دیسک کمر؛ رایجترین دلیل کمردرد و سیاتیک در افراد میانسال
دکتر محسن خاموشی کهدویی در توضیحاتی پیرامون دیسکهای بین مهرهای، این ساختارها را بهعنوان بالشتکهای ژلاتینی میان مهرهها معرفی کرد که بهطور اساسی در ارتجاع و انعطافپذیری ستون فقرات نقش دارند. وی خاطرنشان کرد که با گذر زمان و افزایش سن، این دیسکها رطوبت و خاصیت ارتجاعی خود را از دست میدهند، که میتواند احتمال آسیبدیدگی یا پارگی آنها را افزایش دهد. این عوامل بهویژه افراد مسن را بیشتر از دیگران در معرض مشکلات مرتبط با دیسک کمر قرار میدهد.
دکتر خاموشی افزود: معمولاً سنین ۳۰ تا ۵۰ سالگی بیشترین احتمال ابتلا به دیسک کمری را دارند و مردان دو برابر بیشتر از زنان به این عارضه دچار میشوند. همچنین، بیشترین صدمات معمولاً بین مهرههای چهارم و پنجم کمر مشاهده میشود.
به گفته این پزشک، عوامل مختلفی مانند بلند کردن نادرست اجسام سنگین، حرکات مکرر به سمت جلو و عقب، فعالیتهای ورزشی شدید و غیراصولی، حرکات ناگهانی و تکراری، اضافهوزن و چاقی، نشستن و ایستادن بهمدت طولانی در وضعیتهای نادرست، و حتی پیشینه خانوادگی میتوانند خطر بروز دیسک کمر را افزایش دهند.
وی در ادامه توضیح داد که تصادفات، سقوطها یا ضربات شدید به ناحیه کمر و برخی ویژگیهای ساختاری مانند انحنای زیاد ستون فقرات (لوردوز) نیز از دیگر دلایل بروز این بیماری به شمار میروند.
متخصص جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی مشهد در شرح علائم دیسک کمری بیان کرد که در صورت فشار به عصب سیاتیک، درد میتواند از ناحیه کمر به سمت باسن، ران، ساق پا و حتی مچ یا انگشتان پا گسترش یابد. همچنین، بیحسی یا احساس گزگز در اندامها، افزایش درد هنگام خم شدن، چرخش یا نشستن و ایستادن طولانی، و حتی سرفه و عطسه نیز از جمله علائم رایج این عارضه هستند.
دکتر خاموشی تأکید کرد که درمان دیسک کمری معمولاً با رویکردهای غیر تهاجمی آغاز میشود. استراحت کوتاهمدت، کاستن از فعالیتهای فیزیکی، فیزیوتراپی و برنامههای تمرینی جهت تقویت عضلات کمر و شکم از جمله اقدامات اولیه بهحساب میآیند. در موارد شدید یا در صورتی که به درمانهای اولیه پاسخ ندهند، جراحی ممکن است بهعنوان گزینه آخر مطرح شود.
وی خاطرنشان کرد که تمرینات فیزیوتراپی نهتنها به کاهش فشار بر روی دیسک صدمهدیده کمک میکنند، بلکه منجر به تقویت عضلات اطراف ستون فقرات نیز میشوند. روش درمانی مؤثر باید متناسب با شرایط خاص هر بیمار انجام گیرد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، پیشگیری را بهترین استراتژی دانست و افزود: انجام ورزشهای هوازی منظم، حرکات کششی، تقویت عضلات کمر و شکم، رعایت وضعیت صحیح هنگام نشستن، ایستادن و بلند کردن اجسام، و حفظ وزن مناسب از مهمترین روشها برای پیشگیری از دیسک کمری به شمار میآید.
وی در پایان متذکر شد که اگرچه شایعترین علت کمردرد، اسپاسم عضلانی است، اما در صورت تشدید درد، انتشار آن به اندامها یا همراهی با علائمی مانند گزگز، مورمور و اختلال در عملکرد مثانه و روده، انجام بررسیهای دقیق برای بررسی وجود دیسک کمری ضروری خواهد بود.