کروچنده به عنوان جایگزینی برای کرانچی/ واکنشها
فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژههای «کروچنده» و «کروچندگی» را بهعنوان معادلهای واژههای انگلیسی «کرانچی» و «کرانچینس» تصویب کرده و خاطرنشان کرده که «کروچنده» (کرانچی) به محصول غذایی اطلاق میشود که هنگام جویدن به دلیل شکنندگیاش، صدای خاصی در دهان ایجاد میکند و «کروچندگی» (کرانچینس) نیز به ویژگی بافتی این نوع محصول غذایی اشاره دارد.
در توضیحات فرهنگستان به معنای واژه «کروچ کروچ» در لغتنامه اشاره شده که به «صوت اشیاء ترد و شکننده تحت فشار دندان، مانند قند، نان خشک و خیار و امثال آن» دلالت میکند.
این مصوبه از طریق عکسنوشتهای در یک پست در گروه واژهگزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی انتشار یافت که روز دوشنبه (دهم شهریورماه) توسط ایسنا به صورت خبر منتشر شد و متعاقباً توسط بسیاری از رسانهها در داخل و خارج از کشور بازنشر شد.
همانند بسیاری از تصمیمات دیگر این فرهنگستان، این مصوبه نیز با واکنشهای متعددی روبرو شد؛ بهگونهای که برخی پیشنهاد کردند این واژه به «کروچی» کوتاه شود تا سهولت تلفظ بیشتری داشته باشد و برخی دیگر ادعا کردند که این واژه از دیگر زبانها و گویشها گرفته شده است. بهطور مثال، یکی از کاربران اشاره کرده که ترکها به صدای «کیرچ_کیرچ» که حین جویدن نان خشک یا خوراکیهای ترد ایجاد میشود، همین اصطلاح را به کار میبرند. همچنین کاربری دیگری به نامهای مشابه «کروچاندن» و «کروچ» در زبانهای بلوچی و بختیاری اشاره کرده و یکی دیگر به واژه «خِرْت و خورْت» پرداخته و فرد دیگری نیز به «خرچ خرچ» اشاره کرده است. در این بین، انتقاداتی نسبت به فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز مطرح شده است.
اما علیرضا آبیز، شاعر و مترجم مقیم انگلستان، در واکنشی به این مصوبه اظهار کرده است: «از تصمیم فرهنگستان حمایت میکنم: در خراسان ما، واژه «کروچاندن» به عنوان فعل به کار گرفته میشود و اشکال مختلف آن در بین مردم رایج است: چه میکروچونی؟ این قدر نکروچون! این پارچه واکروچیده (دندانزده) است. بادومها هنوز کروچیدنی/ کروچوندنی نشده.»
