رودخانه تشنه – ایسنا

ایسنا/لرستان خشکسالیها، کاهش بارشها و محدودیتهای منابع آب زیرزمینی، زنگ خطر را برای رودخانه کشکان به صدا درآورده و نالههای عطش آن به گوش میرسد.
موضوع آب نه تنها چالشی حیاتی؛ بلکه استراتژیک برای آینده کشور محسوب میشود و بحران آن از جمله مسائل کلیدی و بزرگ به شمار میرود. تغییرات اقلیمی اخیر تأثیرات عمیقی بر الگوی بارش و میزان آن داشته و منجر به سلسلهای از خشکسالیها در سالهای گذشته شده است. این خشکسالیها تأثیرات بسزایی بر رودخانههای کشور از جمله لرستان گذاشته و با توجه به اهمیت قابل توجه این رودها در تأمین آب و حفاظت از اکوسیستمهای طبیعی، نقش حیاتی آنها در تأمین منابع آب برای کشاورزی و شرب و همچنین مدیریت سیلابها بسیار تأثیرگذار است.
شبکه رودخانهای استان لرستان از بیش از ۱۳۰ رودخانه دائمی و فصلی با مجموع طول تقریباً ۸۸۷۷ کیلومتر تشکیل شده است. این شبکه شامل چهار رودخانه اصلی سیمره، کشکان، سزار و بختیاری به طول حدود ۱۴۵۴ کیلومتر بوده و سایر رودهای فصلی و دائمی آن به طول حدود ۷۴۲۳ کیلومتر در دو حوضه کارون (دز) و کرخه گنجانده میشود. خشکسالی تأثیر عمیقی بر این شبکه، که به عنوان یکی از غنیترین شبکههای آبی کشور شناخته میشود، برجای گذاشته به طوری که پس از کاستن مصرف میلیاردها مترمکعب آب، تنها آب ورودی به دریاچه سدهای دز و کرخه تخلیه میشود.
کشکان به عنوان یکی از مهمترین و با آبترین رودخانههای لرستان، نقش حیاتی در اکوسیستم و منابع آبی منطقه ایفا میکند و به عنوان منبع اصلی رود کرخه شناخته میشود. در گذشتهای نه چندان دور، این رود به عنوان پراهمیتترین و سیلخیزترین رودخانه شناخته میشد و برای مردم استان تنها یک جریان آب نبود بلکه به عنوان رگ حیاتشان به شمار میرفت. رودخانهای که زندگی روستاها به آن گره خورده، کشاورزی و دامداری رونق مییافت و شهرها با صدای آن آرامش میگرفتند؛ اما اکنون کشکان، همان رود همیشگی و امیدوارکننده، روزهای دشواری را سپری میکند و مردم منطقه با دیدن بستر خشک و ترکخوردهاش احساس ناامیدی میکنند.
کاهش دبی آب این رودخانه در فصل جاری، کشاورزان شهرستانهای پلدختر و معمولان را با نگرانی مواجه کرده، چراکه فصل زراعی جدید آغاز شده و هنوز کشت غلات انجام نگرفته است و سایر کشتها نظیر صیفیجات هم به شکل محدود وجود دارند.
آب کشکان برای تأمین نیازها کشاورزی کافی نیست
محمد پیری، کشاورز منطقه در گفتوگویی با ایسنا بیان کرد: تمامی مردم برای بارش باران و رحمت الهی دعا میکنند و معیشت ما به کشاورزی وابسته است و شغل دیگری نداریم. معمولاً در این فصل به کشت میپرداختیم اما اکنون نه بارانی در کار است و نه کشکان آبی برای کاشت محصولی دیگر دارد.
او ادامه داد: در حال حاضر آب این رودخانه به هیچ وجه کفاف کشاورزی در منطقه معمولان و پلدختر را نمیدهد و این موضوع ما را نگران کرده و نیاز است تدابیری اساسی برای تأمین معیشت مردم اندیشیده شود.
پیری تصریح کرد: اگر کشکان در این زمان بحرانی خشک شود، کشاورزی منطقه به کلی نابود خواهد شد و پاسخگوی کشاورزان چه کسی خواهد بود؟
علی رفیعی، کشاورز دیگری از لرستان نیز میگوید: در تابستان با مشکل کمآبی شدید کشکان روبرو بودیم و در حالی که کشاورزان بالادست ما به کشتهای گسترده برنج پرداخته بودند، ما در اینجا دچار کمبود آب بودیم.
او افزود: اگر کشکان آبی ندارد، چرا مسئولان استان اجازه کشت برنج میدهند؟ چرا آنها میتوانند کشاورزی کرده و اقتصاد خانوادههای خود را تأمین کنند و ما در پلدختر و معمولان، که قطب تولید انجیر و صیفیجات هستیم، در تأمین مایحتاج خود با مشکل مواجه شویم به خاطر این که میگویند کشکان آبی ندارد.
رفیعی تصریح کرد: حال که کشت برنج به پایان رسیده، دیگر آب کافی در کشکان وجود ندارد که ما بتوانیم کشتهای زیادی انجام دهیم و همچنان با محدودیتهایی روبرو هستیم. امیدواریم مسئولان برای این موضوع چارهای بیندیشند و با بستههای حمایتی به بهرهبرداران منطقه کمک کنند.
با وجود کاهش بارشها در مقایسه با دهههای گذشته، نیاز آبی بخش کشاورزی به شدت افزایش یافته و به گفته کارشناسان، حدود ۹۰ درصد مصرف آب کشور مربوط به این بخش است.
پیمان رجبی استادیار دانشگاه پیام نور در این خصوص به ایسنا گفت: حدود ۹۰ درصد از مصرف آب کشور در بخش کشاورزی است و بهینهسازی مصرف آب در این حوزه، کلید کاهش فشار بر منابع آبی است.
افزایش دورههای خشکی و تبخیر
وی افزود: بهبود وضعیت دشتهای بحرانی و رودخانهها بدون تغییرات اساسی در مدیریت آب عملاً محقق نخواهد شد. ایران در حال حاضر با تنش آبی شدید مواجه است؛ ترکیبی از کاهش بارش نسبت به سالهای گذشته، افزایش تقاضای آب در کشاورزی و برداشت بیش از حد از منابع زیرزمینی منجر به این وضعیت شده که در بخشهای وسیعی از کشور، کسری آب محسوس است و بسیاری از حوضهها دچار کسری جدی ذخیرهٔ آب زیرزمینی هستند که تابآوری آبی کشور را متأثر کرده است.
رجبی تصریح کرد: بر اساس برآوردهای علمی، کاهش ذخایر آب زیرزمینی در مقیاس ملی روندی نگرانکننده را نشان میدهد. تحقیقات نشان میدهد که کاهش ذخیره آب زیرزمینی به حدود ۲۰.۰۸ میلیارد تن در سال برای کل ایران در دورههای بررسیشده، معادل چند ده کیلومتر مکعب آب در سال رسیده و در برخی زیرحوضهها (برای مثال فلات مرکزی) این مقدار ممکن است بهمراتب بالاتر باشد و این کاهش عمدتاً پس از وقوع خشکسالیهای شدید (مثلاً از ۲۰۰۷ به بعد) تشدید شده است.
این استادیار رشته زمینشناسی دانشگاه پیام نور ادامه داد: بخش کشاورزی میزان بسیار زیادی از مصرف آب کل کشور را دارد. برآوردها نشان میدهد که بین ۸۷ تا ۹۰ درصد از مصرف آب کشور به این بخش مربوط است و بخش بزرگی از این مصرف به خاطر روشهای آبیاری سنتی و ناکارآمد از بین میرود. این امر فشار بر منابع زیرزمینی را افزایش داده است.
وی تصریح کرد: تغییرات اقلیمی باعث کاهش میانگین و تغییر الگوی بارش در فصول غیرمعمول، افزایش دورههای خشکی و تبخیر بیشتر شده است. مدلهای اقلیمی (CMIP۶ و تحلیلهای منطقهای) نشاندهنده احتمال افزایش دفعات و شدت خشکسالیها در آینده هستند که فشار بر منابع آب سطحی و زیرسطحی را تشدید خواهد کرد. حتی در صورتی که میزان برداشتها کاهش یابد، کاهش آب ورودی طبیعی به احتمال زیاد تابآوری را کاهش میدهد، مگر اینکه تغییرات جدی در روشها صورت گیرد.
این استادیار دانشگاه پیام نور بیان کرد: کاهش آب قابلدسترس برای کشاورزی میتواند منجر به کاهش تولید محصولات، افزایش هزینه آب و غذا، و تشدید مهاجرت روستایی به شهرها یا جابهجاییهای درونمنطقهای گردد. در مناطقای که کشاورزی اساس اقتصاد محلی است، کاهش ذخایر آب زیرزمینی معیشت جوامع را تهدید کرده و منجر به افزایش تنشها و نزاعات محلی بر سر آب خواهد شد.
رجبی در پاسخ به پیشنهادی که برای مدیریت و کاهش بحران آب مطرح شد، گفت: کنترل برداشتها از آب زیرزمینی با تعیین کُوتا و اجرای دقیق آن در دشتهای بحرانی و همراه با بستههای حمایتی برای کشاورزان و بهبود کارایی مصرف آب در کشاورزی، انتقال به آبیاری تحت فشار و سیستمهای مدیریت دقیق، و کاهش تولید محصولات با نیاز آبی بالا در مناطق خشک میتواند به مدیریت بحران آب کمک کند.
وی افزود: همچنین بازچرخانی و استفاده مجدد از آب شهری و صنعتی برای مقاصد غیرشرب (نظیر آبیاری فضای سبز، صنعت) و همچنین پایش و مدیریت مبتنی بر دادهها، توسعه شبکههای مانیتورینگ سطحی و زیرسطحی (چاهها، سنجش از دور) و ایجاد آمار ملی قابلاعتماد و بهروز، و تغییر سیاستهای منطقهای و هماهنگی بینبخشی (کشاورزی، انرژی، شهرسازی) بهویژه در مناطقی که مسأله فرونشست و بحران آب توأمان است، از جمله راهکارهای مدیریت بحران آب به شمار میروند.
رودخانه کشکان به طرز قابل توجهی در توسعه منطقهای اهمیت داشته و به عنوان منبع عمده آبی برای کشاورزی و تأمین آب شرب شناخته میشود.
بابک امرایی، فرماندار معمولان، در خصوص وضعیت کنونی این رودخانه کلیدی به ایسنا گفت: دبی رودخانه کشکان نسبت به سالهای قبل به شدت کاهش یافته و خطر خشک شدن برخی درختان باغی وجود دارد که میتوان با ساخت سد، از بسیاری مشکلات باغداران معمولان جلوگیری کرد.
وی ادامه داد: در سال گذشته دبی رودخانه کشکان به قدری پایین بود که باغات معمولان آسیبهای جدی دیدند و اگر این روند ادامه یابد، با توجه به اینکه شغل اکثریت ساکنان معمولان کشاورزی است، آسیبها افزایش مییابد و باغات زودتر خشک میشوند.
اگر روند کنونی ادامه یابد، کشکان زودتر خشک میشود
امرایی با اشاره به سه رودخانه چولهول، مادیان رود و کشکان که در معمولان جریان دارند، افزود: با توجه به اینکه فاصله رودخانه چولهول تا افرینه حدود ۵۰ کیلومتر است و بسیاری از باغات شهرستان در این مسیر واقع شدهاند، اگر دبی رودخانه همینطور ادامه پیدا کند و نبود بارندگی و کشت محصولات آبدوست مانند برنج، چغندر و … در بالادست مانع ورود آب به پاییندست گردد، باغات منطقه به طور کامل خشک خواهند شد.
فرماندار معمولان تأکید کرد: در ناحیه زیودار، رود مادیان واقع شده و در این خصوص ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ هکتار باغ وجود دارد که برخی درختان توسط باغداران قطع شدهاند و در صورت ادامه این روند، شاهد قطع درختان بیشتری خواهیم بود که ممکن است به حدود ۲۰۰ هکتار برسد.
امرایی یادآور شد: در مسیر رودخانه کشکان، کشاورزان در حال زراعت حبوبات بودهاند و درختان کمتری وجود دارد و بیشتر باغات شهرستان در دو ناحیه چولهول و زیودار واقع شدهاند که بهرهبرداری باغات چولهول از رودخانه کشکان بسیار محدود است و برای باغات زیودار نیز یک پمپ آبی تأسیس شده که بین ۵۰ تا ۱۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی این ناحیه از رودخانه کشکان تأمین آب میشود.
فرماندار معمولان با اظهار این نکته که اگر روند فعلی ادامه یابد، بیشک خشک شدن رودخانه کشکان در سالهای اخیر شتاب بیشتری خواهد گرفت و کشاورزی شهرستان دچار آسیب جدی خواهد شد، تصریح کرد: بارندگیهای پاییزی شهرستان در حال حاضر صفر بوده و با عدم وجود سد یا آببند، امیدواریم وضعیت بارندگی بهبود یابد.
امرایی یادآور شد: دبی رودخانه کشکان در سال جاری نسبت به سالهای قبل قابل مقایسه نیست و به طرز قابل توجهی کاهش یافته است. اگر در بالادست رودخانه چولهول سایتی برای سدسازی صورت میگرفت، با این حجم آسیبها مواجه نمیشدیم و همچنین اگر حقآبه معمولان و پلدختر از سد معشوره تخصیص یابد، مشکلات زیادی از این دو شهرستان حل میشود.
اهمیت رودخانه کشکان به قدری است که نماینده مردم پلدختر و معمولان در مجلس شورای اسلامی از آن به عنوان رگ حیات شهرستانهای لرستان یاد میکند.
سیدحمیدرضا کاظمی، نماینده مردم پلدختر و معمولان در مجلس شورای اسلامی و رئیس مجمع نمایندگان لرستان، اظهار کرد: رودخانه کشکان دارای سرشاخههای مختلفی است که دو سرشاخه آن از سمت نورآباد و خرمآباد به این رودخانه میپیوندند و خود رودخانه چولهول و مادیان نیز از سرشاخههای آن محسوب میشوند.
رودخانه کشکان رگ حیات پلدختر و معمولان است
وی ادامه داد: کشکان به عنوان رگ حیات شهرستانهای پلدختر و معمولان و همچنین نورآباد و چگنی و خرمآباد به مراقبت جدی نیاز دارد و مردم ساکن در مسیر سرشاخههای این رودخانه معیشت خود را از طریق باغداری و کشاورزی تأمین میکنند و به شدت تحت تأثیر وضع آب این رودخانه هستند.
کاظمی با ابراز تأسف از اینکه مشکلاتی نظیر خشکسالی و بیتوجهی نهادهای مرتبط نظیر وزارت نیرو، آب منطقهای و جهاد کشاورزی منجر به بروز بحران خشکی کشکان شده است، تصریح کرد: باید جهاد کشاورزی الگوی کشت مناسبی برای ساکنان حاشیه رودخانه کشکان و به ویژه در بخش بالادست تعریف کند. کشت گیاهان آبدوست مانند برنج، هندوانه و چغندر نهتنها مشکل را افزایش میدهد بلکه باعث خشکی رودخانه کشکان میشود. همچنین عدم مدیریت مناسب از سوی آب منطقهای و کشت محصولات آبدوست باعث بروز چنین تأثیرات منفی شده است.
وی تأکید کرد: شغل افتصادی اکثریت مردم پلدختر و معمولان به کشاورزی و دامداری وابسته بوده و زندگی آنها مستقیماً به وضعیت رودخانه کشکان مرتبط است. از دستگاههای ذیربط انتظار است که از تجارب این خشکسالی درس بگیرند و جهاد کشاورزی و آب منطقهای تدابیر مناسبی برای سالهای آتی در خصوص الگوی کشت و مدیریت منابع آبی داشته باشند تا رودخانه کشکان مانند سالهای گذشته با بحران خشکی مواجه نشود.
نماینده مردم پلدختر و معمولان در مجلس همچنین خاطرنشان کرد: ضروری است که برای مردم فرهنگسازی صورت گیرد و اگر مسئولان مربوطه اطلاعات دقیقی در اختیار مردم قرار دهند، حتی بدون الگوی کشت نیز مردم سعی در تأمین معیشت خود و جلوگیری از کشت محصولات آبدوست خواهند داشت. در این زمینه نقش رسانهها بسیار حائز اهمیت است و آنها باید نسبت به دستگاههای مربوطه هشدارهای لازم را ارائه دهند.
وی افزود: در پلدختر و معمولان حدود ۳ هزار هکتار باغ انجیر وجود دارد و این باغات پس از ۴ تا ۵ سال به باردهی میرسند و در صورت نبود آب، زحمات چندین ساله باغداران به باد خواهد رفت. با ارتقاء الگوی کشت مناسب، کشاورزان بالا دستی میتوانند درآمد داشته باشند و آب به باغات پاییندست منتقل خواهد شد.
کاظمی گفت: با آغاز سال زراعی، دو نهاد متولی یعنی جهاد کشاورزی و آب منطقهای استان باید مدیریت منابع آبی و الگوی کشت را انجام دهند.
علاوه بر عدم نظم و نظام مناسب برای تعیین الگوی کشت برای کشاورزان حاشیه این رودخانه در لرستان، خشکسالی و تنش آبی در استان، تأثیر بسزایی بر کاهش دبی کشکان گذاشته که مدیرکل هواشناسی نیز بر این موضوع صحه گذاشته و اظهار میکند: خشکسالی و تنش آبیای که بر لرستان حاکم است، فرایند جدیدی نیست و از ۵ تا ۳۰ سال پیش با شدت و ضعف وجود داشته است.
بهروز مرادپور بیان کرد: خشکسالی و تنش آبی در سال زراعی اخیر به اوج خود رسیده و بارشهای مایع و جامد به شکل چشمگیری کاهش یافته است.
مرادپور با تأکید بر اینکه پاییز امسال در اکثر نقاط لرستان خشک و کم بارش بوده و از ابتدای مهرماه تا کنون هیچ بارش قابلتوجهی رخ نداده است، افزود: براساس پیشبینیها، کم بارشی تا نیمه اول آذر ادامه خواهد داشت، اگرچه احتمال تغییر الگوی بارشها همواره وجود دارد.
در جریان سیل سال ۱۳۹۸، دبی این رودخانه به بیش از ۶۰۰۰ متر مکعب در ثانیه رسید که نشاندهنده قدرت و خطر بالقوه آن در شرایط بارندگی شدید بود و در حال حاضر مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان از عدم وجود جریان آب در کشکان در مرداد و شهریور خبر میدهد.
داریوش حسننژاد به ایسنا گفت: کشکان که به طول حدود ۳۰۰ کیلومتر از سرشاخههایی در شهرستانهای خرمآباد و الشتر همچون رودخانههای خرمآباد، کاکارضا، کهمان، زز، هنام، سراب صیدعلی، کاکاشرف و کرگانه سرچشمه میگیرد، دبی فعلی رودخانه کشکان تا ۲۱ آبان ۱۴۰۴ در محل پلدختر را حدود ۶ مترمکعب بر ثانیه تخمین میزند که نسبت به سال گذشته (۱۸ مترمکعب برثانیه) حدود ۶۶ درصد و نسبت به میانگین بلندمدت (۲۸ مترمکعب برثانیه) حدود ۷۹ درصد کاهش داشته است.
حسننژاد ادامه داد: کمترین دبی کشکان در مرداد و شهریور سال جاری (فاقد جریان) ثبت شده و بیشترین دبی مربوط به فروردین ماه سال ۱۳۹۸ (حدود ۶۸۰۰ مترمکعب برثانیه) در زمان وقوع سیل پلدختر بوده است.
وی تصریح کرد: بیش از ۲۰ هزار هکتار (آماربرداری دور سوم) اراضی به وسیله موتورپمپهای سیار و ثابت در طول کل رودخانه آبیاری میشوند و لذا کشکان تأثیر بسیار مثبتی بر روی اقتصاد و آبیاری کشتزارها دارد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان هشدار داد که خشک شدن یا کاهش شدید دبی این رودخانه باعث میشود کشاورزان نتوانند اراضی خود را به شکل آبی کشت کنند و از بین رفتن کشتهای وابسته به آب خسارتهای زیادی به کشاورزان وارد کرده و معیشت و امنیت غذایی را تهدید میکند.
حسننژاد خاطرنشان کرد: سال جاری کشور با خشکسالی بیسابقهای مواجه شده و لرستان هم تحت تأثیر این وضعیت قرار دارد.
وی تأکید کرد: بارشهای سال گذشته به طرز قابل توجهی کاهش یافته و نه تنها میزان بارش کاهش داشته بلکه پراکنش بارشها که معمولاً برفی بود، به بارشهای مایع تغییر یافته و ورودیهای سدها و خروجی چشمهها به شدت کاسته شده که این موضوع تأثیر زیادی بر دبی رودخانهها دارد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان تأکید کرد: بیشتر رودخانههای این استان در سال جاری تحت تأثیر این خشکسالی قرار گرفتهاند.
رودخانه کشکان علاوه بر کارکرد کشاورزی خود، نقش اساسی در تأمین آب برای تالابها و رودهای پاییندست ایفا میکند و کاهش دبی آن میتواند خسارات جبرانناپذیر زیستمحیطی را به همراه داشته باشد.
کامران فرمانپور مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان در این زمینه به ایسنا گفت: در فصل زراعی به خاطر برداشتهای بیرویه آب از رودخانه کشکان، حق آبه محیط زیست رعایت نشده و منجر به خشک شدن رودخانه و آسیب به ذخایر ژنتیکی و از بین رفتن گونههای آبزی شده است.
وی تصریح کرد: منابع تغذیهای تالابهای ۱۱ گانه پلدختر و تالاب بیشهدالان بروجرد از آبهای زیرزمینی تأمین میشود.
خشک شدن کشکان به محیط زیست آسیب جدی میزند
فرمانپور هشدار داد که خشک شدن رودخانهها آسیب جدی به اکوسیستمهای آبی وارد میکند و گونههای آبزی را در معرض خطر قرار میدهد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان بیان کرد: بیتوجهی به برداشتهای بیرویه، عدم مدیریت منابع آبی و ناکافی بودن نظارت بر این منابع، خسارات زیادی به محیط زیست وارد کرده است. اگر بارشها کمرمق باشند و مدیریت منابع آب به شکل مناسبی صورت نگیرد، منابع زیرزمینی آب تنزل خواهد یافت و تالابهای ۱۱ گانه پلدختر که به آبهای زیرزمینی وابستهاند، خشک خواهند شد.
وی اظهار امیدواری کرد که اثرات تغییرات اقلیمی کاهش یابد، اما با توجه به هشدارها و الگوهای موجود هواشناسی، ضروری است از پیش برنامهریزی دقیقی برای مدیریت منابع آبی داشته باشیم.
علاوه بر مسألههای زیستمحیطی، کشاورزی و تأمین آب شرب، این رودخانه به واسطه مناظر طبیعی زیبا، پتانسیل بالایی برای گردشگری رودخانهای دارد و میتواند جاذبهای برای فعالیتهای تفریحی و طبیعتگردی باشد که خشکسالیای که در حال حاضر با آن روبرو هستیم، این ظرفیتها را تحت تأثیر قرار داده و همچنین خطراتی برای آثار تاریخی منطقه به وجود میآورد.
در این زمینه عطا حسنپور، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان به ایسنا گفت: رودخانه کشکان از آغاز تا پایان دارای جاذبههای طبیعی جذابی شامل چشمه لیلی، چغلوندی، دواب، تنگ گاوشمار و چگنی است.
خشک شدن رودخانه کشکان خطر جدی برای پلهای تاریخی به همراه دارد
وی ادامه داد: با توجه به اینکه این رودخانه شریان اصلی حیات به شمار میآید، تپهها، محوطهها و قلعههای تاریخی در اطراف آن قرار دارند که مهمترین آنها پل تاریخی کشکان است.
حسننژاد گفت: مهم است بدانیم که ملات پلهای تاریخی نظیر پل کشکان، پلدختر، کلهر و گاومیشان از مادهای به نام ساروج ساخته شده است که در صورت عدم دسترسی به آب، چسبندگی خود را از دست داده و به تدریج از بین خواهد رفت. بنابراین نبود آب در رودخانه کشکان، تهدید بزرگی برای این پلها به ویژه پل کشکان محسوب میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی لرستان خاطرنشان کرد: در صورت ادامه خشکسالی، احتمال دارد در آینده پایههای پلهای رودخانه کشکان فرسایش پیدا کند. همچنین روستاهای گردشگر پذیر در حاشیه این رودخانه نیز از خشک شدن آن آسیب جدی خواهند دید.
کاهش شدید دبی رودخانه کشکان و خشک شدن بخشی از آن میتواند تأمین آب شرب، کشاورزی، صنعت و گردشگری را تهدید کند و خطر خشکسالی گسترده را افزایش دهد. بنابراین برای مدیریت بهینه منابع آبی و پیشگیری از چالشهای آتی، نیاز به برنامهریزی دقیق در زمینهٔ حفاظت از رودها و اکوسیستمهای آبی داریم تا از این منابع ارزشمند به شیوهای مناسب بهرهبرداری و سلامت محیطزیست را تأمین کنیم.



