شرکتهای کارور چه فعالیتهایی را برای گاز ایران انجام میدهند
شرکت ملی گاز ایران با پیادهسازی دقیق و مرحله به مرحله طرح شرکتهای کارور، در نظر دارد که شاهد کاهش ناترازی، بهبود بهرهوری و ایجاد ارزش افزوده بیشتر برای اقتصاد ملی باشد. این پروژه گامی نوین تلقی میشود که همه ذینفعان، از جمله مصرفکنندگان، بخش صنعتی و دولت از منافع آن بهرهمند خواهند شد.
ایده تشکیل شرکتهای کارور (اپراتورهای انرژی) به منظور جذب مشارکت بخش خصوصی در زنجیره فعالیتهای شرکت ملی گاز ایران به وجود آمده است. هدف اساسی این شرکتها، بهینهسازی مصرف انرژی و ارتقای بهرهوری اعلام شده است.
مطالعات جهانی نشان دادهاند که حضور شرکتهای واسطه، میتواند به کاهش مصرف غیرمولد، انتقال انرژی به بخشهای مولد صنعتی و ایجاد انگیزههای اقتصادی برای تمامی ذینفعان منجر شود.
طبق اظهارات مسئولان، شرکتهای کارور از طریق اجرای پروژههای کاهش مصرف، علاوه بر کمک به بهینهسازی مصرف، مزایای اقتصادی دریافت میکنند، از جمله گواهیهای صرفهجویی که قابلیت معامله در بورس انرژی را دارند. این الگو پلی میان بخش دولتی و خصوصی به شمار میرود که به گفته مدیر برنامهریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران، یک مدل برد – برد – برد برای شرکت کارور، مصرفکننده و حاکمیت فراهم میآورد.
واقعیت این است که بر اساس این الگو، پس از اجرای موفق اقدامات و شناسایی حجم صرفهجویی، مزایای حاصله که در حال حاضر بهصورت گواهیهای صرفهجویی تعریف شدهاند، به شرکت کارور اختصاص مییابد. در حقیقت، مسئولیت مستقیم طرحها به این شرکتها واگذار میشود و یا منافع ناشی از صرفهجویی در مصرف انرژی به آنان تعلق میگیرد.
بر اساس توضیحات ارائهشده از سوی مدیران وزارت نفت و شرکتهای مرتبط با این طرح، یک شرکت کارور با تعدادی از مشترکان گاز ارتباط برقرار کرده و با آنها قرارداد همکاری منعقد میکند. سپس شرکت ملی گاز ایران سوابق مصرف این مشترکان را در سالهای اخیر تحلیل و با مصرف کنونی آنها مقایسه میکند. هر میزان کاهش مصرفی نسبت به الگوی گذشته، باعث صدور گواهی صرفهجویی به نام شرکت کارور خواهد شد.
این گواهیها در واقع اوراقی هستند که شرکت کارور میتواند آنها را در بورس انرژی عرضه کند و با قیمت بالاتری به فروش رساند. این موضوع، انگیزه اقتصادی کاملاً واقعی برای شرکتهای کارور ایجاد میکند، چرا که گاز خانگی را با قیمت یارانهای تهیه میکنند، در حالی که گواهی صرفهجویی را میتوانند با بهای بازار آزاد بفروشند.
در این میان، مشترکین خانگی نیز منتفع خواهند شد، زیرا شرکت کارور عموماً برای کاهش مصرف به نوسازی تجهیزات قدیمی یا بهکارگیری فناوریهای کارآمدتر اقدام میکند. حتی ممکن است بخشی از منافع حاصل از صرفهجویی به مشترک بازگردانده شود تا او نیز تمایل بیشتری برای مشارکت داشته باشد. این مسئله به نوع قرارداد میان شرکت کارور و مصرفکننده وابسته است.
نقش شرکت ملی گاز ایران
به گفته سعید پاکسرشت، مدیر برنامهریزی تلفیقی شرکت ملی گاز ایران، این شرکت در توافقات مستقیم دخالت ندارد، اما نظارت دقیقی را اعمال میکند تا حقوق مصرفکنندگان تأمین شود و هیچگونه اجحافی در روند قراردادها صورت نگیرد. شرکت کارور از محل صرفهجویی بهرهمند میشود، مصرفکننده از تجهیزات نو و هزینههای کمتری بهرهبرداری میکند و حاکمیت نیز از کاهش مصرف غیرمولد و انتقال انرژی به بخشهای مولد صنعتی سود میبرد.
در این مدل، هر مقدار صرفهجویی انرژی به سمت مسیری هدایت میشود که بیشترین ارزش افزوده را برای اقتصاد کشور به ارمغان آورد. هدف نهایی، هدایت گاز از مصارف غیرمولد خانگی به مصارف مولد صنعتی است؛ به این ترتیب، کل جامعه از این چرخه سود خواهد برد.
علاوه بر شرکتهای کارور، واحدهای صنعتی نیز میتوانند در طرحهای صرفهجویی مشارکت کنند. به عنوان مثال، اگر صنعتی که در گذشته یکهزار واحد انرژی مصرف میکرد، با اجرای اقدامهای اصلاحی، مصرف خود را به ۸۰۰ واحد کاهش دهد، بر اساس میزان صرفهجویی گواهی دریافت میکند. این گواهیها نیز مانند موارد دیگر، قابل عرضه و معامله در بورس انرژی خواهند بود. در واقع، این نوع همکاریها در قالب قراردادهای مدیریت مصرف یا بهینهسازی انرژی تعریف میشوند.
ابلاغیه مربوط به این طرح تاکنون از سوی وزارت نفت صادر و به شرکت ملی گاز ایران فرستاده شده است. اکنون نیز شرکت ملی گاز مشغول به آمادهسازی فراخوان برای شناسایی و جذب شرکتهای واجد شرایط است تا در آینده نزدیک این فرآیند بهطور رسمی آغاز و نخستین گامهای اجرای عملی این طرح برداشته شود.
اجرای طرح شرکتهای کارور و اپراتورهای انرژی، شروعی نو در مسیر اصلاح ساختار مصرف گاز کشور به شمار میرود. در واقع، در حال حاضر بخشی قابل توجه از گاز کشور در حوزههایی مصرف میشود که بهدست آوردن ارزش افزوده کمی دارند. با اجرایی شدن این طرح، میتوان بخشی از این منابع را به سوی مسیرهای مولد اقتصادی هدایت نمود؛ مسیری که برای صنعت، مردم و حاکمیت مفید است.
شرکت کارور پلی است میان بخش دولتی و خصوصی که میتواند با ایجاد انگیزههای اقتصادی، زمینهساز بهینهسازی واقعی مصرف شود. تجارب جهانی نشان داده است که هر زمان که بازاری برای صرفهجویی شکل گرفته، ناترازی انرژی به تدریج کاهش یافته است.
