در حال حاضر هیچ طرحی برای برگزاری مذاکرات نداریم
سهم سه کشور اروپایی نشان میدهد که تلاشهای دیپلماتیک با آنها به ثمر نخواهد نشست
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، امروز دوشنبه ۱۴ مهرماه در کنفرانس خبری هفتگی خود به سؤالات خبرنگاران پاسخ داد.
بقائی در آغاز سخنانش به مسأله نسلکشی در فلسطین پرداخت و گفت: علیرغم ادعاهای مطرحشده در زمینه صلح، هنوز هم فلسطینیهای بیگناه از طریق بمباران و قحطی تحمیلی مورد کشتار قرار میگیرند. آمارهای دو سال اخیر نشان میدهد که نزدیک به ۸۰ هزار نفر از این انسانهای بیدفاع کشته شدهاند و تعداد مجروحان دو برابر این رقم است. متأسفانه شاهدیم که شورای امنیت به خاطر حمایت بیدریغ آمریکا قادر به اقدام مؤثری در زمینه متوقف کردن نسلکشی نیست. بازداشت حدود ۵۰۰ نفر از فعالان کاروان پایداری، بهوضوح بهعنوان یک عمل تروریستی و جنایت جنگی تلقی میشود که به تداوم نسلکشی کمک میکند.
سه کشور اروپایی نشان دادهاند که همکاری دیپلماتیک با آنها نتیجهبخش نیست
وی در مورد فعال شدن سازوکار اسنپبک و درخواست اروپاییها برای مذاکره اظهار داشت: رفتار سه کشور اروپایی، بهویژه در سه ماه گذشته، نشاندهنده عدم مسئولیتپذیری و تداوم تخریب بوده است. آنها عملاً از مکانیزم حل اختلاف بهمنظور اعمال خواستههای خود بهنفع آمریکا سوءاستفاده کردهاند. شروط مطرحشده از سوی این کشورها بههیچوجه منطقی نبود، اما با این حال ما تصمیم گرفتیم که با آژانس گفتوگو کنیم. توافقی که بهدست آمد برای ایجاد سازوکاری تازه برای همکاری، مورد تأیید آژانس قرار گرفت، اما بعداً آن را رد کردند و مباحث بعدی به میان آمد.
شرایطی که این سه کشور برای گفتگو با آمریکا ارائه دادهاند، غیرمنطقی بوده است. آنها قادر نبودهاند خود را بهعنوان طرفی دارای اراده مستقل نشان دهند و به این ترتیب شرایط بهطور مؤثری تغییر خواهد کرد. ما معتقدیم که راه دیپلماسی هرگز بسته نمیشود و هر زمان که احساس کنیم دیپلماسی مؤثر است، از آن بهره خواهیم برد؛ اما این سه کشور نشان دادهاند که همکاری دیپلماتیک با آنها به نتیجه نخواهد رسید.
اقدامات این سه کشور هیچ تعهدی را به دولتها تحمیل نخواهد کرد
بقائی در پاسخ به تسنیم درباره دیدار عراقچی با گوترش و دلایل ایران برای غیرقانونی بودن بازگشت تحریمها، گفت: نشست مهمی با دبیرکل داشتیم که در آن بحثهای حائز اهمیتی انجام شد، موضوع اصلی چالش سه کشور اروپایی بود که دلایل خود را بهتفصیل بیان کردیم. باید در نظر داشت که قطعنامههایی که به بهانه مسائل هستهای ایران به تصویب رسید، عموماً بهصورت اجماعی بوده است و اگر شرایط کنونی را با گذشته مقایسه کنید، حداقل دو عضو دائم شورای امنیت مخالفت خود را اعلام کردهاند که نشاندهنده عدم اجماع است.
ما اعتقاد نداریم که تصمیمی در شورای امنیت اتخاذ شده باشد. آنچه واقعاً اتفاق افتاده، اقدام این سه کشور اروپایی برای بازگرداندن قطعنامههای تحریمی بوده است که به دبیرکل نیز اطلاعرسانی شده است. ما معتقدیم که قطعنامههای شورای امنیت در تاریخ ۲۶ مهر به پایان میرسند. اقدامات این سه کشور از نظر قانونی دچار اشکالات جدیاند و به لحاظ حقوقی نیز باعث بروز بینظمی شدهاند.
مشخص نیست که چه مواردی مجدداً به حالت اولیه برگشته است. بهنظر میرسد این اقدام صرفاً نوعی لجاجت به درخواست آمریکا و بدون در نظر گرفتن منافع کشورهای اروپایی انجام شده است. ما باور داریم که اقدام دبیرخانه سازمان ملل هیچ اعتبار قانونی ندارد. موضع جمهوری اسلامی ایران با حمایت چین و روسیه نیز همراه بوده است و آنها نیز صراحتاً بر غیرقانونی بودن این اقدامات تأکید کردهاند. ما نارضایتی خود را اعلام کردیم و معتقدیم که اقدامات این سه کشور هیچ تعهدی برای دولتها ایجاد نمیکند و انتظار داریم که کشورها از پیروی از این اقدامات خودداری کنند.
آژانس باید حمله رژیم و آمریکا به تأسیسات هستهای ایران را محکوم کند
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به اظهارات گروسی اظهار داشت: نهادهای بینالمللی باید رژیم صهیونیستی و آمریکا را مسئول حملات غیرقانونی علیه ایران بدانند. گزارشات آژانس و سوءاستفاده این سه کشور اروپایی برای صدور قطعنامه علیه ایران، بهانهای برای سوءاستفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی در نظر گرفته شد. آژانس تاکنون گزارشی مبنی بر انحراف فعالیتهای ایران ارائه نکرده است و به همین دلیل باید اقدام رژیم صهیونیستی و آمریکا در حمله به تأسیسات هستهای کشور ما را بهصورت قاطع محکوم میکرد. طبق مقررات آژانس، هرگونه تعرض به تأسیسات هستهای صلحآمیز ممنوع است و انتظار داریم که آژانس از شائبههای مربوطه پرهیز کرده و به وظایف قانونی خود عمل کند.
در حال حاضر برنامهای برای مذاکره نداریم
بقائی در مورد برنامههای گفتوگو با کشورهای اروپایی تصریح کرد: فعلاً هیچ برنامهای برای مذاکره نداریم. ما در حال تمرکز بر بررسی آثار و تبعات اقدام سه کشور اروپایی و آمریکا هستیم و واضح است که دیپلماسی بهعنوان فرآیندی مستدام باید ادامه پیدا کند.
آمریکا قانونشکن اصلی است
وی در واکنش به ادعاهای وزیر خارجه آمریکا درباره ایران گفت: تکرار این گونه اظهارات سنگینی بیشتری بر دوش حقوقی آمریکا خواهد گذاشت و به روشنی نشان میدهد که دولت آمریکا یک طرف قانونشکن است. بیهوده است که در راستای توجیه اقدامات غیرقانونی خود بگویند که “برنامه هستهای ایران را به تأخیر انداختیم.” این اظهارات هرگز نمیتواند ذرهای از حقیقت غیرقانونی بودن اقدامات آنان را کمرنگ کند.
شکایت از کشورهای اروپایی
سخنگوی وزارت خارجه درباره شکایت از کشورهای اروپایی گفت: اقدام این سه کشور نهتنها غیرموجه است، بلکه شش عضو شورای امنیت نیز به آن اعتراض دارند. این شش کشور در دو نوبت از درخواستهای اروپاییها حمایت نکردند و رئیس شورای امنیت بهعنوان اولین کشوری که پیشنویس را ارائه داد، رای ممتنع داد. کافی است که فقط به سوابق عملکرد این شش کشور نگاهی بیندازید. ایران تا سال ۲۰۱۹ به توافق برجام پایبند بود و براساس یک بند از برجام، بهدلیل عدم اجرای تعهدات آمریکا و خروج این کشور، تصمیم به کاهش تعهدات خود گرفت. منطقاً و قانوناً هیچ یک از چهار طرف نمیتوانستند به سازوکار حل اختلاف متوسل شوند.
حل مسائل زندانیان ایرانی و فرانسوی
وی درباره پرونده زندانیان ایرانی و فرانسوی گفت: دو تبعه فرانسوی در ایران بهدلیل اتهامات مشخصی بازداشت شدهاند و در مورد تبعه ایرانی که در فرانسه دستگیر شده، هیچ دلیلی برای این اقدام ارائه نشده است. ما در حال پیگیری موضوع خانم اسفندیاری هستیم و حدود ۱۰ روز پیش، سفیر کشورمان با ایشان دیدار داشت. پرونده هنوز در مرحله تحقیقات قرار دارد. ما در تلاشیم که وضعیت زندانیان فرانسوی را با آزادی خانم اسفندیاری تسهیل کنیم و امیدواریم که این اقدام بهزودی انجام شود.
عدم صدور ویزا برای اعضای فدراسیون فوتبال ایران از سوی آمریکا
بقائی در مورد عدم صدور ویزا به اعضای فدراسیون فوتبال ایران از سوی آمریکا بیان داشت: ما امیدواریم که دولت آمریکا از سیاسیکاری در عرصه ورزشی پرهیز کند. دولت آمریکا مسئولیتهای مشخصی در قبال هیئتهای ورزشی دارد و مراجع ذیربط از طریق فیفا در حال پیگیری این موضوع هستند. وزارت خارجه ایران هم از هیچ تلاشی برای تسهیل موضوع فروگذاری دریغ نخواهد کرد و درباره هیئت دیپلماتیک ایران، آمریکا از موقعیت میزبانی سوءاستفاده کرده است.
واکنش به اظهارات استاندار اردبیل درباره بسته شدن روابط تجاری و گردشگری با جمهوری آذربایجان
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به اظهارات استاندار اردبیل درباره قطع روابط تجاری و گردشگری با جمهوری آذربایجان گفت: در حال حاضر این موضوع در حال پیگیری است.
همه موافقتنامههای دوجانبه ما با سایر کشورها برقرار است
او درباره زمانبندی لازمالاجرا شدن توافق مابین ایران و روسیه و موضوع اسنپبک تصریح کرد: توافق همکاری جامع راهبردی میان ایران و روسیه در دی ماه ۱۴۰۳ میان رؤسای جمهور دو کشور به امضاء رسیده و ۱۰ مهر ماه وارد مرحله اجرایی شد، که همزمان با مسئله بازگرداندن قطعنامهها بود.
ایران به هیچ عنوان کشوری منزوی نیست. تاریخ تحریمها به دهه ۵۰ میلادی برمیگردد و از آن زمان کشور ما با تحریمها به دلیل ملی شدن صنعت نفت مواجه بوده است. در طول این ۸۰ سال، ایران با تکیه بر منابع داخلی خود به پیشرفت ادامه داده است. موافقتنامههای دوجانبه ما با کشورهای دیگر همچنان برقرار است. ما با روسیه روابط طولانیمدتی داریم و هر دو کشور بهدنبال تداوم این روابط، بدون توجه به تحولات بینالمللی هستیم.
آغوش وطن همیشه بهروی ایرانیان گشوده است
وی درباره توافق ایران و آمریکا برای بازگرداندن ایرانیان به کشور بیان کرد: من با واژه استرداد مخالفم. در این مورد، آنچه رخ داده برخورد تبعیضآمیز آمریکا با ایرانیان بوده و به بهانههای مختلف از آنها خواسته شده است تا از آمریکا خارج شوند. ما بهعنوان دولت ایران همواره استقبال کردیم که هموطنان وقتی خواهان برگشت به کشور هستند، به ایران برگردند. ورود ایرانیها به کشور خودشان آزاد است و رفتارهای نادرست با ایرانیان در آمریکا نقض قوانین بینالمللی به حساب میآید. قبلاً ۵۳ نفر به کشور بازگشتهاند و ما اعتقاد داریم که رفتار دولت آمریکا با این اتباع ایرانی غیرقابل قبول بوده است; آغوش وطن همیشه برای ایرانیان گشوده است.
آینده سوریه باید بدون دخالتهای خارجی تعیین شود
بقائی در خصوص روابط ایران و سوریه گفت: موضع ما درباره آینده سوریه پس از تغییر نظام این کشور بارها مشخص شده است. ما بر یکپارچگی سرزمینی سوریه و توانایی آن برای دفاع در برابر تجاوزات رژیم صهیونیستی تأکید کردهایم و انتظار داریم که آینده سوریه بدون هرگونه مداخله خارجی تعیین شود. ما آماده تعامل با تمامی کشورهای منطقه هستیم و بر این عقیدهایم که ثبات در سوریه برای ثبات کل منطقه حائز اهمیت است، ازاینرو مجموعه تحولات سوریه را تحت نظر داریم، اما در نهایت این حاکمان سوریه هستند که باید درباره روابط خود با سایر کشورها تصمیمگیری کنند.
همکاری ترکیه در بازگشت تحریمها علیه ایران غیرقانونی است
سخنگوی وزارت امور خارجه در مورد همراهی ترکیه با بازگشت تحریمها اظهار داشت: اقدام ترکیه که در اخبار منتشر شده است، بهنظر ما غیرضروری و از نظر استدلالهای مطرحشده غیرقانونی است، چرا که مبناها و پیشفرضهای اعمال این سه کشور اروپایی همگی غیرقانونی است. درخواست ما از کشورهای دوست این است که از کمک به تصمیمی که غیرقانونی است دوری کنند. همچنین باید بهاینموضوع توجه کرد که نهادها و شرکتهای ذکرشده هیچیک در ترکیه دارایی نداشتند و سازمان انرژی اتمی نیز موضع روشنی اتخاذ کرده و اعلام کرده است هیچ دارایی از این حسابها توقیف نشده است.
هیچیک از پیشنهادات بهتوجه غربیها جلب نکرد
وی درباره اظهارات عراقچی در مورد پیشنهادات ایران در نیویورک بیان کرد: هیئت ایرانی از هیچ تلاشی برای جلوگیری از تحقق اقدامات غیرقانونی این سه کشور اروپایی دریغ نکرد. ما با پیشنهادهایی به نیویورک رفتیم و در سه نوبت هم طرفهای اروپایی این پیشنهادات را بهنوعی پذیرفتهاند، اما به نظر میرسد نتوانستهاند طرف آمریکایی را قانع کنند. این نشان میدهد که صدور بیانیه دولت جدید آمریکا برای بازگرداندن تحریمها مبنای اصلی و راهنمای طرفهای غربی بوده است، زیرا آنها هیچ توجهی به هیچیک از پیشنهادات ایران نکردند.
در سه نوبت پیشنهادات برای برگزاری نشستی چندجانبه با حضور آمریکا مطرح شد که ما نیز مخالفتی نداشتیم و با حسننیت آن را پذیرفتیم، اما در نهایت طرفهای مقابل از برگزاری این نشست شانه خالی کردند. هرچه معقول و منطقی بود از طرف ایران ارائه شد، اما طرف مقابل یا توان لازم را نداشتند یا اراده لازم برای رسیدن به یک راهحل معقول را نداشتند.
نقش روسیه در شورای امنیت و تأثیر بر اجرای تحریمها
وی در خصوص ریاست روسیه در شورای امنیت و تأثیر آن بر اجرای تحریمها نیز گفت: ارتباطات با روسیه همچنان ادامه دارد و نقش آن کشور اهمیت زیادی دارد، زیرا برخی سازوکارهای ادعایی طرفهای غربی باید در همین ایام به مرحله اجرا درآید. روسیه موضع خود را در رابطه با غیرقانونی بودن اقدامات این سه کشور اروپایی اعلام کرده است و چین نیز از این اقدامات حمایت نکرده است. بسیاری از کشورها به ما گفتهاند که بهناچار و تحت فشار این سه کشور توافق کردهاند.
بههیچوجه بازرسی در ایران وجود ندارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در مورد توافق قاهره با آژانس و وضعیت بازرسان در ایران گفت: در حال حاضر هیچگونه بازرسی در ایران صورت نمیگیرد و حداقل ۱۰ روز پیش از نیروگاه بوشهر بازرسی انجام شده است. در مورد آینده باید شورایعالی امنیت ملی تصمیمگیری کند، اما بهطور قطع تفاهم قاهره کارآیی ندارد و قابلیت عملی شدن ندارد.
ایران هرگز درباره مذاکره احساس نیاز نخواهد کرد
بقائی در پاسخ به پرسش در مورد تفاوتهای اظهارات درباره موقعیتهای رخداده در نیویورک تأکید کرد: ایران هرگز برای مذاکره احساس نیاز نمیکند. مذاکره فرایندی دوسویه است که باید درباره منافع آن تصمیمگیری شود. حفظ منافع ملی بهاندازه حفظ اقتدار ملی اهمیت دارد. پیش از عزیمت به نیویورک، پیشنهاداتی از سوی گروسی برای برگزاری نشستهای مشترک با حضور نماینده آمریکا در جهت ممانعت از بازگشت تحریمها ارائه شد. به همین دلیل پیشنهاد برگزاری نشست چندجانبه با حضور آمریکا مطرح شد که ما مخالفتی نداشتیم و حسننیت خود را نشان دادیم. اما در نهایت طرفهای مقابل با روایتهای مختلف آمادگی نداشتند و در این زمینه خودشان از برگزاری نشست طفره رفتند. البته ما نشستهای دوجانبهای با اروپاییها داشتیم و این واقعیت بر کسی پوشیده نیست.
ایران و فلسطین باید تعیینکننده آینده خود باشند
وی در واکنش به مذاکرات حماس و رژیم صهیونیستی برای بررسی طرح صلح ترامپ اظهار داشت: ما بیانیه روشنی صادر کردیم و موضع ما کاملاً مشخص است. ما از هر ابتکاری که به توقف نسلکشی و کمک به غزه بینجامد، استقبال میکنیم. ما از موضع گروههای مقاومت فلسطینی که معتقد به تعیین سرنوشت بر اساس حقوق فلسطینیها هستند، آگاهیم و نگران خطرات و عواقب جدی این موضوع به بهانه پیگیری طرحهای طرح صلح هستیم. ما از همه ذینفعان دعوت میکنیم تا با دقت این موضوع را بررسی کنند. تصمیمگیری درباره آینده فلسطین باید از جانب مردم فلسطین و بدون فشار از سوی طرفهای دیگر انجام شود.
چالشهای موجود در افغانستان نتیجه مداخلات آمریکا است
سخنگوی وزارت امور خارجه در مورد نشست چهارجانبه ایران، روسیه، پاکستان و چین درباره افغانستان خاطرنشان کرد: این نشستها تاریخچه بلندی دارد و ریشه در دغدغه کشورهای همسایه افغانستان دارد. هدف از این نشستها خیرخواهی برای افغانستان و تسهیل کمک به این کشور است. موضوعات متنوعی در دستور کار قرار دارد، یکی از نگرانیها، مداخلات خارجی بهویژه ایجاد پایگاههای نظامی در افغانستان است که تهدیدی برای کشورهای منطقه به شمار میرود. پیشتر، ائتلافها در افغانستان تنها به ناامنی و ویرانی انجامیدهاند و وضعیت موجود در افغانستان نتیجه اقدامات آمریکا است.
حملات رژیم صهیونیستی و عربستان به یمن
وی در واکنش به حملات رژیم صهیونیستی و عربستان به یمن تصریح کرد: ما همواره تأکید داریم که حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی یمن باید از سوی همه طرفها حفظ شود. اقدامات رژیم صهیونیستی در سطح گسترده نشاندهنده توسعهطلبی آن رژیم است که بهطور مکرر لبنان و یمن را مورد هدف قرار میدهد. ما این حملات را بهطور قاطع محکوم میکنیم.
مخالفت آمریکا با هر گونه پیشرفت ایران
بقائی در مورد دستاوردهای برجام و درسهای آموختهشده از گذشته بیان کرد: مشخصاً ما به تجارب گذشته توجه خواهیم کرد و روندهایی را که به وقوع این وقایع منجر گشت، بهدقت مورد بررسی قرار خواهیم داد. این که دولتهای آمریکا با چه نیتی به مذاکرات ورود کردهاند، میتواند موضوع تحقیقاتی باشد. عملکرد دولتهای آمریکا برای ما ملاک است.
دولت ترامپ در سال ۲۰۱۸ بهدلایل غیرموجه و بهصرف ناپسندیدن اقدام دولت قبلی، از توافق خارج شد. اما در حقیقت بیشتر این اقدامات بهدلیل مداخلات رژیم صهیونیستی بوده است که به این تحولات دامن زدهاند. امروز هم فقط طرفی که نه تنها عضو انپیتی نیست، بلکه دست به نسلکشی نیز زده است، ادعا میکند که ایران بهدنبال سلاح هستهای است. این نشاندهنده این است که آمریکا با هر گونه پیشرفت ایران در هر زمینهای مخالف است و موضوع هستهای صرفاً بهانهای برای تحت فشار قرار دادن مردم ایران است.
توافق قاهره غیرقابل اجراست
وی در ارتباط با تعاملات با آژانس و مذاکرات با غرب تأکید کرد: ما عضو انپیتی هستیم و توافق پادمان داریم، اما در زمینه توافق قاهره، این توافق قابل اجرا نیست و مسئولیت این امر برعهده سه کشور اروپایی است که بلافاصله پس از انعقاد توافق بهوضوح آن را زیر پا گذاشتهاند. آنچه در آینده عمل خواهیم کرد، باید مورد بررسی نهادهای بالادستی قرار گیرد. در زمینه مذاکره، دیپلماسی یک فرآیند مداوم است و هر زمان که به این نتیجه برسیم که مذاکره به تأمین منافع ایران کمک میکند، بدون تردید اقدام خواهیم کرد.
موضوعات بین ایران و آمریکا ناشی از سوءمحاسبه و زیادهخواهی است
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره تلاش نخست وزیر عراق برای ایجاد مصالحه بین ایران و آمریکا گفت: در این ماههای اخیر، ما با کشورهایی مواجه بودیم که تلاش کردند از طریق مصالحه به حلوفصل مسائل کمک کنند. این نشاندهنده نگرانیهای دیگر کشورهاست. اما موضوعات میان ایران و آمریکا عمدتاً نتیجه سوءمحاسبات طرف مقابل و اصرار بر زیادهخواهی بوده است. در مورد مذاکرات اخیر، اگر یک طرف بر انتقال مواد غنیشده تأکید کند و در عوض، بازگشت تحریمها را به تأخیر بیندازد، این نشاندهنده اوج سوءمحاسبات در مورد ایران است.
رژیم صهیونیستی تحت تعقیب دیوان بینالمللی کیفری به نسلکشی متهم است
وی در مورد نظرسنجی واشنگتن پست مبنی بر اینکه جامعه یهودی آمریکا عملکرد رژیم صهیونیستی را نوعی نسلکشی میداند، گفت: این نشانهای روشن از آگاهی جامعه جهانی نسبت به جنایات رژیم صهیونیستی است که سعی در وارونهسازی واقعیت دارد. رژیم صهیونیستی تنها رژیمی است که توسط دیوان بینالمللی کیفری به نسلکشی متهم شده است. اعتراضات جهانی بهخوبی نشان میدهد که افکار عمومی قادر به تحمل ادامه جنایات رژیم صهیونیستی علیه فلسطینیان نیست و انتظار میرود که فشار افکار عمومی موجب تغییر رویکرد دولتهای غربی در مواجهه با موضوع فلسطین شود و مانع از ادامه مصونیت رژیم صهیونیستی گردد.
ایران به هر تحرکی پاسخ خواهد داد
وی در واکنش به اظهارات سردار گودرزی مبنی بر اینکه برخی کشورها اجازه دادهاند که ریزپرندههایی از مرز هوایی آنها عبور کند، گفت: ما بهعنوان وزارت خارجه در این زمینه موضوعات ارجاعشده از سوی مراجع ذیصلاح نظامی را قطعاً پیگیری خواهیم کرد. کشورهای مختلف آگاه هستند که استفاده از اراضی خود برای حمله به ایران نقض مقررات جهانی محسوب میشود و ایران حتماً به هر گونه تحرکی پاسخ خواهد داد.
