پیامدهای استفاده مداوم از تلفنهای همراه هوشمند
دکتر محمدحسین جبهداری، متخصص در حوزه طب فیزیکی و توانبخشی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، با هشدار نسبت به خطرات ناشی از استفاده بیرویه از گوشیهای هوشمند بر سلامت گردن و ستون فقرات، راهکارهایی برای جلوگیری از بروز مشکلات متداول ارائه داده است.
این استاد دانشگاه علوم پزشکی شیراز با ابراز نگرانی از افزایش مشکلات اسکلتی-عضلانی در اثر بهکارگیری طولانی مدت گوشیهای هوشمند، بر ضرورت اصلاح وضعیتهای نادرست بدن، انجام تمرینات کششی و استراحتهایی منظم برای جلوگیری از آسیبها تأکید کرده است.
«سندروم گردن پیامکی»، آسیب عمدهای برای کاربران گوشیهای هوشمند
جبهداری شایعترین ناحیه آسیبپذیر ناشی از استفاده بیش از حد از گوشیهای هوشمند را گردن توصیف کرد و افزود: این مشکل که بهعنوان «سندروم گردن پیامکی» شناخته میشود، به دلیل خم شدن مداوم سر به سمت پایین و نگاه طولانی به صفحه نمایش رخ میدهد.
او توضیح داد که سر انسان معمولاً وزن ۵ تا ۶ کیلوگرم دارد و در حالت طبیعی، این وزن بهطور متوازن توسط ستون فقرات و مهرههای گردن تحمل میشود؛ اما هر ۲.۵ سانتیمتر جلو آوردن سر، فشار روی گردن را تا ۴.۵ کیلوگرم افزایش میدهد. بهعلاوه، خمکردن سر به اندازه ۱۵ درجه برابر با ۱۲ کیلوگرم، ۳۰ درجه معادل ۱۸ کیلوگرم، ۴۵ درجه معادل ۲۲ کیلوگرم و ۶۰ درجه تا ۲۷ کیلوگرم فشار اضافی به مهرههای گردن ایجاد میکند.
این متخصص بر این باور است که این فشارها میتوانند منجر به درد مزمن گردن، اسپاسم عضلات اطراف ستون فقرات گردنی، سردردهای گردنی، فتق دیسک گردن و ساییدگی زودرس مهرههای گردنی شوند.
آسیبهای شانه و کمر
جبهداری همچنین بیان کرد که قوز کردن و بلند کردن مکرر دستها برای نگهداشتن گوشی باعث خستگی در عضلات شانه، به ویژه عضلات ذوزنقهای و تاندونهای روتاتور کاف میشود. این امر میتواند به درد شانه، به وجود آمدن نقاط ماشهای دردناک و به اصطلاح سندروم درد میوفاشیال منجر شود.
او همچنین به فشارهایی که بر ناحیه پشتی و کمر وارد میشود، اشاره کرد و گفت: قوز کردن در هنگام استفاده از گوشی به دلیل ایجاد قوس غیرطبیعی در این ناحیه، فشار غیرطبیعی به مهرههای پشتی و کمری وارد کرده و احتمال بروز کمردرد مزمن، فتق دیسک بین مهرهای و ضعف در عضلات مرکزی بدن را افزایش میدهد.
مشکلات مچ، انگشتان و آرنج
این متخصص در زمینه طب فیزیکی و توانبخشی با اشاره به مضرات استفاده نادرست از گوشیهای هوشمند گفت: این کار میتواند منجر به بروز سندروم تونل کارپال (CTS) یا فشردگی عصب مدیان در ناحیه مچ دست شود؛ خم کردن مداوم مچها و حرکات تکراری در حین تایپ فشار زیادی به عصب مدیان وارد میکند که نتیجه آن، درد و بیحسی در دستها میباشد.
او همچنین به یکی دیگر از مشکلات رایج که «انگشت ماشهای» نامیده میشود، اشاره کرد؛ این عارضه ناشی از التهاب تاندونهای انگشتان به دنبال اسکرول و تایپ مداوم میباشد. همچنین در ناحیه آرنج ممکن است سندروم تونل کوبیتال به وجود آید که به دلیل خم کردن طولانیمدت آرنج (به عنوان مثال هنگام صحبت با گوشی) رخ داده و موجب گزگز و بیحسی در انگشتان چهارم و پنجم میشود.
روشهای پیشگیری و تمرینات ساده
دکتر جبهداری برای جلوگیری از بروز این مشکلات، به کاربران توصیه کرد که گوشی را در مقابل چشمها با یک پایه ثابت یا روی میز قرار دهند تا از خم شدن گردن جلوگیری کنند و همچنین هنگام استفاده طولانی از گوشیهای هوشمند، آرنجها را بر روی بدن یا میز تکیه دهند تا فشار از روی شانه و گردن کاسته شود.
او همچنین پیشنهاد کرد که هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه استفاده از گوشی، تمرینات کششی ساده انجام دهند و افزود: تمریناتی چون خم کردن سر به سمت شانهها (هر طرف ۵ ثانیه)، حرکت چانه به سمت سینه و سپس بالا نگه داشتن آن، بالا بردن شانهها به سمت گوشها برای مدت ۳ ثانیه و سپس رها کردن آنها (۵ بار) و یا قفل کردن دستها پشت کمر و سپس باز کردن قفسه سینه به مدت ۱۰ ثانیه میتواند در پیشگیری از آسیبهای اسکلتی-عضلانی مؤثر باشد.
جبهداری با تأکید بر تمرینات تقویتی مچ و عضلات پشت، این تمرینات را دو تا سه بار در هفته برای کاربران توصیه کرد و گفت: تقویت عضلات پشت میتواند از طریق شنا روی دیوار یا حرکت «سپر دیواری»، با قرارگیری پشت به دیوار و قرار دادن دستها به شکل ۹۰ درجه یا با استفاده از بطری آب یا وزنههای سبک برای خم کردن مچ به بالا و پایین انجام شود، که این کار به تقویت مچ دست کمک خواهد کرد.
کاهش زمان استفاده و تقویت تنظیمات هوشمند
بر اساس اعلام وزارت بهداشت، او اضافه کرد: کاربران میتوانند با افزایش اندازه فونت گوشی، تنظیم روشنایی متناسب با محیط، استفاده از هندزفری یا پایه در موقعیتهای تماس طولانی و همچنین مدیریت زمان استفاده از گوشی با ابزارهایی نظیر Screen Time، فشار روی عضلات و مفاصل را کاهش دهند.
این متخصص همچنین به قانون ۲۰-۲۰-۲۰ اشاره کرد و بیان داشت: طبق این قانون، پس از هر ۲۰ دقیقه استفاده از گوشی، به یک شیء در فاصله ۶ متری به مدت ۲۰ ثانیه نگاه کنیم و همچنین هر ۳۰ دقیقه استفاده از گوشی هوشمند، به مدت ۲ تا ۳ دقیقه حرکت کنیم یا دستها را تکان دهیم که این کار به کاهش خستگی چشم و اصلاح وضعيّت بدن کمک خواهد کرد.