«الکی» چگونه به «الکی» تبدیل گردید؟
گروه واژهگزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در گزارشی به بررسی «ریشههای داستانی امثال و حکم» پرداخته و پرسشی را مطرح کرده است: «چطور اصطلاح ‘الکی’ به وجود آمد؟
عبارت «الکی» به هر چیزی اطلاق میشود که فاقد اعتبار یا دوام باشد. همانطور که میدانیم، در خصوص منشأ واقعی بیشتر اصطلاحات محاورهای اطلاعات دقیقی در دست نیست. در ارتباط با این اصطلاح نیز حداقل دو نظریه مختلف مطرح شده است: نخستین روایت متعلق به عبدالله مستوفی، ادیب و سیاستمدار (۱۲۵۵- ۱۳۲۹) است که بیان میکند در گذشته، زمانی که الکهای چوبی رایج نبودند، از پارچههای نازک پنبهای که فاقد دوام نیز بودند، بهرهبرداری میشد. به تدریج، اصطلاح «الکی» به دیگر پارچههای نازک و بیدوام تعمیم داده شد و بعدها معنایی مجازی یافت؛ به عنوان مثال: اخبار الکی. دیدگاه دوم مربوط به علینقی بهروزی (۱۲۸۴ـ ۱۳۶۲) میباشد که معتقد است این واژه از بازی الکدولک نشأت گرفته است. در این بازی، شرکتکننده چوب کوچکتری (الک) را به هوا پرتاب کرده و سپس با چوب بزرگتر (دولک) به آن ضربه میزند، بدون اینکه هیچ تفکر یا هدف خاصی برای فرود آمدن چوب کوچک داشته باشد.
خلاصهشده از مهدی پرتوی آملی، ریشههای تاریخی امثال و حکم، تهران: انتشارات سنایی، چاپ دوم، ۱۳۶۹، صفحههای ۸۲ و ۸۳.
