با علائم خطر سرطان سینه آشنا شوید

بسیاری از زنان با نام سرطان سینه به شدت نگران و مضطرب می‌شوند؛ زیرا این بیماری یکی از بزرگ‌ترین نگرانی‌های بهداشتی زنان در سرتاسر جهان به شمار می‌آید. اما واقعیت این است که این بیماری با تمامی پیچیدگی‌ها و خطراتش، در صورتی که به موقع شناسایی شود، می‌تواند تحت کنترل و درمان قرار گیرد. سرطان سینه تنها یک بیماری نیست، بلکه مفهومی است که با شیوه زندگی، سطح آگاهی، مراقبت از خود و قدرت شناسایی زودهنگام مرتبط است.

به همین منظور، خبرنگار ما گفتگویی با مریم عشوری مقدم، متخصص در زمینه زنان و زایمان انجام داده است تا ابعاد بیشتری از این بیماری را بشناسد که در زیر مشروح این گفتگو را خواهید خواند.

عوامل خطر ابتلا به سرطان سینه

عشوری مقدم بیان کرد: سرطان سینه، رایج‌ترین نوع سرطان در بین زنان است؛ اما برخلاف تصور عمومی، این بیماری فقط مختص زنان نیست و مردان نیز می‌توانند به آن مبتلا شوند؛ هرچند بروز آن در آقایان بسیار نادر است. افرادی که در خانواده آن‌ها سابقه ابتلا به سرطان سینه وجود دارد، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. بر اساس آمار، از هر ۸ زن، یک نفر در طول زندگی خود به این نوع سرطان مبتلا می‌شود، در حالی که برخی این نسبت را یک نفر از هر ۹ زن گزارش کرده‌اند.

این متخصص زنان و زایمان تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین عوامل خطر برای ابتلا به سرطان سینه، سابقه خانوادگی و شرایط ژنتیکی است. زنانی که در خانواده درجه یک یا حتی دو آن‌ها، افرادی مانند مادر، خواهر، خاله، عمه یا مادربزرگ به این بیماری مبتلا شده‌اند، ریسک بالاتری دارند.

وی تصریح کرد: علاوه بر عوامل ژنتیکی، برخی شیوه‌های زندگی مانند داشتن اضافه وزن و چاقی، استعمال دخانیات و سیگار، استفاده از داروهای هورمونی مشخص و سبک زندگی ناسالم می‌توانند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش ‌دهند. برعکس، رعایت یک سبک زندگی سالم، حفظ وزن مناسب، انجام فعالیت‌های بدنی منظم و تغذیه صحیح می‌تواند به کاهش احتمال ابتلا به سرطان سینه کمک کند.

عوامل محافظتی در برابر سرطان سینه

این متخصص زنان و زایمان خاطرنشان کرد: زنانی که هرگز باردار نشده‌اند و تجربه شیردهی ندارند، خطر بالاتری برای ابتلا به سرطان سینه دارند. طبق گفته کارشناسان، تجربه بارداری و شیردهی می‌تواند به عنوان یک محافظ در برابر این بیماری عمل کند.

به نقل از وی، در بین بیمارانی که مشاهده شده، زنانی که ازدواج نکرده‌اند یا فرزندی به دنیا نیاورده‌اند، به‌ویژه در افرادی با سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان سینه، در برابر این بیماری در معرض خطر بیشتری هستند.

علائم هشداردهنده سرطان سینه را بشناسیم

عشوری مقدم تأکید کرد: اگر چه وجود همه علائم به معنای قطعی ابتلا به سرطان نیست، اما بعضی تغییرات در سینه می‌توانند زنگ هشداری برای مراجعه به پزشک باشند؛ شامل وجود توده یا سفتی غیرعادی در سینه یا ناحیه زیر بغل، زخم‌های دائمی روی سینه، ترشحات از نوک سینه، به ویژه ترشحات خونی، تغییر در شکل ظاهری سینه یا نوک آن (نظیر فرورفتگی یا کشیدگی به داخل) و تغییر در رنگ و بافت پوست سینه.

او افزود: برخی زنان هم ممکن است درد سینه را تجربه کنند و اگرچه اکثر دردهای سینه به سرطان ارتباط ندارند و بخشی از چرخه طبیعی قاعدگی هستند، اما در صورت تداوم یا شدت غیرعادی، بررسی آن الزامی است.

عوامل کاهش‌دهنده خطر ابتلا به سرطان سینه

این متخصص زنان و زایمان ضمن اشاره به عوامل گوناگون مانند بارداری قبل از ۳۰ سالگی و شیردهی به فرزند، تغذیه مناسب و پرهیز از غذاهای پرچرب و سرخ‌کردنی، زندگی در محیط‌هایی با آلودگی کمتر از نظر شیمیایی و دارویی، اجتناب از مصرف غیرضروری داروهای هورمونی و حفظ وزن ایده‌آل به‌عنوان عواملی که می‌توانند احتمال ابتلا به سرطان سینه را کاهش دهند، یاد کرد.

وی ادامه داد: رعایت یک رژیم غذایی سالم، انجام تمرینات منظم، پرهیز از مصرف دخانیات و الکل و همچنین شیردهی به فرزندان، جزو عواملی هستند که خطر ابتلا به سرطان سینه را کاهش می‌دهند. متأسفانه، تصور اشتباهی در جامعه وجود دارد که قلیان بی‌ضرر است؛ در حالی که استفاده از قلیان نیز همانند دیگر دخانیات، احتمال ابتلا به سرطان سینه را افزایش می‌دهد.

عشوری مقدم گفت: زنانی که قبل از ۳۰ سالگی باردار شده و به فرزند خود شیر داده‌اند، حتی در صورتی که سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان سینه وجود داشته باشد، با کاهش خطر ابتلا مواجه خواهند شد. البته باید توجه داشت که سقط جنین این اثر محافظتی را به همراه نخواهد داشت و فقط یک بارداری کامل با شیردهی چنین تأثیری ایجاد می‌کند.

اهمیت تشخیص زودهنگام سرطان سینه

این متخصص زنان و زایمان تأکید کرد: تشخیص زودهنگام سرطان سینه در موفقیت درمان و افزایش بقای بیماران حیاتی است. متأسفانه تقابل با بسیاری از موارد این بیماری تنها زمانی صورت می‌گیرد که توده به حدی رشد کرده که قابل لمس می‌شود. در حالی که اهداف سیستم‌های بهداشتی، شناسایی این بیماری در مراحل اولیه و غیر قابل لمس است؛ اگر سرطان سینه در مراحل ابتدایی شناسایی شود، در این زمان هنوز به غدد لنفاوی نفوذ نکرده و با درمان سریع، بیمار می‌تواند سال‌ها بدون عوارض جانبی و با کیفیت زندگی بالا ادامه دهد.

نقش معاینه شخصی، تصویربرداری و غربالگری هدفمند

عشوری مقدم تصریح کرد: شناسایی زودهنگام سرطان سینه در بهبود درمان و جلوگیری از بحران‌های بعدی کارامد است؛ بنابراین در سال‌های اخیر، شیوه‌های مختلفی برای تشخیص به موقع این بیماری ابداع شده‌اند که شامل معاینه فردی، معاینه بالینی و تصویربرداری‌های تخصصی می‌شوند.

او ادامه داد: یکی از ابزارهای کلیدی برای شناسایی اولیه تغییرات در سینه، معاینه ماهانه توسط خود فرد است. خانم‌ها، به‌ویژه آن‌هایی که در سنین باروری هستند، هر ماه پس از پایان قاعدگی، باید سینه‌های خود را بررسی کنند؛ این رفتار به آن‌ها این امکان را می‌دهد که بافت طبیعی سینه خود را بشناسند و در صورت مشاهده تغییر یا توده جدید، به‌سرعت متوجه شوند.

این متخصص زنان و زایمان همچنین یادآور شد: به موازات معاینه فردی، انجام معاینات دوره‌ای توسط پزشکان زنان، جراحان یا ماماها نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و این معاینات معمولاً به‌صورت سالانه انجام می‌شوند و مکمل غربالگری‌های تصویربرداری به حساب می‌آیند.

زمان‌بندی و گروه‌های هدف

عشوری مقدم اضافه کرد: برای یک غربالگری موثرتر، روش‌های تصویربرداری نظیر ماموگرافی و سونوگرافی پستان به کار گرفته می‌شود. هدف از این غربالگری، شناسایی توده‌های کوچکی است که ممکن است در معاینه فیزیکی قابل لمس نباشند.

وی اظهار داشت: شروع ماموگرافی معمولاً از سن ۴۰ سالگی پیشنهاد می‌شود، زیرا قبل از این سن، بافت پستان عموماً متراکم‌تر بوده و ممکن است نتایج ماموگرافی به دقت لازم نرسد. در دهه‌های ۴۵ تا ۵۵ سالگی، بیشترین موارد ابتلا گزارش می‌شود و لذا برای این گروه سنی، انجام ماموگرافی به‌طور سالانه تجویز می‌شود.

این متخصص زنان و زایمان در ادامه بیان کرد: در برخی شرایط خاص، مانند وجود تاریخچه خانوادگی ابتلا به سرطان سینه، غربالگری باید زودتر آغاز شود. مبنای شروع غربالگری در این موارد، ۵ سال قبل از سن تشخیص اولین فرد مبتلا در خانواده است؛ به عبارت دیگر، اگر یکی از اعضای خانواده در ۳۵ سالگی به سرطان سینه مبتلا شده، غربالگری برای دیگر زنان خانواده باید از ۳۰ سالگی شروع شود.

سونوگرافی مکمل ماموگرافی در شرایط خاص

عشوری مقدم اضافه کرد: در برخی موارد، به‌ویژه اگر بافت پستان متراکم باشد یا نشانه‌ای از ضایعه خاص وجود داشته باشد، پزشک ممکن است انجام سونوگرافی پستان را نیز توصیه کند. در برخی از این موارد، سونوگرافی به تنهایی یا همراه با ماموگرافی، می‌تواند تصویر واضح‌تری را فراهم کند.

ماموگرافی؛ اشعه‌ای ایمن در مقابل تهدیدی جدی

این متخصص زنان و زایمان با اینکه برخی افراد نگرانی‌هایی درباره وجود اشعه در ماموگرافی دارند، متذکر شد: مقدار اشعه دریافتی از این روش بسیار کم و در حدی قابل قبول است، به‌ویژه در دستگاه‌های جدید و دیجیتال. میزان اشعه‌ای که در یک ماموگرافی استاندارد به بدن می‌رسد، حتی از اشعه‌ای که در تصویربرداری‌های ساده‌ای مانند عکس از قفسه سینه یا اندام‌ها دریافت می‌شود، کمتر است.

او افزود: مزایای کشف زودهنگام سرطان سینه از طریق ماموگرافی به مراتب بیشتر از احتمال خطرات ناشی از دریافت مقادیر ناچیز اشعه است. پزشکان تأکید دارند که اگر ماموگرافی بتواند یک توده مشکوک را در مراحل ابتدایی شناسایی کند، می‌تواند فرد را از انجام درمان‌های سخت و پرهزینه نجات دهد.

درمان‌های نوین، سبک‌تر و مؤثرتر از گذشته

این متخصص زنان و زایمان اعلام کرد: پیشرفت‌های پزشکی در درمان سرطان سینه، باعث ساده‌تر و قابل‌تحمل‌تر شدن روند درمان نسبت به گذشته شده است. درمان ممکن است بسته به مرحله بیماری شامل جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا ترکیبی از این روش‌ها باشد.

وی اظهار داشت: در برخی موارد، شیمی‌درمانی پیش از جراحی برای کاهش اندازه توده انجام می‌شود تا جراحی با دقت و آسیب کمتری صورت گیرد. همچنین پس از جراحی، پرتودرمانی ممکن است برای اطمینان از حذف کامل سلول‌های سرطانی تجویز گردد.

عشوری مقدم یادآور شد: پزشکان تأکید دارند که تشخیص به موقع، کلید موفقیت در درمان سرطان سینه به شمار می‌رود. اگر توده در مراحل اولیه شناسایی شود، احتمال بهبودی کامل به‌طرز محسوسی افزایش می‌یابد و بیمار می‌تواند به زندگی عادی خود بدون بروز عوارض جدی ادامه دهد.

بی‌خبری درباره سرطان سینه به معنای ایمنی نیست

وی اعلام کرد: امروز، برخلاف گذشته، نمی‌توان فقط بر اساس سن افراد درباره احتمال ابتلا به سرطان سینه قضاوت کرد. پزشکان تأکید می‌کنند که اگر افراد به‌موقع پیگیری‌های تشخیصی و درمانی را انجام دهند، می‌توانند امید داشته باشند که حداقل به مدت ۲۰ سال پس از تشخیص، زندگی باکیفیت داشته باشند.

این متخصص زنان و زایمان افزود: اما یکی از اشتباهات بزرگ، نادیده گرفتن علائم اولیه و بی‌توجهی به معاینات دوره‌ای است. در مورد سرطان سینه، بی‌خبری خبر خوبی نیست؛ بلکه می‌تواند منجر به پیشرفت بیماری به اندام‌های حیاتی نظیر ریه‌ها، استخوان‌ها، ستون فقرات و حتی مغز شود. بنابراین، غربالگری منظم و مراجعه به‌موقع به پزشک، به‌منزله یک راهکار حیاتی برای جلوگیری از گسترش بیماری است.

سرطان سینه محدود به سنین میانسالی نیست

وی هشدار داد: برخلاف تصور عمومی، ابتلا به سرطان سینه محدود به افراد مسن نیست. با اینکه احتمال ابتلا به این بیماری با بالا رفتن سن افزایش می‌یابد، اما جوانان نیز در معرض خطر هستند، به‌ویژه کسانی که سابقه خانوادگی ابتلا داشته باشند؛ لذا توصیه می‌شود دختران جوان نیز با آموزش روش‌های خودآزمایی، به‌صورت ماهانه سینه‌های خود را معاینه کرده و در صورت نیاز، سونوگرافی یا دیگر روش‌های تشخیصی را پیگیری نمایند.

وجود کیست‌های خوش‌خیم و چالش‌های تشخیصی

عشوری مقدم تأکید کرد: در بسیاری از سونوگرافی‌ها، کیست‌های کوچک و خوش‌خیم در بافت سینه قابل مشاهده هستند. این کیست‌ها معمولاً ایجاد نگرانی نمی‌کنند، اما در صورت تعداد زیاد، می‌توانند معاینات بالینی را دشوار کرده و تشخیص توده‌های مشکوک را پیچیده نمایند. از همین رو، در صورت وجود این‌گونه کیست‌ها، بررسی‌های منظم و دقیق باید ادامه یابد تا در صورت بروز مشکل، در مراحل اولیه شناسایی و درمان آن انجام گیرد.