علل افزایش چهار برابری قیمت نان و چالشهای جدی نانوایان
در هفتههای اخیر، با افزایش نان به شکل خاموش و غیررسمی، فاصله میان نانوایان و استانداریها به طور قابل توجهی بیشتر شده است. نانوایان معتقدند که افزایش هزینههای تولید شامل آرد، دستمزد، بیمه و انرژی، آنها را به گزینههایی نظیر افزایش قیمت یا کاهش وزن چانه نان سوق داده است. در همین حال، دولت نیز از سال گذشته مسئولیت تعیین قیمت رسمی نان را به استانها واگذار کرده است تا از تنشهای ناشی از گرانی نان در سطح ملی جلوگیری کند.
بر اساس مشاهدات میدانی، قیمت نان سنگک به میزان چهار برابر افزایش یافته و اکنون قیمت نان سنگک آزادپز به ۲۵ هزار تومان و در برخی موارد حتی به ۴۰ هزار تومان رسیده است. همچنین، قیمت نان فانتزی بین ۳۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش پیدا کرده و نان لواش با قیمت ۱۷۰۰ تومان و نان تافتون با ۲۵۰۰ تومان عرضه میشود، در حالی که قیمتهای مصوب پایینتر از این میزان هستند.
دولت هنوز بدهیهای گندمکاران را پرداخت نکرده است
قیمت گندم صنفی و آزادپز در تاریخ ۲۴ اردیبهشتماه از ۱۲ هزار تومان به ۲۱ هزار و ۷۷۰ تومان افزایش یافته است و این افزایش قابل توجه، باعث بالا رفتن قیمت نان آزادپز و نرخ یارانهای آن شده است. با وجود این افزایش قیمت گندم یارانهای و اعلام قیمت مصوب نان، بدهی دولت به گندمکاران همچنان باقی مانده است.
یکی از نانوایان در گفتوگو با خبرنگار تابناک، دلیل نارضایتی نانواییها را کسر مداوم سهمیه آرد توسط سامانه نانینو عنوان کرد و افزود: نانوایان به خاطر این مسئله احساس ناامنی شغلی دارند. از سوی دیگر، افزایش ناگهانی حق بیمه کارگران نانوایی از یک میلیون تومان به ۶ میلیون تومان در ماه، عملاً توان ادامه فعالیت را از نانوایان گرفته است.
این نانوا ادامه داد: ناپایداری سامانه «نانینو» در پرداخت سود شبانه نانوایان از ۴۰ درصد به تقریباً ۲۰ درصد و همینطور تعلل دولت در تعیین نرخها به رغم افزایش مداوم هزینههای آب، برق، گاز، بیمه، عیدی، سنوات، مالیات بر حقوق، مخمر، اجاره، تجهیزات و دستمزد، وضعیت را برای این قشر سختتر کرده است.
این نانوا افزود: شرایط به گونهای شده که نانوایان به دلیل مشکلات سامانه نانینو با عناوینی مانند «تراکنش نامتعارف» احساس ناامنی میکنند و بسیاری به دلیل پایین بودن دستمزد و زیانده بودن فعالیت، دچار ورشکستگی شده یا در آستانه آن هستند.
حمیدرضا رستگار، رئیس اتاق اصناف تهران، نیز به سیاستگذاری استانداریها در قیمتگذاری نان انتقاد کرده و این موضوع را باعث پیچیدگی امور دانست. وی بر این نکته تأکید کرد که باید مسوولیت اجرایی به اتحادیه واگذار شود تا از بروز تفاوتهای قیمتی میان نان در مناطق مختلف شهر جلوگیری شود.
رستگار خاطرنشان کرد که نرخ آردی که به اتحادیه و اعضای صنف تعلق میگیرد، چه دولتی و چه آزادپز، با توجه به کیفیتهای مختلف دستهبندی شده است. به اعتقاد وی، میتوان قیمت نان را بر اساس آنالیز انجامشده توسط اتحادیه صنفی و کارشناسان اتاق اصناف واقعی کرد و بهترین راهکار، ارائه یارانه مستقیم به مردم است.
سامانه نانینو مشکلساز برای نانوایان
نقصهای سامانه «نانینو» به همین مسائل ختم نمیشود. این سامانه که برای توزیع آرد و یارانه نان طراحی شده، با چالشهای فنی و اجرایی زیادی روبروست. یک نانوا به تابناک گفت که بسیاری از نانوایان از عدم واریز به موقع و کامل یارانهها و کاهش سهمیه آرد ناراضیاند که این مساله آنها را وادار به خرید آرد با قیمتهای بالاتر در بازار آزاد کرده و به افزایش هزینههایشان منجر شده است. همچنین، قطعیهای مکرر برق، به ویژه در فصل گرما، باعث فاسد شدن خمیر نان در تنورها و بروز خسارتهای مالی زیادی برای نانوایان شده و بسیاری از آنها مجبور به دور ریختن مقادیر زیادی خمیر شدهاند.
به نظر میرسد که سیاستهای دولت و عدم اصلاح قیمت نان در راستای هزینههای تولید، از عوامل اصلی نارضایتی نانوایان است. در حالی که دولت به دنبال کنترل تورم و پیشگیری از نارضایتیهای اجتماعی، مانع از افزایش قیمت نان میشود، این سیاست به نفع نانوایان نبوده و موجب شده آنها برای جبران زیانهای خود، به سوی کمفروشی، کاهش کیفیت یا افزایش غیرقانونی قیمتها روی آورند. دولت نیز با واگذاری مسؤولیت تعیین قیمت به استانداریها و کاهش یارانهها، به طور غیرمستقیم به افزایش قیمت نان دامن میزند.
