چه نوع فراموشی میتواند علامت ابتلا به بیماری آلزایمر باشد؟
زوال عقل بهعنوان یکی از دلایل محتمل مشکلات حافظه شناخته میشود، اما عوامل دیگری نیز وجود دارند که ممکن است منجر به دشواریهای حافظتی در فرد شوند و این موارد لزوماً هم دائمی و هم خطرناک نیستند.
با گذشت زمان و افزایش سن، طبیعی است که شاهد تغییراتی در تواناییهای حافظه خود باشیم. برای مثال، بهراحتی ممکن است فراموش کنید که کلیدهایتان کجا قرار دارد یا یادآوری نام افراد بیش از قبل طول بکشد. این گونه از اختلال در حافظه معمولاً خفیف بوده و مانع از ادامه فعالیتهای روزمره نمیشود. پزشکان به این نوع کاهش حافظه که بخشی از روند طبیعی پیری است، «کاهش حافظه مرتبط با سن» میگویند.
در مقابل، زوال عقل پدیدهای فراتر از فراموشی است که بهشدت بر تواناییهای حافظه، تفکر و استدلال تأثیر میگذارد و به تدریج با گذشت زمان بدتر میشود، بهگونهای که زندگی روزمره را تحتالشعاع قرار میدهد. بیماری آلزایمر، نوعی از زوال عقل است که بسیار شایع است، اما اشکال دیگری مانند زوال عقل عروقی، زوال عقل با اجسام لویی و زوال عقل پیشانی-گیجگاهی نیز موجودند.
با این وجود، بسیاری از دلایل کاهش حافظه ناشی از عواملی هستند که با درمان بهبود مییابند. استرس، اضطراب یا افسردگی میتوانند بر نحوه پردازش و ذخیره اطلاعات در مغز تأثیر بگذارند. زمانی که فرد در معرض فشارهای روحی و روانی قرار دارد یا دچار افسردگی است، ممکن است بهنظر فراموشکار یا حواسپرت بیاید، اما این حالت معمولاً جنبه موقتی دارد.
مطالعاتی که در نشریه «پزشکی روانشناختی» (Psychological Medicine) منتشر شدهاند، نشان میدهد که افسردگی در افراد مسن به نمرات پایینتر حافظه مربوط است، با این حال، بسیاری از علائم افسردگی پس از درمان بهبود پیدا میکنند. کمبود خواب نیز یکی دیگر از علل متداول مشکلات حافظه بهشمار میرود. مغز برای ذخیرهسازی خاطرات به استراحت نیاز دارد و خواب ناکافی میتواند ظرفیت تفکر واضح را دشوارتر کند. اختلالات خواب مانند آپنه خواب نیز میتواند تمرکز و توجه را کاهش دهد و در نتیجه منجر به فراموشی شود.
بهعلاوه، برخی داروها میتوانند بر حافظه تأثیرگذار باشند، نظیر داروهایی که برای کنترل علائم آلرژی، تسکین درد، مدیریت اضطراب یا درمان فشار خون بالا تجویز میشوند. استفاده از این داروها ممکن است به بروز گیجی یا مشکلات حافظه، بهویژه در سالمندان منجر شود. بنابراین، مشاوره با پزشک در مورد عوارض جانبی داروهای تجویزی میتواند در شناسایی اینکه آیا داروها دلیل اختلال حافظه شما هستند یا خیر، مفید واقع شود.
بیماریهای پزشکی دیگری مانند مشکلات تیروئید، کمبود ویتامین B ۱۲ یا عفونتها نیز میتوانند باعث اختلال در حافظه شوند. در این موارد، درمان بیماری اصلی معمولاً میتواند به بهبودی حافظه کمک کند. بهعنوان مثال، نتایج تحقیقات نشان دادهاند که سطح پایین ویتامین B ۱۲ ممکن است به گیجی و اختلال در حافظه منجر شود که این علائم ممکن است با مصرف مکملهای ویتامین بهبود یابند.
همچنین، شرایطی بهنام اختلال شناختی خفیف (MCI) وجود دارد که نقطهای بین پیری طبیعی و زوال عقل بهشمار میرود. افرادی که به اختلال شناختی خفیف مبتلا هستند، ممکن است از همنسلان خود، مشکلات حافظه جدیتری را احساس کنند، اما همچنان قادر به پذیرش مسئولیتهای زندگی روزمره خود میباشند. برخی از این افراد ممکن است در نهایت به زوال عقل دچار شوند، در حالی که دیگران به این بیماری مبتلا نخواهند شد. به همین دلیل، معاینات منظم و آزمایشهای حافظه در تشخیص زوال عقل از اهمیت ویژهای برخوردار است.
به نقل از سایت ساینس، از دست دادن حافظه میتواند دلایل متعددی داشته باشد و در همواره دلیلی بر زوال عقل نمیباشد. اگر شاهد تغییرات در حافظه خود یا فرد دیگری بودید، بهترین اقدام مراجعه به پزشک برای ارزیابی مشکل حافظه خواهد بود. دریافت مشاوره و کمک بهموقع میتواند تأثیر بسزایی در بهبود وضعیت شما داشته باشد، بهویژه اگر علت آن قابل درمان باشد.