از مهاجرت نخبگان تا ورود آزادانه افغانها/آینده جمعیتی ایران به کدام سمت پیش میرود
پیشنهاد ایجاد سازمان ملی مهاجرت با واکنشهای گوناگونی مواجه شده است. عدهای بر این باورند که اگر این طرح به تأیید برسد و به مرحله اجرا درآید، میتواند به ساماندهی حضور مهاجران در کشور کمک کند؛ در حالی که برخی دیگر معتقدند این اقدام ممکن است به افزایش تعداد مهاجران افغانستانی در ایران منجر شود و تبعات منفی متعددی به همراه داشته باشد.
احمد بخشایش اردستانی، نماینده مجلس، در این باره توضیح داد: «نیت بر این است که در هفته آینده، در روزهای دوشنبه یا سهشنبه، طرح تشکیل سازمان ملی مهاجرت در صحن علنی مجلس مورد بررسی قرار گیرد. این طرح در ابتدا به شکلی لایحهای از سوی دولت سیزدهم به مجلس ارائه شد و پس از کار بررسی در کمیسیون شوراها و امور داخلی، به متنی متشکل از ۵۷ ماده تغییر پیدا کرد. با افزودن موارد و بندهای جدید به متن اولیه، ماهیت این طرح تا حدی دگرگون گردید. کمیسیون شوراها این پیشنهاد را تأیید کرد و کمیسیون امنیت ملی نیز به گونهای مرزی با آن موافقت کرد؛ به این معنا که مخالفتهایی در کمیسیون امنیت وجود داشته، اما به هر حال این مورد تأیید شد».
او افزود: «از نکات مثبت این طرح، ایجاد نظم در حوزه مهاجرت است. در کشورهای مختلف، سازمانهایی مشابه وجود دارند. بخشی از جمعیت این کشورها را مهاجران تشکیل میدهند و سیاستهای مهاجرتی بر اساس نیازهای آنها تنظیم میشود؛ به گونهای که درها به روی مهاجران باز یا بسته میشود. در حال حاضر در ایران نهادهایی چون اداره کل امور اتباع در وزارت امور خارجه، وزارت کشور و فراجا مسئولیت ساماندهی امور مهاجران را برعهده دارند. با آمدن دولت سیزدهم، تقریباً ۹ میلیون مهاجر افغان به کشور آمدند و میتوان گفت که اگر این سازمان ایجاد شود، بیشتر از آنکه سازمان ملی مهاجرت باشد، به نوعی سازمان ملی افاغنه خواهد شد، زیرا گروههای مهاجر دیگری که به این میزان وارد ایران شوند، به ندرت وجود دارند.»
این نماینده مجلس همچنین بیان داشت: «ایجاد چنین سازمانی به نوعی مشروعیت به حضور افغانستانیها میدهد و این موضوع میتواند نظریه امت–دولت را به جای الگوی ملت–دولت حاکم کند. در شرایطی که بخشی از نخبگان ایرانی به خارج از کشور مهاجرت کردهاند، عدهای تصمیم گرفتهاند این خلأ را با ورود مهاجران افغان پر نمایند. به دنبال به قدرت رسیدن طالبان و دشواریهای اقتصادی در افغانستان، تمایل به مهاجرت در بین اتباع این کشور افزایش پیدا کرده است. در صورت تأسیس این سازمان، عملاً حضور فراگیر اتباع افغانستانی در کشور تأیید و تثبیت خواهد شد که ممکن است به برخی ناترازیهای داخلی، به ویژه در عرصه مصرف انرژی، دامن بزند و فشار بیشتری بر منابع کشور ایجاد کند. از نظر حقوقی نیز تصویب این طرح ممکن است با اصول قانون اساسی در تضاد باشد، چرا که اختصاص تابعیت باید فرآیندی تدریجی و مبتنی بر ضوابط مشخص باشد تا موجب اختلال در ترکیب جمعیتی و بازار کار کشور نشود.»
بخشایش اردستانی در خاتمه گفت: «ورود ناموجه مهاجران ممکن است باعث کاهش فرصتهای شغلی برای ایرانیان شده و به تشکیل کلونیهایی بینجامد که به مرور زمان بهصورت دولت در دولت عمل کنند. متأسفانه در شرایطی که نخبگان از کشور میروند، آنچه جایگزین میشود نه نخبگان، بلکه تنها حضور مهاجران با شرایط کمکیفیت است. میزان رأیآوری این طرح تشکیل سازمان مهاجرت به آگاهی نمایندگان مجلس از ابعاد و پیامدهای آن بستگی بسیاری دارد. اگر نمایندگان نسبت به آثار امنیتی، اقتصادی و اجتماعی آن آگاهی کافی یابند، احتمالاً این طرح رأی نخواهد آورد.»
منبع: نامه نیوز
