مثلث اصلی تضمین سلامت و قوام استخوانها از دوران کودکی تا پیری
دکتر احمد تحملی رودسری با اشاره به کاهش استحکام استخوان به دلیل افت تراکم آن، بیان داشت: در این شرایط، مواد معدنی و ساختارهای استخوان بهطور تقریباً همزمان کاهش مییابند و این موضوع احتمال بروز شکستگی را افزایش میدهد.
او همچنین بر اهمیت تفکیک «کاهش تراکم استخوان» و «پوکیاستخوان» تأکید کرد و گفت: زمانیکه تراکم استخوان به حدی پایین بیفتد، فرد به پوکیاستخوان مبتلا میشود و در معرض خطر شکستگی قرار میگیرد. میان وضعیت عادی و پوکیاستخوان مرحلهای وجود دارد که به آن کاهش توده استخوانی گفته میشود.
این فوقتخصص روماتولوژی ادامه داد: نوع اصلی این بیماری، پوکیاستخوان پس از یائسگی است که بهدلیل تغییرات هورمونی در چند سال اول پس از یائسگی ایجاد میشود. در آقایان نیز، پوکیاستخوان بهطور وابسته به سن بروز میکند و با بالا رفتن سن، شانس ابتلا به آن افزایش مییابد.
تحملی رودسری بیماریهایی نظیر اختلالات التهابی و مزمن همچون بیماریهای روماتیسمی، نارسایی کلیه، دیابت و بیماریهای مزمن ریوی را نیز از دیگر عوامل مؤثر در پوکی استخوان نام برد و اضافه کرد: عدم تحرک و رژیم غذایی نامناسب هم نقش بسزایی در کاهش توده استخوانی ایفا میکنند.
او همچنین با اشاره به روند رشد توده استخوان از بدو تولد تا حدود ۲۰ سالگی، بیان کرد: ژنتیک، عوامل محیطی، تغذیه متعادل، فعالیت بدنی، نبود بیماریهای مزمن و شرایط اجتماعی و اقتصادی مناسب، همه از عوامل مؤثر در افزایش توده استخوان محسوب میشوند. اهمیت پیشگیری از پوکیاستخوان تنها به سنین بالا محدود نمیشود و حفظ یک سبک زندگی سالم باید از دوران نوجوانی و جوانی آغاز شود.
این عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی همدان خاطرنشان کرد: پوکیاستخوان معمولاً بدون علامت است و تا زمان بروز شکستگی هیچ گونه نشانهای را نمایش نمیدهد. شکستگیهای ناشی از پوکیاستخوان معمولاً بدون آسیب شدید به وجود میآیند، بهعنوان مثال، ممکن است بیمار تنها بهواسطه یک زمینخوردن ساده دچار شکستگی گردد.
دکتر تحملی رودسری همچنین اظهار داشت: همه خانمهای بالای ۶۵ سال و آقایان بالای ۷۰ سال باید بدون در نظر گرفتن سایر فاکتورها مورد غربالگری قرار بگیرند، همچنین خانمهای بالای ۵۰ سال و آقایان بالای ۶۰ سال که دارای عوامل خطر مانند سابقه خانوادگی شکستگی، وزن پایین یا مصرف داروهایی که بر استخوان تأثیر میگذارند، باید تحت غربالگری قرار گیرند. بیماران دارای بیماریهای زمینهای نیز در هر سنی باید مورد بررسی قرار گیرند.
او تأکید کرد: اگر پوکیاستخوان بهموقع تشخیص داده شود، بهطور کامل قابل درمان است، اما روند بهبودی ممکن است چندین سال به طول انجامد. داروهای آنابولیک و بیولوژیک برای بیمارانی که به پوکی شدید مبتلا هستند یا به درمانهای معمول پاسخ نمیدهند، گزینههای مهمی محسوب میشوند. مکملهای کلسیم و ویتامین D علاج اصلی نیستند، اما بهعنوان بخشی از درمان خاص به کار برده میشوند.
این فوقتخصص روماتولوژی و عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی همدان در پایان به اهمیت سبک زندگی سالم و فعالیت بدنی در پیشگیری از پوکیاستخوان اشاره کرد و اضافه نمود: تغذیه مناسب، ورزش همگانی و مصرف لبنیات و ویتامین D از جمله عوامل مؤثر در جلوگیری از این بیماری هستند. بزرگسالان و سالمندان باید پیادهروی و ورزشهای مناسب را در برنامه خود بگنجانند و از رژیم غذایی ثروتمند از پروتئین، لبنیات و ویتامین D بهرهمند شوند.