خشک شدن هورالعظیم ناشی از کمبود حقآبه و خشکسالی است نه فعالیتهای نفتی!
تحقیقات رسمی نشان میدهد که کمبود حقآبه و خشکسالیهای متوالی در حوضه آبریز کرخه اصلیترین دلایل افت سطح آب در هورالعظیم هستند. به ویژه در سالهای اخیر،کاهش جریان آب رودخانه کرخه و افت میزان بارش در سطح منطقه به کاهش تراز آبی در هر دو بخش ایرانی و عراقی تالاب منجر شده است.
پس از انتشار برخی اخبار درباره تاثیر فعالیتهای نفتی بر خشکی بخشهایی از تالاب بینالمللی هورالعظیم، شرکت ملی نفت ایران با تأکید بر پایبندیاش به اصول توسعه پایدار و توجه به ملاحظات محیط زیستی، توضیحات زیر را برای روشنگری افکار عمومی ارائه کرد:
“فعالیتهای نفتی دلیل مستقیم خشکی تالاب نیست:
تحقیقات رسمی و دادههای هیدرولوژیکی نشان میدهد که اساسیترین عامل افت آب در هورالعظیم، کمبود حقآبه و خشکسالیهای مکرر در حوضه آبریز کرخه است.
در سالهای اخیر، کاهش جریان آب از رودخانه کرخه و همچنین افت بارش در کل منطقه موجب کاهش تراز آبی در هر دو بخش ایرانی و عراقی تالاب شده است.
از طریق تصاویر ماهوارهای و دادههای اقلیمی از دهه ۶۰ شمسی تاکنون، پدیده خشک شدن هورالعظیم پیش از شروع فعالیتهای گسترده نفتی نیز مشاهده شده و در برهههای مختلف با کاهش حقآبه شدت یافته است.
علاوه بر این، خشک شدن تالابهایی نظیر دریاچه ارومیه، گاوخونی، زایندهرود و هامون که فاقد فعالیتهای نفتی هستند، نشاندهنده این است که تغییرات اقلیمی و سیاستهای نامناسب در تخصیص آب، عامل اصلی این بحرانها به حساب میآید و نه فعالیتهای نفتی.
همچنین، براساس دادههای وزارت نیرو، حقآبه مصوب برای تالاب هورالعظیم حدود ۱.۴ میلیارد مترمکعب در سال است؛ اما در سالهای اخیر به دلیل کمبود منابع آب و خشکسالی، تنها بخشی از آن تأمین شده است.
علاوه بر این، در بخش عراقی نیز ورودی آب از رودخانه دجله کاهش یافته است.
از این رو، علت اصلی خشک شدن بخشهایی از تالاب، افت مجموع ورودیهای آب از دو کشور ایران و عراق و تغییرات اقلیمی است که از حوزه تأثیر صنعت نفت خارج میباشد.
طرحهای نفتی در منطقه با تأئید و نظارت سازمان حفاظت محیط زیست اجرا شدهاند:
تمامی طرحهای توسعهای شرکت ملی نفت ایران و شرکت مهندسی و توسعه نفت (متن) در محدوده غرب کارون، از جمله میدانهای آزادگان، یادآوران، یاران و سهراب، بر اساس مصوبات سازمان حفاظت محیط زیست و پس از انجام مطالعات ارزیابی اثرات زیستمحیطی (EIA) به مرحله اجرا درآمده و ادعای خشکی تالاب هورالعظیم به دلیل روشهای حفاری در راستای توسعه صنعت نفت قویاً رد میشود.
شرکت ملی نفت ایران در مورد تالاب بینالمللی هورالعظیم، نگرشی مبتنی بر حفظ ثروت ملی و میراثی برای نسلهای آینده دارد و اقدامات توسعهای خود را بر مبنای اصول فنی و زیستمحیطی انجام میدهد که هدف اصلی آن حداقل کردن آثار احتمالی بر تالاب هورالعظیم است.
۳. تمرکز بر حفظ و کاهش اثرات زیستمحیطی تالاب:
به موازات طراحیهای محیطمحور، شرکت ملی نفت ایران و زیرمجموعههایش در سالهای اخیر، اقداماتی عملی به منظور حفاظت از تالاب و کم کردن اثرات فعالیتها به انجام رساندهاند، از جمله:
استفاده از فناوری حفاری جهتدار (S-شکل) برای کاهش مداخله در بستر تالاب
حذف تمام مشعلهای ثابت (فلرینگ ثابت) از ناحیه تالاب و انتقال فرآیند گاز به خارج از منطقه
انتقال خطوط لوله و تاسیسات حساس به محلهای خارج از منطقه حفاظتشده به هدف جلوگیری از تداخل با بستر تالاب
استفاده از تجهیزات پیشساخته نمکزدایی و خطوط لوله انعطافپذیر (RTP) برای کاهش اثرات زیستمحیطی و افزایش بهرهوری
برنامهریزی برای طرحهای مدیریت منابع آب و تزریق آب به میادین نفتی با رعایت اصول حفاظت از تالاب
استقرار سامانههای پایش مشترک با سازمان حفاظت محیط زیست خوزستان برای نظارت مداوم بر کیفیت هوا و خاک
لایروبی مسیرهای آبی بین حوضچههای تالاب به منظور تسهیل تبادل طبیعی آب و طراحی گذرآبها و کالورتها به منظور حفظ جریان آب در بین حوضچهها
تأمین تجهیزات و نیروی انسانی برای مقابله با آتشسوزیهای نیزاری و جلوگیری از انتشار دود در ناحیه
بار دیگر تاکید میشود که تمامی این تدابیر در هماهنگی با اداره کل حفاظت محیط زیست خوزستان و سازمان محیط زیست کشور انجام شده و در گزارشهای رسمی به ثبت رسیدهاند.
در نهایت، لازم به یادآوری است که شرکت ملی نفت ایران اعتقاد دارد که حل پایدار بحران هورالعظیم فقط با تأمین حقآبه، مدیریت مشترک حوضه آبی و گفتوگوی علمی و تخصصی میان نهادها تحقق مییابد.
در عین حال تأکید میشود که فعالیتهای نفتی در ناحیه غرب کارون با رعایت اصول زیستمحیطی، بهرهگیری از فناوریهای نوین و تحت نظارت نهادهای رسمی انجام میگیرد و هیچ مدرک علمی مبنی بر تأثیر مستقیم این فعالیتها بر خشک شدن تالاب هورالعظیم وجود ندارد.
شرکت ملی نفت ایران با پایبندی به مسئولیتهای اجتماعی و زیستمحیطی خود، همواره آمادگی همکاری با دستگاههای اجرایی، دانشگاهها و جوامع محلی را برای حفاظت و احیای تالاب هورالعظیم دارد و آماده است تا مدارک کامل مطالعات زیستمحیطی، نقشههای محدوده تأسیسات و دادههای پایش را در اختیار رسانهها، کارشناسان مستقل و نهادهای نظارتی قرار دهد تا ابهامات موجود برطرف گردد.”
