سه رکن کلیدی در مدیریت ام‌اس که باید از آن‌ها آگاهی داشته باشید

محمدعلی صحرائیان، رئیس مرکز تحقیقات ام‌اس در دانشگاه علوم پزشکی تهران، بیان داشت: ام‌اس به عنوان یک بیماری مزمن شناخته می‌شود که در سرتاسر جهان بیش از سه میلیون نفر و در ایران بیش از ۱۰۰ هزار نفر را درگیر کرده است.

وی در ادامه اشاره کرد که ام‌اس یک اختلال خودایمنی در سیستم عصبی مرکزی است که به دلیل حمله سلول‌های ایمنی بدن به بافت عصبی و آسیب به پوشش اعصاب مرکزی به وجود می‌آید. با اینکه دلیل دقیق این اختلال در عملکرد سیستم ایمنی هنوز مشخص نیست، اما پژوهش‌های چند دهه اخیر نشان داده که عوامل محیطی و زمینه‌های ژنتیکی نقش مهمی در بروز بیماری دارند.

نایب رئیس انجمن ام‌اس همچنین افزود: در میان عوامل محیطی، ویروس اپشتین بار مورد توجه خاص محققان قرار گرفته و به نظر می‌رسد که این ویروس به تنهایی و یا همراه با سایر عوامل محیطی می‌تواند سبب آغاز واکنش‌های خودایمنی شود.

صحرائیان از استعمال سیگار و به طور کلی قرار گرفتن در معرض دود به عنوان دیگر عوامل خطرزا برای ابتلا به ام‌اس یاد کرد و گفت که شواهد متعددی حاکی از اثرات منفی آنها هستند.

وی اضافه کرد: کاهش سطح ویتامین D و برخی دیگر از عوامل محیطی مانند چاقی در دوران نوجوانی نیز از جمله مسائلی هستند که برخی تحقیقات به آنها اشاره کرده‌اند، هرچند هنوز علت اصلی بیماری به طور کامل شناخته نشده است.

این متخصص اظهار داشت که شیوع بیماری ام‌اس در دهه‌های اخیر در بسیاری از نقاط دنیا از جمله کشور ما به شکل قابل توجهی افزایش یافته و هر ساله گروهی از مردم به این بیماری مبتلا می‌شوند.

نایب رئیس انجمن ام‌اس بیان کرد که سن غالب بروز علائم بیماری بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی بوده و ابتلا به این بیماری در خانم‌ها به وضوح بیشتر است.

وی گفت: بسته به نواحی مختلفی که تحت تأثیر بیماری قرار می‌گیرند، علائم ام‌اس متفاوت خواهند بود. از جمله این علائم می‌توان به تاری دید، اختلالات حسی (مانند حس گزگز و مورمور)، اختلالات حرکتی و ضعف در اندام‌ها، اختلال در تعادل و مشکلات ادراری اشاره کرد. لازم به ذکر است که علائم ام‌اس به‌صورت غیر اختصاصی هستند و بسیاری دیگر از بیماری‌ها می‌توانند علائم مشابهی داشته باشند.

صحرائیان گفت: برای تشخیص دقیق ام‌اس، علاوه بر معاینه بالینی پزشک، انجام ام‌آر‌آی از مغز و نخاع نیز اهمیت زیادی دارد.

وی ادامه داد: وجود پلاک‌های التهابی در سیستم عصبی مرکزی مهم‌ترین یافته‌ای است که پزشک پس از حذف سایر تشخیص‌های افتراقی می‌تواند به کمک آن بیماری ام‌اس را قطعی کند.

رئیس مرکز تحقیقات ام‌اس در دانشگاه علوم پزشکی تهران بیان کرد که این بیماری با استفاده از داروهایی که بر سیستم ایمنی تأثیر دارند، قابل کنترل و مدیریت است. امروزه از داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی به عنوان اصلی‌ترین اقدام در کنترل بیماری یاد می‌شود، اگرچه دارو بستگی به شرایط بیمار و شدت بیماری دارد.

او افزود: با پیشرفت‌های قابل‌توجه تکنولوژی در سال‌های اخیر، توانایی کنترل بیماری ام‌اس به وضوح افزایش یافته و بسیاری از بیماران با استفاده از دارو قادر به حفظ توانایی‌های خود هستند. همچنین، عوامل متعددی در کنترل بیماری تأثیرگذار هستند؛ از جمله جلوگیری از استرس و تنش‌های روانی که می‌تواند به کاهش حملات کمک کند. ترک سیگار و داشتن رژیم غذایی مناسب نیز از مواردی است که به همراه دارو در کنترل بیماری و کاهش شدت و تعداد حملات مؤثر است.

صحرائیان افزود: فعالیت بدنی مناسب و ورزش از جمله عوامل بسیار مؤثر در پیشگیری از ناتوانی و مدیریت بیماری به شمار می‌آید. ورزش منظم و مداوم در بسیاری از مطالعات مربوط به کنترل ام‌اس به خوبی نشان داده شده و از سوی متخصصین به شدت توصیه می‌شود.

وی بیان کرد: به طور کلی در مدیریت ام‌اس، سه ستون اصلی وجود دارد: دارو، آرامش و اصلاح سبک زندگی که شامل ورزش و تغذیه نیز می‌شود. اگر یکی از این سه بخش نادیده گرفته شود، کنترل بیماری به درستی انجام نخواهد شد.

منبع: وبدا