آیا بزرگترین سد برق آبی چین با بحران آب روبهرو خواهد شد؟
چین، به عنوان بزرگترین آلایندهی جهانی، موفق به کنترل میزان انتشار گازهای گلخانهای شده است، اما احتمال دارد که خشکسالی، این دستاوردها را تحتالشعاع قرار دهد. آمارها نشان میدهد که تا جولای سال جاری، تولید برق از نیروگاههای حرارتی در چین با ۱.۳ درصد کاهش روبرو بوده که بیانگر افت مصرف زغالسنگ در این کشور است. بهعنوان یک مسئلهای مثبت، باید ذکر کرد که چین مسئول نزدیک به یکسوم از تمامی انتشار کربن در سطح جهان است.
اما عملکرد ناامیدکنندهی نیروگاههای برق آبی در کنار آغاز ساخت سد ۱۶۷ میلیارد دلاری یارلونگ تسانگپو، موضوعی نگرانکننده به شمار میرود. این پروژه که در تبت در حال اجرای آن است، در نهایت به بزرگترین نیروگاه ساختهشده تا به امروز تبدیل خواهد شد.
از سال ۲۰۲۰ به این سو، چین توانسته ظرفیت تولید انرژی از ژنراتورهای آبی خود را بیش از یکسوم افزایش دهد، ولی با این حال، تولید electricity آنها در نیمهی نخست سال جاری تنها ۱۱ درصد افزایش یافته است. تا جولای، تولید انرژی برق آبی در مقایسه با زمان مشابه در سال ۲۰۲۴، با کاهش ۲۷.۸ تراوات ساعتی مواجه بوده که تقریبا به اندازه کاهشی به میزان ۳۷.۴ تراوات ساعت در تولید نیروگاههای حرارتی است.
یکی از دلایل بارز کاهش فعالیت تولید برق، کمبود بارشها است. میزان آبی که از حوضهی رودخانهی یانگ تسه عبور میکند، بهطور مستقیم بر انتشار سالانهی گازهای گلخانهای تأثیرگذار است. شبکهی سدهای موجود در این حوضه، حدود یک پنجم تولید برق آبی در جهان را تأمین میکند و در صورت کاهش آب، زغالسنگ به عنوان منبع جایگزین برای جبران کمبود تولید برق آبی وارد میشود.
امسال نیز این مسأله صدق میکند. علیرغم سیلها و طوفانهایی که ماه گذشته پکن و استانهای ساحلی را تحت تأثیر قرار دادند، میزان بارندگی در این حوضه در ماه ژوئیه به اندازه ۲۵ درصد پایینتر از میانگین بلندمدت بوده است. سال جاری به لحاظ کمآبی در حال تبدیل به چهارمین سال خشک از شش سال گذشته است. بدون آب کافی برای راهاندازی توربینها، تمامی آن ژنراتورهای آبی به حال خود رها خواهند ماند.
ولی خبر خوب این است که خشکسالیای که از سال ۲۰۲۱ آغاز شده، در واقع بهعنوان یک دورهی چندساله از کمآبی محسوب میشود و با بازگشت بارشها به روال طبیعی، به مرور زمان به حالت عادی خود بازخواهد گشت. با این حال، تغییرات اقلیمی بهطرزی شگفتانگیز بخشهای وسیعی از زمین را به سمت خشکی سوق میدهد و هر شش ماه، منطقهای به بزرگی کالیفرنیا به مناطق خشک اضافه میشود.
یکی از عوامل جالبی که ممکن است در این روند در چین مستقیماً دخیل باشد، موفقیت این کشور در مبارزه با آلودگی است. فراموش کردن این نکته آسان است که تنها یک دهه پیش، کمتر گزارشی بدون تصاویری از شهرهای آلوده که نیروگاههای آنها ابرهای ذرات معلق را به هوا میفرستادند، وجود داشت. اقداماتی که از حدود سال ۲۰۱۳ به مرحله اجرا درآمد، بهطور جدی این وضعیت را تغییر داد. ذرات معلق که با خطرات جدی برای سلامت انسان ارتباط دارند، حدود یک سوم تا سال ۲۰۱۹ کاهش یافتهاند. این امر ممکن است جان صدها هزار نفر را در هر سال نجات دهد.
با این حال، این کاهش اثرات دیگری نیز به همراه داشته است. تمام آن مهدودها، نور خورشید را به فضا منعکس میکردند و ناپدید شدن آن به معنای ورود بیشتر اشعهها به سطح زمین است که ممکن است به گرمایش جو کمک کند. طبق پژوهشهای منتشرشده در یک مجله علمی در ماه گذشته، بیش از ۸۰ درصد از شتاب گرمایش جهانی از سال ۲۰۱۰ به بعد، به کاهش دیاکسید گوگرد بهدلیل سرکوب ذرات معلق در شرق آسیا نسبت داده میشود.
ذرات معلق همچنین میتوانند با ایجاد «دانهها» در هوا که رطوبت میتواند دور آنها جمع شده و در نهایت منجر به شکلگیری قطرات و ابرهای طوفانی شود، بر وضوح بارندگی تأثیر بگذارند. درک این ارتباط بهطور کامل انجام نشده، اما ممکن است توضیحی برای دورهی خشکسالی طولانیمدت در منطقهی یانگ تسه باشد. پژوهشگران دانشگاه «نانجینگ نرمال» به تازگی به این نتیجه رسیدهاند که بارشها در این ناحیه با افزایش آلودگی صنعتی بیشتر شده و با پاک شدن آسمان، کاهش مییابد. غلظت ذرات معلق در قلب این حوضه بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۰، به نصف کاهش یافته است، اما هنوز هم در حد سطوح مخاطرهآمیز باقی مانده است.
این موضوع به نمایان کردن یک احتمال نگرانکننده میانجامد. دولت چین در نظر دارد که سیستم برق آبی وسیع خود را به عنوان تنها سد جدی در برابر افزایش انتشار کربن، پیش از توسعهی انرژیهای بادی، خورشیدی، باتریها و خودروهای برقی که بهطور بنیادین قوانین را تغییر دادهاند، ایجاد کند. این سدها با توجه به پیشبینیهای اقلیمی که قبل از سال ۲۰۱۳ و با تمرکز بر وضعیت آسمان جنوب غربی چین، طراحی شدهاند، به اجرا درآمدهاند. پروژهی یارلونگ تسانگپو بهعنوان آخرین و بزرگترین این طرحها، بر مبنای مشاهدات مشابه بارشها پایهگذاری شده که ممکن است اکنون زمان دقیق آن در گذشته باشد.
طبق گزارشی از بلومبرگ، اگر خشکسالیهای فعلی و کارایی پایین سدها ادامه یابد، چین برای برآورده کردن نیازهای انرژی شهروندانش باید تلاش بیشتری انجام دهد و در صورتی که این خشکسالی در یانگ تسه به زودی پایان نیابد، همه با مشکلات جدی مواجه خواهند شد.
