این روشها برای درمان سرفه موثر واقع نمیشوند
بسیاری از افراد در زمان ابتلا به سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا دیگر عفونتهای ویروسی دستگاه تنفسی، امیدوارند تا سرفه آنها به سرعت بهبود یابد و درمان شود، اما واقعیت پزشکی عمدتاً متفاوت است. سرفه معمولاً بهعنوان آخرین علامت بهبودی شناخته میشود و میتواند به مدت تا ۳ هفته ادامه یابد، حتی زمانی که سایر نشانهها بهطور کامل برطرف شدهاند. این مدت زمان طولانی باعث میشود که بسیاری به سراغ شربتهای سرفه یا دمنوشهای خانگی بروند به امید اینکه به تسریع روند بهبودی کمک کند. در حالی که پزشکان تأکید دارند هیچ گونه دارویی نمیتواند سرفه را زودتر از زمان طبیعی خود درمان کند و بهتر است به بدن اجازه دهیم تا مسیر طبیعی بهبودی را طی کند.
سرفه یک واکنش طبیعی بدن به شمار میرود
دکتر بابک پورقلیچ، پزشک عمومی و رئیس دفتر تهران انجمن پزشکان عمومی ایران بیان میکند: «در ابتدا باید علت سرفه را شناسایی کنیم.» او ادامه میدهد که «سرفه یک واکنش دفعی بدن است که نشاندهنده تلاش بدن برای خروج ترشحات یا ویروسها از مجاری تنفسی است. از این رو، از بین بردن کامل سرفه به تنهایی اقدام درستی نیست، مگر اینکه شدت آن به حدی برسد که منجر به حالت تهوع و استفراغ شود یا موجب تنگی نفس گردد.»
دکتر پورقلیچ اضافه میکند که «در بعضی بیماران مانند افرادی که از بیماریهای شکمی رنج میبرند یا مبتلایان به فشار خون، شدت بالای سرفه میتواند بر دیگر بیماریها تأثیر بگذارد. در این شرایط، اگر سرفه عملکرد یک سیستم دیگر از بدن را مختل کند، ما باید با استفاده از شربت سرفه و داروهای دیگر شدت آن را کاهش دهیم. اما در حالت عادی، قطع سرفه نه فقط برای بیمار مناسب نیست، بلکه کار اشتباهی نیز بهحساب میآید. سرفه، مشابه اسهال، یک مکانیزم دفاعی است که به تخلیه محتویات ریه و بهبود بیماری کمک میکند.
تعدادی از بیماران بر این باورند که سردرد یا گرفتگی صدا ناشی از سرفه است و سعی میکنند به سرعت با انواع دمنوشها یا داروها سرفه را متوقف کنند. در حالی که پورقلیچ بهعنوان پزشک متذکر میشود: «باید بررسی کنیم که آیا سردرد یا گرفتگی صدا ناشی از خود سرفه است یا اینکه بیماری اصلی مانند سرماخوردگی یا آنفلوآنزا، باعث این علائم و طولانی شدن سرفه شده است.»
آیا شربتهای ضدسرفه مؤثر هستند؟
او درباره عملکرد شربتهای ضدسرفه میگوید: «داروهایی مانند دیفنهیدرامین و دیگر شربتهای ضدسرفه صرفاً علائم را کاهش میدهند و قادر به از بین بردن عامل ایجاد سرفه نیستند. باید تحریککننده شناسایی و حذف شود؛ چه این عامل یک ویروس باشد، چه ترشحات غلیظ یا جسم خارجی و یا هر عامل دیگری.»
این پزشک عمومی میافزاید: «خانواده شربتهای ضدسرفه به چندین شیوه میتوانند سرفه را کاهش دهند؛ برخی از این شربتها اسپاسم برونشها را کاهش میدهند، برخی دیگر بر روی مرکز سرفه در مغز تأثیر میگذارند و واکنش بدن را تدریجاً کند میکنند، و بعضی نیز با رقیق کردن خلط غلیظ، به تخلیه آن کمک میکنند. این داروها ممکن است شدت سرفه را کم کنند، اما هیچ تأثیری بر روی عامل اصلی و زمینهای ندارند.»
این پزشک تأکید میکند که در زمان ابتلا به سرماخوردگی و آنفلوآنزا نباید برای متوقف کردن سریع سرفه شتاب نمود: «در صورتی که سرفه مشکلی ایجاد نکرده باشد، خواب و راحتی فرد را مختل ننموده و یا باعث درد و ناراحتی نشود و بر بیماریهای بنیادی تأثیر نگذارد، بهتر است صبر کنیم و به سرفه اجازه دهیم تا روند طبیعی خود را طی کند و بهبودی حاصل گردد. تنها در زمانی که شدت سرفه مشکلساز شود یا نشانهای از فشار بیش از حد بر بدن باشد، باید آن را با دارو کنترل کنیم.»
عجله میتواند نتیجهی معکوس داشته باشد
سرفه در عفونتهای ویروسی معمولاً نشانهای از یک واکنش دفاعی بدن است و تلاشی برای پاکسازی مجاری تنفسی به حساب میآید. سرکوب زودهنگام آن با شربتها و داروهای آرامبخش نه تنها باعث تسریع روند بیماری نمیشود، بلکه میتواند منجر به باقی ماندن ترشحات در مجاری تنفسی و بروز عوارضی مانند خوابآلودگی، تداخلات دارویی و تشدید برخی مشکلات زمینهای گردد. داروی ضدسرفه صرفاً در مواردی که شدت سرفه برای بیمار مشکل ایجاد کند، ضروری است. پزشکان معتقدند که شتاب در درمان سرفه در اکثر موارد نتیجه مطلوبی به همراه نخواهد داشت و حتی ممکن است شرایط را سختتر کند. لذا بهترین راهکار، صبر کردن و اجازه دادن به روند طبیعی بهبود است.