فردی که در معرض خطر از دست دادن زودهنگام زندگی است
غلیظ بودن ذرات آلوده میتواند عواقب خطرناکی برای تنفس انسان داشته باشد. آلودگی ناشی از ذرات قابل استنشاق ممکن است باعث بروز بیماریها، نیاز به بستری شدن در بیمارستان و همچنین مرگ زودرس گردد. بیشترین غلظت این ذرات میتواند از چند ساعت تا چند روز ادامه یابد. مرگ زودرس ناشی از استنشاق این ذرات میتواند در روزهایی که میزان ذرات به شدت افزایش مییابد یا در بازه یک تا دو ماه بعد از آن به وقوع بپیوندد.
براساس اعلام معاونت بهداشت وزارت بهداشت، آثار منفی آلودگی ذرات شامل کاهش عملکرد ریه و بروز حملات قلبی است. پژوهشها نشان میدهد که افزایش موقتی غلظت ذرات میتواند منجر به افزایش مرگ و میر در نوزادان، افزایش مراجعه به بیمارستان به دلیل بیماریهای قلبی عروقی نظیر حملات قلبی و بیماری ایسکمیک قلب، افزایش مراجعه به بیمارستان به خاطر بیماریهای مزمن انسداد ریوی (COPD)، افزایش بستری شدن در اثر آسم در کودکان و افزایش شدت حملات آسم در کودکان گردد.
تنفس در معرض غلظت بالای آلودگی ذرات برای مدت زمان طولانی نیز میتواند پیامدهای مرگبار به همراه داشته باشد. در سال ۲۰۱۳، آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان که تحت نظر سازمان جهانی بهداشت فعالیت میکند، اعلام کرد که ذرات معلق در هر حالتی میتوانند سرطانزا باشند. قرارگیری مستمر در معرض ذرات معلق میتواند منجر به بروز آسم در کودکان، تشدید بیماریهای مزمن انسداد ریوی در بزرگسالان، کاهش سرعت رشد عملکرد ریه در کودکان و نوجوانان، افزایش احتمال مرگ به دلیل بیماریهای قلبی عروقی و همچنین افزایش خطر ابتلا به حملات قلبی و سکته مغزی شود.
یافتههای تحقیقات که تأثیر قرار گیری طولانیمدت در معرض آلودگی ذرات بر روی سیستم عصبی را بررسی کردهاند، نشان میدهد که این آلودگی میتواند سبب کاهش حجم مغز و زوال عقل در بزرگسالان گردد. دانشمندان شواهدی یافتهاند که نشان میدهد آلودگی ذرات ممکن است بر روند بارداری تأثیر منفی بر جای بگذارد، مانند زایمان زودرس، وزن پایین نوزاد در هنگام تولد و مرگ و میر جنین و نوزادان.
افزایش غلظت ذرات معلق قابل استنشاق به دنبال وقوع پدیده گرد و غبار میتواند منجر به تشدید بیماریهای قلبی عروقی و تنفسی، کاهش دید و افزایش احتمال حوادث، از جمله تصادفات رانندگی شود. همچنین این پدیده میتواند باعث اختلال در فعالیتهای اجتماعی، مسیرهای حمل و نقل و در نهایت موجب تعطیلی مدارس و ادارات گردد.
ذراتی که به واسطه پدیده گرد و غبار ایجاد میشوند، علاوه بر مکان وقوع آن که معمولاً در مناطق خشک و نیمه خشک است، میتوانند با وزش باد به مسافتهای دور منتقل گردند. این موضوع به ویژه برای ذرات ریزتر که زمان بیشتری میتوانند در هوا معلق بمانند، بیشتر صدق میکند.
ذرات ریز معلق در جو، که به دلیل پدیده گرد و غبار تولید میشوند یا در هوای شهرهای بزرگ به طور طبیعی وجود دارند، میتوانند از طریق مسیرهای مختلف وارد بدن شوند و تأثیرات خود را بگذارند. بنابراین، کنترل ورود این ذرات به بدن میتواند تا حدی آثار مخرب ناشی از آنها را کاهش دهد؛ بنابراین گرد و غبار موجود در هوا میتواند تهدیدات جدی برای سلامت انسان به شمار آید.
اندازه ذرات گرد و غبار عامل اصلی تعیینکننده مخاطرات بالقوه برای سلامت انسان به حساب میآید. ذرات بزرگتر از ۱۰ میکرومتر قادر به استنشاق نیستند و فقط میتوانند به اندامهای خارجی صدمه زنند که عمدتاً منجر به تحریک پوست و چشم، ملتحمه و افزایش حساسیت به عفونت چشمی میشود.
ذراتی که قابل استنشاق هستند و اندازهای کوچکتر از ۱۰ میکرومتر دارند، عموماً در بینی، دهان و سیستم تنفسی فوقانی گیر میکنند و میتوانند با اختلالات تنفسی مانند آسم، نای، ذات الریه، رینیت آلرژیک و سیلیکوزیس مرتبط باشند. با این حال، ذرات ریزتر ممکن است به دستگاه تنفسی تحتانی نفوذ نموده و وارد جریان خون شوند، جایی که میتوانند روی تمام ارگانهای داخلی تأثیر بگذارند و منجر به نارساییهای قلبی عروقی گردند.