کادر فنی آژانس به ایران میرود
کاظم غریبآبادی، معاون وزارت امور خارجه کشورمان مطرح کرد
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در روز چهارشنبه به وقت محلی در دیدار با خبرنگاران رسانههای آمریکایی بیان کرد که یک تیم فنی از آژانس بینالمللی انرژی اتمی طی دو تا سه هفته آینده به منظور بررسی چگونگی روند همکاریهای آینده ایران با این آژانس به تهران سفر خواهد کرد، اما این هیأت به تاسیسات هستهای ایران دسترسی نخواهد داشت.
وی بر اهمیت گفتوگوهای تازه با آژانس در شرایط کنونی تأکید کرد و اظهار داشت: «در این شرایط، شیوه اجرای تعهدات مستلزم مذاکرات جدید با آژانس است که این مسئله از اهمیت بالایی برخوردار است.»
معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران همچنین اعلام کرد که سازمان انرژی اتمی ایران در حال حاضر مشغول ارزیابی خسارتهای واردشده به تاسیسات هستهای ناشی از حملات اسرائیل و آمریکا است.
ضرورت عدم هماهنگی اروپا با مواضع آمریکا
غریبآبادی نشست ایران با سه کشور اروپایی را در روز جمعه حیاتی توصیف کرد و گفت: نمایندگان سه کشور اروپایی چندی پیش با سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تماس گرفتند و خواستار یافتن راهی برای مدیریت اوضاع شدند. کشورهای اروپایی نباید مواضع خود را با آمریکا تطبیق دهند.
این دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی ایران همچنین از ازسرگیری مذاکرات با آمریکا استقبال نکرد، اما از آمادگی برای آمادهسازی شرایط جهت دور ششم مذاکرات صحبت کرد و افزود که بهخصوص، ایران نباید در طول مذاکرات هدف حملات قرار گیرد و هر دو طرف باید به توافقی دست یابند که به نفع هر دو کشور باشد.
غریبآبادی در مورد مکانیسم ماشه گفت: «ما هیچ تصمیمی برای خروج از توافق NPT اتخاذ نکردهایم. ما تعهداتی داریم، اما نوع اجرایی این تعهدات در شرایط کنونی نیازمند بحث و مذاکره یا تعامل جدید با آژانس بینالمللی انرژی اتمی است. قانونی در مجلس ما تصویب شده که تمام همکاریها باید به حالت تعلیق درآید و دو شرط برای بازگرداندن این همکاریها تعیین شده است: ایمنی و امنیت تأسیسات و همچنین پرسنل.»
مباحث جدید و ابتکاری با آژانس
معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روشن ساخت: «ما در حال برقراری تماس با آژانس بینالمللی انرژی اتمی هستیم تا در مورد یک فرآیند جدید (مدالیته) در روابط ایران با آژانس در شرایط کنونی بحث کنیم. به همین منظور، ما به واقع موافقت کردهایم که یک هیئت فنی آژانس در آیندهای نزدیک، ظرف دو یا سه هفته به ایران سفر کند تا درباره این شیوه جدید گفتوگو کند.»
غریبآبادی ادامه داد: بدین ترتیب، این نشان دهنده حسن نیت ایران است، با وجود نارضایتیهایی که از روش آژانس داریم. امیدوارم این رویکرد مورد توجه قرار گیرد و آنها برای قدمهای همکاری و حسن نیت اعتبار قائل شوند.
غنیسازی بر اساس نیازهای ایران؛ ما برای استقلال و حاکمیت خود ایستادهایم
این مقام ارشد وزارت امور خارجه کشورمان در خصوص سیاستهای هستهای نیز خاطرنشان کرد: «ایران بر اساس نیازهای خود اقدام به غنیسازی اورانیوم خواهد کرد. باید توانایی انجام همه آنچه را که نیاز داریم داشته باشیم.»
وی در رابطه با احتمال اعلام توقف داوطلبانه غنیسازی بهعنوان اقدامی از سوی ایران برای نشان دادن حسننیت، اظهار داشت: «ما در این مورد تجربهای تلخ داریم و نمیتوانیم بر روی واسطهها تکیه کنیم.»
غریبآبادی تأکید کرد: «آنها (آژانس) به خوبی میدانند که ما برای غنیسازی نبوده که وارد جنگ شدهایم. این نکته حائز اهمیت است. ما برای غنیسازی نجنگیدهایم؛ بلکه برای استقلال و حاکمیت خود ایستادگی کردهایم.»
او تصریح کرد: «تنها سؤالی که به صورت غیررسمی از آژانس بینالمللی انرژی اتمی دریافت کردهایم، مربوط به مواد هستهای (ذخیره اورانیوم غنیشده ۶۰ درصد ایران) بوده است. ما به آنها اعلام کردیم که از وضعیت این ذخایر بیخبر هستیم زیرا در حال ارزیابی است.»
هشدار درباره فعال شدن مکانیسم ماشه: ما دست بسته نخواهیم ماند
غریبآبادی همچنین نسبت به سه کشور اروپایی یعنی انگلیس، فرانسه و آلمان هشدار داد که در صورت فعالسازی مکانیسم بازگشت تحریمها یا همان مکانیسم ماشه، ایران بدون واکنش نخواهد ماند.
معاون وزیر امور خارجه ایران تصریح کرد: «به واقع، آنها (اروپاییها) حق شروع مکانیسم اسنپ بک را ندارند. اما اگر چنین عملی صورت گیرد، ایران بیعمل نخواهد ماند و به آن واکنش نشان خواهد داد. ما موظف به پاسخگویی هستیم.»
غریبآبادی همچنین به موضوع اسنپبک (بازگشت تحریمها) اشاره کرد و گفت: «من خروج از ان پی تی را غیرممکن نمیدانم، چون این یک تصمیمی بود که دولت پیشین ایران اتخاذ کرده است. این گزینه همچنان روی میز قرار دارد. اما اینکه ایران چه اقداماتی انجام خواهد داد موضوعی است که همچنان در سطح مقامات در تهران در حال بررسی است. ایران بهطور حتم به فعالسازی مکانیزم ماشه پاسخ خواهد داد. بدون تردید، پاسخی وجود خواهد داشت و بخشی از این واکنش از پیش تعیین شده است.»
همکاری با روسیه و چین در مسائل هستهای
معاون وزیر امور خارجه ایران همچنین گفت: تهران در زمینه مسائل هستهای و تهدید تحریمهای دوباره با روسیه و چین هماهنگی دارد.
غریبآبادی اضافه کرد: «ما رابطهای بسیار سازنده و مثبت با چین و روسیه داریم؛ میتوانم این را یک رابطه استراتژیک بنامم. ما یک پیمان همکاری استراتژیک با روسیه داریم و بهطور مداوم در حال تبادل نظر در زمینه این مسائل مهم هستیم و مواضع خود را همسو میکنیم.»
معاون وزیر خارجه ایران ادامه داد: «چین و روسیه مخالف سو استفاده از مکانیسم ماشه هستند و با آن مخالفند. ایران، چین و روسیه، به عنوان سه عضو برجام، مواضع خود را هماهنگ کرده و در این مورد موضع واحدی اتخاذ خواهیم کرد.»
معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه در روز سهشنبه در پاسخ به سؤالی در خصوص نشست ایران و تروئیکای اروپا در آخر هفته، بیان کرد: «به دنبال تماس وزیر امور خارجه سه کشور اروپایی و همچنین هماهنگ کننده عالی اتحادیه اروپا در امور سیاست خارجی با دکتر عراقچی، این نشست برنامه ریزی شد.»
این دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی ایران افزود: «ما توافق کردیم که صبح جمعه در استانبول دیداری داشته باشیم و درباره مباحث دیپلماتیک و دیپلماسی صحبت کنیم و همچنین به موضوع مکانیسم ماشه و نظراتی که در حال حاضر اروپاییها مطرح میکنند، پرداخته و مواضع خود را مطرح خواهیم کرد.»
معاون حقوقی و بینالملل وزارت امور خارجه تأکید کرد: «از منظر ما، این اقدام اگر بخواهند انجام شد، کاملاً غیرقانونی خواهد بود و بحث مکانیسم ماشه واقعاً هیچ جایگاه حقوقی ندارد. برجام هفت سال است که اجرایی نمیشود و کشورهای اروپایی پس از خروج آمریکا از برجام، تعهدات خود را متوقف کردند. حالا از ما چه انتظاری دارند؟ آیا خودشان برجام را اجرایی کردهاند که حالا به دنبال تعهدات جمهوری اسلامی ایران هستند؟»
غریبآبادی تأکید کرد: «خطرات چنین اقدامی را قبلاً مشخص کردهایم و بار دیگر هم توضیح خواهیم داد، اما به هر حال تلاش ما بر این خواهد بود که ببینیم به چه راهکارهای مشترکی میتوانیم برسیم تا وضعیت را مدیریت کنیم.»
انگلیس، فرانسه و آلمان بخشهایی از توافق هستهای ۲۰۱۵ با ایران، که به نام برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) شناخته میشود، هستند، که این توافق به محدود کردن برنامه هستهای تهران در برابر لغو تحریمها انجامید؛ اما دونالد ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری خود در سال ۲۰۱۸ بهطور یکجانبه ایالات متحده را از آن خارج کرد. تروئیکای اروپا طبق این توافق میتوانند با استفاده از بندی که به عنوان مکانیسم ماشه شناخته میشود، تحریمهای سازمان ملل علیه ایران را از نو فعال کنند.
کشورهای اروپایی که در طول یک دهه گذشته در اجرای تعهدات برجامی خود ناکام ماندهاند، ایران را به فعالسازی مکانیسم ماشه تهدید میکنند. در حالی که این سازوکار پس از حملات غیرقانونی آمریکا و رژیم اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران، مشروعیت و اثرگذاری خود را بهطور کلی از دست داده و تلاش برای فعالسازی آن صرفاً اقداماتی تنبیهی و مغایر با روح و هدف توافق هستهای محسوب میشود.
سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، در نامهای به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، رئیس شورای امنیت، کایا کالاس، نماینده عالی اتحادیه اروپا و اعضای شورای امنیت سازمان ملل توضیح داده است که چرا سه کشور اروپایی هیچگونه مشروعیت حقوقی، سیاسی و اخلاقی برای فعالسازی سازوکارهای برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت (مصوب ۲۰۱۵) ندارند.
