سینمای کودک به تدریج دچار فقر و انزوا میگردد
فیلم «بچه مردم» که به کارگردانی محمود کریمی ساخته شده است، یکی از آثار حاضر در سیوهفتمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان اصفهان است. این فیلم داستان کودکی را روایت میکند که مادرش او را ترک میکند و این رهاشدگی، منجر به شکلگیری دوستی میان چهار کودک میشود. هرچند داستان به ظاهر ساده است، اما در پس این سادگی درد عمیق و امیدی کمرنگ نهفته است. هر یک از چهار دوست، تاریخچه و نگرانیهای خاص خود را دارند و در تلاش برای یافتن معنا و آزادی هستند؛ تلاشی که به محور اصلی روایت تبدیل میشود. سیاوش چراغیپور، یکی از بازیگران این فیلم، در حاشیه جشنواره با خبرآنلاین درباره فعالیتهای اخیر خود و نگرشاش به سینمای کودک گفتوگو کرده است.
نمایی از فیلم سینمایی «بچه مردم»
سیاوش چراغیپور، هنرمند عرصه تئاتر، سینما و تلویزیون، در ابتدا ضمن تقدیر از تماشاگران و دستاندرکاران سیوهفتمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان اصفهان، به این مهم اشاره کرد که متأسفانه توفیق مشاهده تمامی فیلمها را نداشته است. او تنها موفق به تماشای «بچه مردم» به کارگردانی محمود کریمی شده است؛ اثری که در آن به ایفای نقش پرداخته و به گفته خودش از آن بهرهمند شده است. چراغیپور تأکید کرد که هنوز موفق به دیدن سایر آثار جشنواره نشده است.
این بازیگر درباره تجربهاش در عرصه کودک و نوجوان اظهار داشت: «به عقیده من، تولید اثر برای کودکان باید دارای ویژگیهایی چون صداقت، پاکی، منش سالم و تفکری شفاف باشد تا به قلبها نفوذ کند. به واقع بر این باورم که در ساخت آثاری ویژه برای کودکان و نوجوانان نمیتوان از منظر بزرگسالان به موضوعات نگریست. هرچند فیلمساز بزرگسال است، اما باید جهان کودکانه در فیلم جاری باشد.»
او در ادامه گفت: «این دیدگاه در برخی از آثار وجود دارد، اما در بسیاری دیگر غایب است و به همین دلیل، مخاطب کودک نمیتواند با آن آثار همخوانی داشته باشد.» براساس گفتههای او، در فیلمهایی که خود در آنها حاضر بوده، از جمله «نور» به کارگردانی سهیل موفق، «دختر برقی» ساخته محسن قناعت و «بچه مردم»، این حس کودکانه بهخوبی جاری است. چراغیپور تأکید کرد: «برای من بسیار مهم است که تفاوتهای ژانرها را درک کنم؛ چه در فیلم اجتماعی کار کنم، چه در کمدی بزرگسال یا در فیلم کودک. ممکن است ساختار داستان و نقش مشابه باشد، اما نکته اصلی این است که نگرش ذهنی بازیگر باید با فضای کودکانه اثر سازگار باشد.»
چراغیپور به برداشتهایی اشاره کرد که در مورد سینمای کودک و نوجوان وجود دارد و اظهار داشت: «متأسفانه بسیاری بر این باورند که سینمای کودک و نوجوان فقط یک ژانر است، در حالی که آن عملاً سینمایی کاملاً مستقل با ژانرهای گوناگون به شمار میآید. سینمای کودک به اندازه سینمای اجتماعی، کمدی یا ترسناک مهم است، اما موضوعات و ویژگیهای آن برای رده سنی کودکان طراحی میشود.»
سیاوش چراغیپور: سینمای کودک روزبهروز در حال کاهش و فراموشی است/ دوره طلایی سینمای کودک به پایان رسیده است
او با نگاهی انتقادی به وضعیت موجود این حوزه افزود: «متأسفانه سینمای کودک در کشور ما به مرور زمان در حال فقر و عدمتوجه بیشتری قرار گرفته است. ما از این تجاهل آسیبهای زیادی متحمل شدهایم. زمانی بود که خانوادهها به همراه بچههایشان در صفهای طولانی برای تماشای فیلم کودک ایستاده بودند و مدارس برنامههای سینمایی منظم برای دانشآموزان ترتیب میدادند. اما اکنون این پدیده تغییر کرده است.»
چراغیپور ادامه داد: «اکنون اگر به تماشای فیلم کودک بپردازید، شاید تنها چند خانواده با فرزندانشان در سالن حضور داشته باشند. دوران طلایی سینمای کودک به پایان رسیده و برای بررسی ریشههای این موضوع، نیاز به آسیبشناسی اساسی داریم. دلایل آن هم چندان پیچیده نیست و اگر متخصصان و کارشناسان به پژوهش در این خصوص بپردازند، نتایج روشنی حاصل خواهد شد. واقعاً جای خالی سینمای کودک در کشور ما احساس میشود.»
این هنرمند با توجه به تأثیر رسانههای اجتماعی و بینالمللی بر تغییر سلیقه بینندگان افزود: «نباید از تأثیر فضای مجازی، ارتباطات جهانی، ماهوارهها و انیمیشنهای خارجی غفلت کرد. این عوامل سبب شدهاند که خانوادهها دیگر همانند گذشته فرزندانشان را به سینما نبرند. با این حال، این دلیل قانعکنندهای نیست که ما از سینمای کودک فاصله بگیریم و فراموش کنیم که میتوانیم این سینما را به مراتب پربارتر و جدیتر از وضعیت کنونی توسعه دهیم.»
در بخش پایانی صحبتهای خود، او درباره نیازها و اولویتهای لازم برای احیای سینمای کودک به کنترل و برنامهریزی صحیح تأکید کرد: «ابتدا باید به مضامین و موضوعاتی پرداخت که واقعاً نیاز کودکان و نوجوانان امروزی را برآورده میکند. متأسفانه این نیازها بهطور شایستهای شناسایی نمیشوند و به آنها توجه مناسبی نمیشود. همچنین حمایتهای دولتی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. سینما فعالیتی پرهزینه است و سرمایهگذار خصوصی معمولاً با احتیاط وارد این عرصه میشود؛ بنابراین باید دولت نقش فعالی ایفا کند، گروههای کارشناسی تشکیل دهد تا موضوعات مورد نیاز کودکان امروز را شناسایی کند و تولید فیلم را به نویسندگان و کارگردانان بسپارد.»
او همچنین به محدودیت تولیدات سینمای کودک اشاره کرد و گفت: «در حال حاضر، تولیدات سینمای کودک بسیار کم است. پس از پایان جشنواره، یک وقفه طولانی به وجود میآید تا سال آینده! در حالی که باید از روز بعد از اختتامیه برای دوره بعد برنامهریزی کرد تا در سال آینده شاهد شکوفایی دوباره این حوزه باشیم.»
در پایان، چراغیپور ابراز امیدواری کرد که با اتخاذ نگاهی تازه و برنامهریزی دقیق، یکبار دیگر شاهد روزهای پرشور و یادآور سینمای کودک و نوجوان باشیم.
