آیا ملک وقفی قابل معامله است؟

خرید و فروش مال وقفی براساس ماده 55 قانون مدنی به این معنی است که عین مال حبس شده و منافع آن تسبیل می شود. در واقع شخصی که واقف است اموال خود را از مالکیت خود خارج می کند و منافع آن را برای هدف های عمومی و یا اجتماعی به متولی وقف تحویل می دهد. به طور کلی بر اساس ماده 56 قانون مدنی وقف به دو نوع عام و خاص تقسیم بندی می شود.
وقف خاص نوعی است که در آن موقوف علیهم کاملا مشخص و قابل شمردن است. در این نوع وقف موقوف علیهم محصور بوده و یا به عبارتی بهتر واقف آن را برای عده محدودی وقف کرده است. در این وقف عمدتا موقوف علیهم و یا اشخاصی که از منافع وقف استفاده می کنند پس از اینکه واقف فوت شود، حس مالکیت بر اموال وقفی خواهند داشت به خصوص اگر متولی در اصل یکی از وراث باشد .
در مقابل وقف خاص، وقف عام با معنی وقف موقوف علیه غیر محصور است. به عنوان مثال برای هدف های اجتماعی کلی از جمله زیبا کردن شهر و اموری از این قبیل انجام می شود. در ادامه این مقاله قصد داریم شما را با موضوعاتی در زمینه خرید و فروش مال وقفی آشنا کنیم.

چطور ملک اوقافی را تشخیص دهیم؟

پیش از معامله ملک اوقافی باید از وقفی بودن آن اطمینان حاصل کنید . اما ممکن است این سوال برای شما پیش آید که چطور می توان ملک اوقافی را تشخیص داد؟ به طور کلی در این پرونده ها لازم است تا از یک مشاور حقوقی ملکی کمک بگیرید.
اما برای اینکه بتوانید این نوع ملک ها را تشخیص دهید چند روش وجود دارد که در ادامه صورت کلی برای شما معرفی می کنیم.

روش اول

تحقیق کنید. پیش از اقدام برای معامله ملک اوقافی می توانید از اهالی نزدیک به ملک مورد نظر سوال کنید و اطلاعات بیشتری در مورد اوقافی بودن یا نبودن ملک کسب کنید. عمدتا اهالی یک منطقه از این نوع موضوعات اطلاع لازم دارند. برای پرس وجو همچنین می توانید از مشاورین املاک آن منطقه سوال کنید.

روش دوم

در روش دیگر می توانید برای این امر از اداره اوقاف استعلام بگیرید. با دریافت کردن استعلام از سازمان اوقاف می توانید متوجه وقف بودن یا نبودن یک ملک شوید. البته باید یک نکته مهم را نیز در نظر بگیرید و آن این است که تمامی املاک اوقافی تحت نظر مدیریت اوقاف نخواهند بود. به عبارتی بهتر در صورتی که اداره اوقاف در پاسخ به استعلام شما گفت که ملک مورد نظر در لیست وجود ندارد، نمی توانید از اوقافی نبودن آن مطمئن شوید، چرا که این احتمال وجود دارد که متولی در جای دیگری باشد.

روش سوم

به سند ملک دقت و توجه کافی داشته باشید. پیش از اقدام برای هر خرید و فروش ملک وقفی باید به دقت سند آن را بررسی کنید. دو تفاوت بارز و عمده در دو سند ملک اوقافی با شخصی وجود دارد و بنابراین شما می توانید با بررسی آن به راحتی پاسخ سوال خود را بیابید. اغلب اشخاص متاسفانه حتی در زمان معامله نیز سند را به درستی بررسی نمی کنند .
برای تشخیص اوقافی بودن ملک روی سند را نگاه کنید. اگر ملک وقفی باشد عمدتا این جمله بر روی آن نوشته خواهد شد: «شش دانگ از اعیان» و در صورتی که ملک مورد نظر شخصی باشد با این عبارت «شش دانگ از عرصه و اعیان» مواجه خواهید شد. با دقت به این عبارات شما می توانید به راحتی از وقفی بودن یا نبودن ملک مطمئن شوید.

مهمترین نکات قانونی در خصوص خرید و فروش املاک وقفی

دقت کنید که خرید و فروش ملک وقفی تنها در صورتی امکان پذیر است که بازسازی آن ممکن نباشد. در صورتی که تمام ملک اوقافی در حالت تخریب نباشد و فقط بخشی از آن در حالت تخریب قرار گرفته باشد، فقط بخش در حالت تخریب به فروش خواهد رسید. مگر اینکه تخریب قسمتی از ملک باعث سلب انتفاع از تمامی قسمت های آن شود.
بر اساس ماده 90 قانون مدنی در صورتی که خرید و فروش این نوع املاک مجاز است، آن را به اقرب به غرض واقف تبدیل می کنند. به این معنی که اگر ملک برای تحصیل کردن دانش آموزان واقف شده باشد، با حاصل به فروش رساندن آن باید یک مدرسه و یا کانون علمی احداث شود.
اگر که یک ملک سند وقفی داشته باشد و یک شخص آن را از واقف خریداری و یا اجاره کند، خریدار و یا تاجر می تواند اختیار تام را داشته باشد. به این معنی که شخصی خریدار باید 99 سال و هر سال یک مبلغ به عنوان اجاره بها به سازمان مربوط به اوقاف پرداخت کند.
سازمان اوقاف در مورد اجاره بها پس از گذشت 99 سال دوباره تصمیم می گیرد. حتی در صورتی که در طی 99 سال این ملک چند بار معامله شود برای هر انتقال اجازه سازمان اوقاف نیاز خواهد بود.
در صورتی که خریدار یک ملک وقفی در عرصه ساختمانی بسازد وی مالک اعیان خواهد بود اما در عرصه هیچ نوع مالکیتی نخواهد داشت. اجازه ساختن ساختمان نیز باید با دریافت مجوز از سازمان اوقاف انجام شود. نکته بسیار مهم دیگر این است که هیچ شخصی بدون گرفتن مجوز نمی تواند برای خرید ملک وقفی و یا فروش آن اقدام کند. مشاوره وکیل ملکی در این زمینه و این نوع پرونده ها می تواند بهترین راه ها و راهنمایی را در اختیار شما قرار دهد.

حکم فروش زمین وقفی

در مورد حکم خرید ملک وقفی باید بیان کرد که به طور کلی مال و ملک وقف شده قابل خرید و فروش نبوده مگر اینکه یک سری شرایط خاصی وجود داشته باشد. به عنوان مثال در صورتی که این احتمال وجود داشته باشد که ملک از بین برود و یا به طور کلی خراب شود و همچنین توانایی تعمیر آن نیز وجود نداشته باشد، بین موقوف علیهم اختلاف نظراتی پیش آید و یا اینکه با دستور و صلاح دید ولی فقیه این خرید و فروش مجاز و ممکن شود.

سخن پایانی

احتمالا شما نیز تاکنون با خرید و یا فروش یک ملک این سوال را پرسیده و یا شنیده اید که آیا ملک مورد نظر وقفی است یا خیر؟ به صورت کلی وقف به دو شکل عام و خاص انجام می شود و خرید و فروش آن تنها با یک سری شرایط خاص امکان پذیر خواهد بود. در این مقاله سعی کردیم در زمینه املاک وقفی و خرید و فروش آن ها نکاتی ارائه دهیم.
توصیه می شود در این زمینه حتما از مشاوره آنلاین حقوقی املاک کارمنتو کمک بگیرید که امکان ارتباط به صورت آنلاین تلفنی با بیش از 350 نفر از افراد متخصص و برتر کشور در این زمینه با کمترین هزینه در کوتاه ترین زمان ممکن فراهم شده است.