چه عواملی موجب گسترش قاچاق قطعات خودرو شدهاند؟
بابک کریمخان، رئیس کمیته لوازم یدکی انجمن صنایع همگن نیرو محرکه و قطعهسازان کشور، در مورد افزایش قاچاق انواع قطعات و لوازم یدکی خودروها، بیان داشت: زمانی که پروسه واردات رسمی به قدری طولانی و طاقتفرسا باشد، طبیعی است که بسیاری از تاجران از این مسیر منصرف شوند. در شرایطی که ثبت سفارش انجام شده، اما ارز به آن تخصیص داده نمیشود یا کالا در گمرک معطل و از ترخیص آن جلوگیری میشود، مسلماً به مرور زمان قاچاق به گزینهای جذاب بدل خواهد شد. وقتی نیاز بازار فوری و فوری است، دلیلی برای مسیر قاچاق وجود دارد.
وی افزود: همچنین با کاهش اختلاف قیمت ارز آزاد و ارز نیمایی، جذابیت اقتصادی قاچاق نیز افزایش یافته است؛ در حال حاضر برخی اشخاص ترجیح میدهند تا قطعات را از طریق غیررسمی وارد کنند تا سریعتر به دست متقاضیان برسد.
نیاز به ورود نهادهای نظارتی و بهبود فرآیندها
کریمخان تصریح کرد: برای حل این بحران، ضروری است که ساختار ارزی دوباره تنظیم شود، فرآیند ثبت سفارش تسهیل گردد و نظارت بر واردکنندگان به شکل جدیتری اعمال شود. زمانی که اوضاع اقتصادی و اداری به گونهای است که تولید کننده یا واردکننده نمیتواند به تعهدات خود عمل کند، تنها نتیجه، صفهای طولانی مشتریان در تعمیرگاهها، خودروهای فاقد قطعه و رشد بازار سیاه خواهد بود.
این عضو هیئت رئیسه انجمن قطعهسازی ایران تاکید کرد: عدم دسترسی به قطعات یدکی، به ویژه برای محصولات داخلی و خارجی، فقط یک مشکل فنی نیست، بلکه ضدیت با چندین اختلال ساختاری در نظام ارزی، واردات رسمی، نظارت ناکارآمد و عدم تضمین اجرایی بر تعهدات شرکتهای واردکننده است. آنچه که در نمایندگیها و تعمیرگاهها مشاهده میشود، هشدار جدی برای سیاستگذاران است تا هر چه سریعتر با نگاهی واقعبینانه و اجرایی، این گره را از زنجیره پیچیده باز کنند.
تحقیقات نشان میدهد که هر سال بیش از دو میلیارد دلار قطعات یدکی خودرو به شکل قاچاق به کشور وارد میشود که بیشترین سهم این واردات غیررسمی به ترمز و سیستم تعلیق خودروهای لوکس اختصاص دارد؛ کارشناسان بارها پیچیدگی در ثبت سفارش، طولانی شدن فرآیند تخصیص ارز نیمایی و تأخیر در ترخیص کالا از گمرک را بهعنوان عوامل اصلی افزایش قاچاق معرفی کردهاند.
این در حالی است که با کاهش تفاوت نرخ ارز آزاد و ارز نیمایی، جذابیت واردات غیررسمی بیشتر شده است؛ تاجران برای تحقق نیازهای فوری بازار به مسیر قاچاق متوسل میشوند. این وضعیت تنها موجب رشد بازار سیاه نمیشود، بلکه خطوط تولید داخلی و خدمات پس از فروش را نیز با کمبود بیسابقهای از قطعات مواجه کرده است.
