راهنمودهای طب سنتی برای افرادی که به هایپرتنشن مبتلا هستند

روزی که به‌عنوان روز جهانی فشار خون بالا شناخته می‌شود، هر سال در تاریخ ۱۷ مه برپا شده و هدف آن افزایش آگاهی عمومی و ارائه روش‌هایی برای پیشگیری، شناسایی و مدیریت فشار خون بالا می‌باشد. شعار امسال این روز به‌صورت “فشار خون خود را با دقت اندازه‌گیری کنید، آن را کنترل کنید و زندگی طولانی‌تری را تجربه کنید!” تعیین شده است.

فشار خون بالا به عنوان یک معضل مهم در عرصه بهداشت عمومی شناخته می‌شود؛ این بیماری مخفی، بیش از ۲۹۴ میلیون نفر را در منطقه جنوب شرق آسیا تحت تأثیر قرار داده است. عواملی متغیر از قبیل مصرف دخانیات و الکل، بالا بودن میزان نمک، عدم فعالیت بدنی، الگوهای غذایی ناسالم و استرس‌های روانی همچنان بهافزایش شیوع این مشکل کمک می‌کنند.

سایما وزد، مدیر منطقه‌ای سازمان بهداشت جهانی در جنوب شرق آسیا، تأکید می‌کند که فشار خون بالا یکی از عوامل اصلی مرگ‌ومیر زودهنگام ناشی از حملات قلبی و سکته‌ها در این منطقه محسوب می‌شود، در حالی که ۹ نفر از هر ۱۰ بیمار مبتلا به فشار خون بالا از عدم دریافت مراقبت‌های مناسب رنج می‌برند.

وی همچنین بر اهمیت تداوم و پیاده‌سازی برنامه‌هایی که رژیم‌های غذایی سالم، فعالیت بدنی، کنترول مصرف دخانیات و الکل و کاهش نمک و چربی‌های ترانس را به‌ویژه ترویج می‌کنند، تأکید می‌کند. به‌علاوه، دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی اولیه، خدمات مشاوره‌ای برای سبک زندگی سالم، همراستایی در استفاده از پروتکل‌های درمان استاندارد، در دسترس بودن دستگاه‌های معتبر اندازه‌گیری فشار خون، همچنین دسترسی عادلانه به داروها و وجود سیستم‌های نظارتی مؤثر، از مجموعه اقداماتی است که می‌تواند به کاهش آمار فشار خون در کشورهای مختلف کمک نماید.

فشار خون بالا به چه معناست؟

برای به‌وجود آوردن جریان خون در شریان‌های بدن و تأمین مواد مغذی مورد نیاز اعضای مختلف، نیازی به نیرویی داریم که خون را به حرکت درآورد. این نیرو که به نام فشار خون شناخته می‌شود، منبع آن قلب است. فشار خون در دو سطح حداکثر و حداقل نوسان دارد؛ در زمان انقباض قلب، خون به شریان‌ها منتقل شده و فشار خون به اوج خود می‌رسد، که به آن فشار خون سیستولیک می‌گویند. در دوره استراحت قلب، وقتی که خون به شریان‌ها نمی‌رسد، با خارج شدن تدریجی خون، فشار خون به کمترین مقدار خود می‌رسد که به آن فشار خون دیاستولیک اطلاق می‌شود.

مقدار طبیعی فشار خون کمتر از ۱۲۰ بر ۸۰ میلی‌متر جیوه است و زمانی که فشار خون به‌طور مداوم بالای ۱۴۰ بر ۹۰ میلی‌متر جیوه قرار گیرد، به آن فشار خون بالا می‌گویند.

علائم فشار خون بالا چگونه هستند؟

بسیاری از افراد در مراحل اولیه مبتلا به فشار خون بالا هیچ‌گونه علامتی نشان نمی‌دهند و به همین دلیل اغلب به درمان جدی نمی‌نگرند؛ اما در مواردی ممکن است همراه با سردردهای شدید، درد در ناحیه قفسه سینه، تاری دید، سرگیجه و علائم مشابهی در بیماران مشاهده شود.

میزان ابتلای ۳۲ درصد جمعیت کشور به فشار خون بالا

بنابر گزارش وزارت بهداشت، ۳۲ درصد از جمعیت بالای ۱۸ سال کشور به فشار خون بالا دچار هستند؛ در حالی که بیش از ۴۰ درصد از این افراد از ابتلای خود به این بیماری بی‌خبرند.

عوارض ناشی از فشار خون بالا کدامند؟

از آنجایی که بیماری فشار خون در مراحل اولیه نشانه خاصی ندارد، بسیاری از افراد نسبت به درمان آن بی‌توجهی می‌کنند، اما عواقبی چون سکته، حمله و نارسایی قلبی، ابتلا به بیماری یا نارسایی کلیه، درد قفسه سینه و… از جمله آسیب‌هایی هستند که در صورت عدم درمان فشار خون بالا پیش می‌آید.

راهنماهای تغذیه‌ای برای کنترل فشار خون

اگرچه موثرترین روش برای درمان فشار خون، مصرف داروهایی است که پزشک تجویز می‌کند، اما رعایت توصیه‌های غذایی و اصول طب سنتی نیز می‌تواند در کنترل فشار خون مؤثر باشد. به‌عنوان مثال:

کاهش وزن خود را در نظر داشته باشید. در صورتی که اضافه وزن دارید، با مشورت با متخصصان تغذیه، سعی کنید وزن خود را در محدوده مناسب و ایده‌آل حفظ کنید.

نوشیدن آب کافی نیز الزامی است، زیرا کمبود آب می‌تواند منجر به افزایش فشار خون شود؛ بنابراین نوشیدن یک لیوان آب می‌تواند به کاهش فشار خون کمک کند.

در چربی‌ها، به جای استفاده از چربی‌های اشباع، روغن‌های غیراشباع مانند روغن زیتون یا کانولا را کنید.

به‌جای نان سفید یا ماکارونی، از غلات کامل استفاده کنید.

روزانه میوه‌ها و سبزیجات تازه را مصرف کنید، چرا که این مواد غذایی می‌توانند غنی از پتاسیم و فیبر باشند و به کاهش فشار خون یاری رسانند.

گنجاندن مغزها، دانه‌ها و حبوبات در رژیم غذایی روزانه خود را فراموش نکنید.

مصرف معتدل پروتئین نیز توصیه می‌شود، برای مثال، ماهی، مرغ بدون پوست و سویا به‌عنوان منابع پروتئین سالم شناخته می‌شوند.

توصیه‌های طب سنتی برای کاهش فشار خون

از نظر طب سنتی ایرانی، برای کاهش فشار خون، پیشنهاد می‌شود که پاهای خود را با آب و آبغوره پاشویه کنید. طبق دیدگاه طب سنتی، اولین اقدام در موارد فشار خون بالا، پاشویه با آب و آبغوره تا ناحیه زانو است.

در متون طب ایرانی، پر شدن بدن از مواد و یا خشکی رگ‌ها و کاهش توان ارتجاعی آن به عنوان دلایل فشار خون بالا شناسایی شده‌اند، بنابراین کاهش مقدار غذا و مواد غذایی سبک و غیرچاق‌کننده مانند کرفس، کنگر، هویج، زیتون، لوبیا، گشنیز، جعفری و لیموترش توصیه می‌شود.

روغن‌مالی با روغن زیتون تازه یا روغن بادام شیرین برای افراد لاغر و با مزاج خشک نیز می‌تواند سودمند باشد.

به‌کارگیری برخی گیاهان در تهیه غذاها نیز می‌تواند به کاهش فشار خون کمک کند، گیاهانی مانند: سیر، قره‌قاط، سرخ‌ولیک و ریشه گزنه.