در فصل هفت منشور ملل متحد مانع از عضویت ایران در سازمان شانگهای شد. آقای لاوروف به این مسائل فراموش کرده است.

وزیر خارجه پیشین ایران تصریح کرد: در اثر همین کتاب «راز سر به مهر» مدارکی وجود دارد که نشان می‌دهد ایالات متحده و پنج قدرت دیگر اعلام کرده بودند که ابزار ما شورای امنیت است و این خود آقای لاوروف در جلسات تصمیم‌گیری اظهار داشت که اجازه نخواهد داد حق وتو از ایشان سلب شود. در حال حاضر نیز ایشان ادعا می‌کند که ظریف این کار را انجام داده است، البته من تا اکنون ملاحظات را در نظر گرفته‌ام و چیزی نگفته‌ام.

وی افزود: لاوروف بیان می‌کند که با تحریم تسلیحاتی ایران مخالف بوده است، در حالی که زمانی که من به جلسه وارد شدم، به من گفت: «جواد، بیش از ۵ سال به تو مجوز نخواهند داد، آیا می‌پذیری؟» من پاسخ دادم: «نه.» او ادامه داد: «چرا وقت ما را می‌گیری، مگر مجوزی از تهران داری؟» با قاطعیت به او گفتم که این به تو هیچ ارتباطی ندارد. همان شب، برجام به پایان رسید و ما توافق کردیم که به لاوروف دستور داده بودند اجازه ندهد برجام نهایی شود، به همین دلیل به روسیه رفت تا مصاحبه کند و بگوید ما با تحریم تسلیحاتی مخالف بودیم و ظریف ما را وادار به پذیرش کرد. اکنون ما همان را در داخل نقل می‌کنیم.

ظریف ادامه داد: روس‌ها هم سفر حاج قاسم به مسکو و هم ارسال پهپادهای ایرانی به روسیه در جنگ اوکراین را رسانه‌ای کردند، در حالی که من با حاج قاسم هم در عراق و هم در ترکیه مذاکراتی داشتم اما هیچ کجا این اطلاعات فاش نشد.

وی تاکید کرد: من هنوز به روابط راهبردی با روسیه و چین باور دارم، اما این کشورها به خاطر ما اقدامی انجام نمی‌دهند. روس‌ها به‌صراحت موضع سیاست خود را بیان می‌کنند. روسیه کشوری مهم در همسایگی ماست، اما دو خط قرمز دارد: اول اینکه ایران هرگز نباید با دنیا روابط مستقل داشته باشد و دوم اینکه نباید به تنش با جهان دست پیدا کند. به همین خاطر روسیه از توافق موقت ژنو حمایت می‌کرد، زیرا این اقدام باعث حفظ شکاف و جلوگیری از درگیری می‌شد.

وی اضافه کرد: با این حال برخی در ایران مشاوره می‌دادند که توافق موقت مطلوب است، اما به محض آغاز مذاکرات جامع، بازی روس‌ها هم شروع شد. ما در توافق موقت اعلام کرده بودیم که نیاز غنی‌سازی ما برای بوشهر و حدود ۱۹۰ هزار سو است و نطنز را هم برای همین مقصود می‌خواهیم. در بهمن‌ماه ۱۳۹۲ در ابتدای مذاکرات جامع، روس‌ها گفتند کل نیاز بوشهر را تا انتهای عمر بوشهر تامین خواهیم کرد، به گونه‌ای که یک خط بطلان بر نیاز ما کشیده بودند. ما هم گفتیم آیا قرار است همواره نیازمند روس‌ها باشیم و آن‌ها پاسخ دادند که ما اجازه نخواهیم داد ایران سوخت تولیدی خود را در بوشهر قرار دهد و اگر این کار را کند، ما امنیت هسته‌ای بوشهر را تأیید نخواهیم کرد، زیرا آن‌ها مطلع بودند که اگر برجام به نتیجه برسد، روابط ایران با دنیا عادی خواهد شد و روابط طبیعتا عادی ایران با جهان، خط قرمز روس‌ها به شمار می‌رود. تمامی این موارد در کتاب «راز سر به مهر» درج شده و مستند است.