سال فرهنگی ۲۰۲۵ ایران و ترکیه؛ از فستیوال مولانا تا ثبت جهانی مسیر شمس و مولانا
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در نشستی با محمت نوری ارسوی، همتای ترکیهایش، به تبادل نظر پرداخت و اظهار داشت: ارتباطات بین خوی و قونیه دارای پتانسیل بالایی برای گسترش گردشگری و حفظ میراث فرهنگی در ایران و ترکیه است. امسال، امکان پیگیری طرح «مسیر شمس و مولانا» فراهم است و از خوی به قونیه، ایدههایی جهت ایجاد یک مسیر گردشگری فرهنگی و ادبی میتوان مطرح کرد؛ امید است با همکاری مشترک، بتوانیم این مسیر را به عنوان میراث ناملموس به ثبت یونسکو برسانیم.
به نقل از پاد، سیدعباس صالحی در این دیدار خاطرنشان کرد: روابط میان ایران و ترکیه در حوزههای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بسیار گسترده و مثبت است.
وی تأکید کرد: برای دولت و ملت ایران، ترکیه تنها یک همسایه نیست، بلکه همبستگی فرهنگی و خانوادگی عمیقتری بین این دو وجود دارد.
صالحی اظهار داشت: پیوندهای فرهنگی و اجتماعی دو ملت که همواره برقرار بوده، میتواند بستر مناسبی برای گسترش بیشتر روابط فراهم آورد و «سال فرهنگی ۲۰۲۵ ایران و ترکیه» میتواند نقطه عطفی برای ارتقا این تبادلات باشد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: برخی شرایط به دلایل وقایع اخیر در کشور و منطقه، امکان استفاده از فرصتهای بیشتر برای گرامیداشت این سال فرهنگی را تا حدودی محدود کرده است، اما با وجود این، برنامههای متعددی برای این سال در انتهای امسال و ابتدای سال آینده میتوان تدوین نمود.
وی ادامه داد: امیدوارم مذاکرات امروز امکان بهرهبرداری بهتر از فرصتهای فرهنگی را در سال فرهنگی ایران و ترکیه ایجاد کند.
صالحی تاکید کرد: پیشنهادهایی برای این زمینه دارم و نکاتی را که میتواند در ارتباطات فرهنگی دو کشور مؤثر باشد، در آینده نزدیک بیان خواهم کرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به میراث فرهنگی، تاریخی و تمدنی ایران و ترکیه، افزود: از دعوت شما برای جشنواره «راه فرهنگ» در ترکیه تشکر میکنم و قطعاً با جدیت بیشتری در این جشنواره مشارکت خواهیم داشت.
وی همچنین بیان کرد: نمایندگان ما در سفارت ایران در ترکیه و همچنین در رایزنی فرهنگی، انشاءالله روند فعالیتهای جشنواره را پیگیری خواهند کرد و ما نیز با توجه به برنامههای مختلف، در این جشنواره حاضر خواهیم شد.
صالحی در ادامه پیشنهاداتی را برای برگزاری بهتر سال فرهنگی ایران و ترکیه مطرح کرد و افزود: با توجه به وضعیت آرامتر منطقه، میتوان برنامههای مؤثرتری را برای تحقق اهداف سال فرهنگی ایران و ترکیه عملی کرد.
وی همچنین گفت: شاید در زمان سفر احتمالی اردوغان به ایران، یا در شرایط مختلف، بتوانیم جشنواره مولانا را در ایران برگزار کنیم.
صالحی افزود: بیش از نیمی از مردم جهان، بهویژه ایرانیها و ترکها به مولانا احساس تعلق خاطر دارند؛ دو کشور در زمینههای شعر، موسیقی، سینما و تئاتر فعالیتهای زیادی در این حوزه داشتهاند و این جشنواره میتواند بهعنوان یک نمایشگاه عمومی از تلاشهای ما درباره مولانا و میراث وی باشد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: میتوان افتتاح یا اختتامیه این جشنواره را با سفر اردوغان به تهران همزمان کرد؛ گمان میکنم این جشنواره میتواند یادگار ارزشمندی باشد و نقطه شروعی برای برنامههای آینده دو کشور در زمینه مولانا باشد.
وی همچنین اشاره کرد: از امسال میتوانیم طرح «مسیر شمس و مولانا» را دنبال کنیم و ایدههایی برای ایجاد یک مسیر گردشگری فرهنگی و ادبی از خوی تا قونیه ارائه دهیم؛ شاید با همکاری یکدیگر حتی بتوانیم این مسیر را به ثبت یونسکو به عنوان میراث ناملموس برسانیم.
صالحی تأکید کرد: ارتباطات میان خوی و قونیه میتواند فرصتی مناسب برای توسعه گردشگری و میراث فرهنگی ایران و ترکیه باشد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین پیشنهادی دیگر برای برگزاری یک برنامه مشترک به مناسبت هزار و پانصدمین سالگرد ولادت پیامبر اکرم (ص) مطرح کرد.
وی افزود: ایران و ترکیه در طول تاریخ هزار ساله خود، آثار هنری و ادبی بسیار ارزشمندی در زمینه پیامبر اسلام (ص) دارند؛ برگزاری جشنواره هنرهای تجسمی مرتبط با ایشان میتواند جاذبه زیادی داشته و در هر دو کشور بهطور متناوب برگزار شود.
صالحی بیان کرد: کمیتههای مختلفی در روابط ایران و ترکیه وجود دارند که میتوانند در اجرایی شدن برخی طرحها و ایدهها یاری رسان باشند و بهتر است کمیته مشترکی بین دو وزارتخانه تشکیل دهیم تا بتوانیم پیشنهادات را عملیاتی کنیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین اشاره کرد: یکی از مسائلی که هنوز به تصمیمگیری بهتری نیاز دارد، برنامه جامع مبادلات فرهنگی بین دو کشور است.
صالحی افزود: توافقنامه فرهنگی دوجانبه، ابعاد زیادی از روابط فرهنگی را مشخص کرده، اما یک برنامه جامع میتواند به تسهیل امور جاری و برنامههای آتی کمک کند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: عرصههای ارتباطی میان ایران و ترکیه بسیار وسیع است و این کمیته ظرفیت زیادی جهت فعالیتهای آتی دارد.
وی افزود: کتاب یکی از اشکال مهم ارتباطات فرهنگی دو کشور است و در سال گذشته در ایران حدود ۱۱۰ هزار عنوان کتاب منتشر شده که دو سوم آن از چاپ اول است.
صالحی گفت: بخشی از این آثار میتواند موضوعات جذابی برای کتابخانههای ترکیه به همراه داشته باشد یا فرصتهایی برای ترجمه آنها به وجود آورد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تأکید کرد: نمایشگاههای کتابی که در ترکیه برگزار میشوند برای ایران جالب خواهد بود و نمایشگاه بینالمللی کتاب در ایران یک رویداد مهم فرهنگی با بازدیدکنندگان داخلی و خارجی بسیار است.
وی اضافه کرد: همکاری میان دو کشور در زمینه برگزاری نمایشگاههای کتاب و حضور بهعنوان «میهمان ویژه» میتواند ثمرات خوبی به بار آورد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین گفت: استانبول به عنوان یکی از مکانهای مهم فرهنگی برای ایران با برگزاری فعالیتهای فرهنگی میتواند به تقویت روابط کمک کند.
محمت نوری ارسوی، وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه، نیز در این نشست اظهار کرد: شما و همراهنانتان را گرامی میدارم. روابط دو ملت ایران و ترکیه همواره تاریخی و پیچیده بوده و فرهنگ در تعاملات این دو کشور نقش قابل توجهی ایفا کرده؛ به همین دلیل است که برای سال فرهنگی ایران و ترکیه اهمیت ویژهای قایل هستیم.
وی همچنین گفت: دو کشور در دیگر زمینهها از جمله سیاست نیز روابط نزدیکی دارند و روسای جمهور هر دو کشور در موقعیتهای مختلف همکاریهای مشترک را مورد تأکید قرار میدهند.
وزیر فرهنگ ترکیه افزود: متأسفانه سال ۲۰۲۵ با چالشهای سیاسی و درگیریهای منطقهای آغاز شده، اما به نظر میرسد آتش جنگ در منطقه رو به کاهش است و امیدوارم پس از این، وضعیت بهبود یابد و از این فرصت برای تقویت روابط بهرهبرداری کنیم.
وی با تأکید بر اهمیت مراسم امشب در زمینه برنامههای مربوط به سال فرهنگی ۲۰۲۵، گفت: قصد داشتم تا در کنار شما در کنسرت بزرگداشت حافظ شیرازی حضور یابم؛ این حضور میتواند آغاز همکاریهای فرهنگی در این سال پیام برگفتی مهمی داشته باشد.
وزیر فرهنگ ترکیه همچنین خاطرنشان کرد: ایران و ترکیه هر دو تاریخچهای غنی و آثار فرهنگی زیادی دارند و مطمئن هستم که شما نیز همانند ما در حفظ این سرمایهها کوشا هستید.
او افزود: ما چند سال است که جشنوارههای «راه فرهنگی» را در ترکیه برگزار میکنیم؛ این جشنوارهها ابتدا در کلانشهرها شروع شد و به تدریج به مناطق کوچکتر و مختلف آناتولی توسعه یافته و در سرتاسر کشور برگزار شده است.
وزیر فرهنگ ترکیه توضیح داد: این جشنوارهها شامل فعالیتهای فرهنگی و هنری برای انواع سنین و قشرهای مختلف بوده و امسال در ۲۰ شهر با مشارکت بیش از ۴۵ هزار هنرمند انجام میشود. نهادهای فرهنگی کشورهای خارجی نیز در این جشنوارههای حضور دارند و حضور شما میتواند به تقویت این جشنواره کمک نماید.
محمت نوری ارسوی ادامه داد: این جشنوارهها در شهرها و نقاط مختلف ترکیه برقرار خواهد شد و شما میتوانید به خود در هر منطقهای که میخواهید مشارکت داشته باشید.
وی همچنین به همکاری با شهرداری کلانشهر قونیه در برگزاری فعالیتی در خصوص مولانا اشاره کرد و گفت: امیدوارم در سفر رئیسجمهور ترکیه به ایران، این فعالیت نیز در ایران برگزار شود.
وزیر فرهنگ ترکیه ادامه داد: پیشنهاد مربوط به مسیر خوی_قونیه نیز میتواند با همکاری شهرداری قونیه عملی شود؛ چرا که تعداد زیادی از گردشگران ایرانی از قونیه بازدید میکنند و پیشنهاد شما انگار برای این امر از اهمیت خاصی برخوردار است.
او گفت: برای تسریع در این طرح، صرفاً دولت مرکزی بلکه مدیریتهای محلی نیز باید وارد عمل شوند تا کارها به نحو بهتری پیش برود.
محمت نوری ارسوی همچنین افزود: برنامههای مشترک به مناسبت هزار و پانصدمین سالگرد ولادت پیامبر اکرم (ص) نیز میتواند به مرحله اجرا برسد و انجام این طرح بسیار سودمند خواهد بود.
