نقد دختر کامو بر پایانبندی فیلم «بیگانه»
تفسیر سینمایی از رمان «بیگانه» بار دیگر گفتوگوهای قدیمی درباره استعمار فرانسه در الجزایر را به جریان انداخته، با این حال این بار توجه خاصی به واکنش کاترین کامو، دختر و وارث ادبی آلبر کامو، معطوف شده است.
جدیدترین اقتباس سینمایی فرانسوا اوزون از رمان «بیگانه» نوشته آلبر کامو دوباره مکالمات قدیمی پیرامون استعمار فرانسه در الجزایر را زنده کرده است. ولی یکی از بارزترین واکنشها به این اثر متعلق به کاترین کامو، دختر ۸۰ ساله نویسنده میباشد که سالهاست به حفظ و مدیریت میراث ادبی پدرش مشغول است.
کاترین کامو که نسخه نهایی فیلم را تماشا کرده، به طور کلی این اقتباس را مثبت ارزیابی میکند، اما بر این باور است که اوزون در پایان فیلم از متن اصلی فاصله گرفته و تحت تأثیر فشارهای سیاسی قرار گرفته است. انتقاد اصلی او به تأکید بر نقش خواهر مرد عرب کشتهشده در فیلم برمیگردد، شخصیتی به نام جمیله که در رمان کامو هرگز نامی و حضوری مستقل ندارد.
در نسخه اوزون، آخرین صحنه فیلم، جمیله را بر مزار برادرش با سنگ قبری که روی آن نام «موسا حمدانی» حک شده، به نمایش میگذارد؛ صحنهای که به عقیده کاترین کامو، در کتاب وجود ندارد و با اصول اثر در تناقض است. او اظهار دارد: «به نظر میرسد اوزون این قسمت را برای جذب توجه به تمایلات امروزی انجام داده است.»
به گزارش گاردین، فرانسوا اوزون پیش از شروع فیلمبرداری، شخصاً به خانه کاترین کامو مراجعه کرد و توانست اعتماد او را برای ساخت این اقتباس به دست آورد؛ اعتمادی که پیشتر به ندرت به دیگر فیلمسازان اعطا شده بود.
فرانسوا اوزون نیز در پاسخ به انتقادها، بیان کرده است که افزودن نقش جمیله یک اتصال ظریف به بافتی است که کامو در کتاب خود ترسیم کرده ولی از آن توسعه نداده است. او تأکید دارد که شخصیت جمیله در فیلم، صدایی از آن بخش مغفولمانده جامعه میدهد؛ جامعهای که در تاریخ داستان و دادگاه، حتی نام قربانی عرب نیز ذکر نمیشود.»
این اختلاف نظرها در شرایطی مطرح میشود که «بیگانه» همچنان یکی از بحثبرانگیزترین آثار در ادبیات فرانسه به شمار میآید و هرگونه بازخوانی یا اقتباس از آن به جرقههای تازهای در مورد استعمار، هویت، سکوتهای روایی و جایگاه قربانیان در جهانبینی کامو میانجامد.
فیلم «بیگانه» برای نخستین بار در هشتاد و دومین جشنواره فیلم ونیز و در بخش مسابقه اصلی به نمایش درآمد.
این نخستین بار است که لوکسینو ویسکونتی، کارگردان ایتالیایی، در سال ۱۹۶۷ اقتباسی از رمان «بیگانه» را به سینما آورد و مارچلو ماسترویانی در این فیلم به عنوان بازیگر نقش اصلی حضور داشت، که نتیجه نهایی آن چندان موفقیتآمیز نبود.
گفته میشود ویسکونتی در این پروژه به دنبال جذب آلن دلون برای ایفای نقش اصلی بود، اما این درخواست با واکنش منفی استودیو تولیدکننده مواجه شد.
