کدام استانها دارای پیرترین عروس و دامادها هستند؟
به نقل از روزنامه ایران، بهمن عبدی، مدیرکل دفتر برنامهریزی و توسعه اجتماعی جوانان وزارت ورزش و جوانان، در رابطه با آخرین آمارهای ثبت احوال کشور بیان میکند: «مطابق با اطلاعات دقیق سال ۱۴۰۲، میانگین سن نخستین ازدواج برای مردان ۲۷ سال و برای زنان ۲۳ سال ثبت شده است. این در حالی است که در سال ۱۴۰۳، میانگین سن نخستین ازدواج مردان به ۲۸.۳ سال و زنان به ۲۴.۱ سال افزایش یافته است. این آمار مؤید این واقعیت است که روند افزایش سن ازدواج همچنان به قوت خود باقی است و این تغییر در اکثریت استانهای کشور مشاهده میشود.»
او همچنین توضیح میدهد که میانگین سن ازدواج در استانهای مختلف به شکل قابل توجهی متغیر است و بهخصوص استانهای تهران، البرز، ایلام و کهگیلویه و بویراحمد در بالاترین موقعیت قرار دارند. بهطور مثال، میانگین سن ازدواج مردان در تهران ۳۰.۶ سال، در ایلام ۳۰.۳ سال، در البرز ۳۰ سال و در کهگیلویه و بویراحمد حدود ۳۰.۱ سال گزارش شده است. در میان زنان نیز، تهران با ۲۷.۱ سال دارای بالاترین میانگین سن ازدواج است و بعد از آن البرز و ایلام با ۲۶.۴ سال در مقامهای بعدی قرار دارند.»
عبدالله به پایینترین میانگین سن ازدواج اشاره دارد که مربوط به استان سیستان و بلوچستان است. در این استان، دختران بهطور میانگین در سن ۲۰ سال و ۸ ماه و پسران در ۲۴.۹ سال به پیوند زناشویی اقدام میکنند. بهطور کلی، تفاوت میانگین سن ازدواج در استانهای مختلف، نشاندهنده شرایط فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی هر منطقه است. در کلانشهرها، افزایش سطح تحصیلات، هزینههای زندگی و تغییر در سبک زندگی منجر به بالارفتن سن ازدواج شده است، در حالی که در برخی مناطق محرومتر، ازدواجها در سنین پایینتر همچنان متداول است.
تحولات در الگوهای سنی ازدواج در کشور
مدیرکل دفتر برنامهریزی و توسعه اجتماعی جوانان تشریح میکند که در سال ۱۴۰۴ هنوز تحقیق جدیدی انجام نشده است، اما دادههای سال قبل، تصویر روشنی از تغییرات الگوی سنی ازدواج کشور ارائه میدهد. مطابق با این دادهها، بیشترین میزان ازدواج در بین گروه سنی ۳۵ تا ۳۹ سال ثبت شده است. عبدی در این خصوص عنوان میکند: «در سال ۱۴۰۳ حدود ۴۰هزار و ۷۰۰ ازدواج در این رده سنی به ثبت رسیده که از این تعداد ۱۲هزار و ۱۶۳ مورد مربوط به ازدواج زن و مردی همسن در همین گروه سنی بوده است. این آمار حکایت از تمایل فزاینده به ازدواجهای همسن در جامعه دارد.»
او با اشاره به ثبت برخی ازدواجهای خاص در آمارهای رسمی میافزاید: «در میان دادهها حتی یک مورد ازدواج زن ۶۰ تا ۶۴ ساله با مردی در سنین ۳۰ تا ۳۴ سال دیده میشود. همچنین ۳۴ ازدواج میان زنانی در سنین ۵۰ تا ۵۴ سال با مردانی در سنین ۳۰ تا ۳۴ سال به ثبت رسیده و ۶۱۷ ازدواج میان زنان ۴۰ تا ۴۴ ساله و مردان ۳۰ تا ۳۴ ساله وجود دارد، بهعلاوه ۲۶۵۱ مورد نیز میان زنان ۳۵ تا ۳۹ ساله و مردان این رده سنی ثبت شده است. این دادهها نشان میدهد که الگوی سنی ازدواج در کشور در حال دگرگونی است.»
عبدی همچنین به چالشی مهم در زمینه ازدواج اشاره میکند و میگوید: «امروزه در بحث ازدواج، با پدیدهای به نام مضیقه ازدواج برای دختران بالای ۴۰ سال روبهرو هستیم. ازدواج در واقع یک بازار است که طرفین بر اساس تقاضای مشترک به تعامل میپردازند. اما وقتی در این بازار توازن وجود نداشته باشد، بخشی از جامعه با مشکلاتی مواجه میشود. طبق دادههای ما، در کشور حدود سه میلیون زن بالای ۴۰ سال وجود دارد که به تجرد قطعی رسیدهاند و به دلیل کاهش تعداد مردان همسن مجرد، شانس ازدواج با همسالان خود را از دست دادهاند.»
او ادامه میدهد: «با نگاهی به آمار ازدواج در این رده سنی متوجه میشویم که دختران ۴۵ تا ۴۹ ساله در سال گذشته در ۵۷۶ مورد با مردانی در سنین ۵۵ تا ۶۴ سال ازدواج کردهاند. همچنین مجموع ازدواجهای زنان ۴۰ تا ۴۹ ساله با مردان بالای ۶۰ سال، به ۱۹۷۷ مورد رسیده است. این آمارها نشان میدهد که وقتی خانمها به سنین خاصی میرسند، فرصتهای ازدواجشان با مردان همسن یا نزدیک به سن خود بهشدت کاهش پیدا میکند.»
عبدی نسبت جمعیتی زنان و مردان را نیز مورد تأکید قرار میدهد و بیان میکند که این نابرابری از آمارها مشهود است: «پایههای جمعیتی نشان میدهد که تعداد دختران ۱۳ تا ۴۰ ساله نسبت به پسران ۱۵ تا ۴۰ ساله کمتر است. به این دلیل، در گروههای سنی پایینتر، مردان گزینههای بیشتری برای ازدواج دارند و همین مسئله موجب شده تا بخشی از زنان در سنین بالاتر با مشکلاتی در ازدواج روبهرو شوند.»
عبدی به تحولات نگرشهای اجتماعی اشاره میکند که تغییراتی در الگوهای همسر ایجاد کرده است: «امروزه، معیار سن دیگر بهتنهایی تعیین کننده نیست. در گذشته، سنت این بود که مردان با زنانی کوچکتر از خود ازدواج کنند، اما اکنون شاهد افزایش ازدواجهایی هستیم که در آن زنان بزرگتر از مردان هستند. به عنوان مثال، در سال گذشته ۶۴۲۱ ازدواج میان زنان ۳۰ تا ۳۴ ساله و مردان ۲۵ تا ۲۹ ساله به ثبت رسیده است. همچنین ۱۸۶۲ مورد ازدواج میان زنان ۳۵ تا ۳۹ ساله و مردان ۲۵ تا ۲۹ ساله، و ۵۲۱ مورد دیگر میان زنان ۴۵ تا ۴۹ ساله و مردان ۲۵ تا ۲۹ ساله ثبت شده است.»
مدیرکل دفتر برنامهریزی و توسعه اجتماعی خاطرنشان میکند: «بهطور کلی، مردان ۲۵ تا ۲۹ ساله در مجموع ۸۹۴۸ ازدواج با زنانی بزرگتر از خود داشتهاند که رقم قابلتوجهی است. حتی در گروه زنان ۵۰ تا ۵۴ سال و مردان ۲۵ تا ۲۹ سال، ۱۷ ازدواج ثبت شده است. این آمارها نشان میدهد که معیارهای همسر نسبت به گذشته تغییر کرده و دیدگاه برابر نسبت به زنان، استقلال مالی و فکری آنها و حق آزادانهتر، سن را به عامل مطلق در ازدواج بدل نکردهاست.»
عبدی عوامل ریشهای این تحولات را تشریح میکند: «در جوامع سنتی، باروری و شمار فرزندان از مهمترین ارزشها در ازدواج به حساب میآمد و به همین دلیل تمایل به ازدواج با دختران کمسنتر بیشتر بود، تا فرصت باروری طولانیتر باشد. اما امروز، نگرشها نسبت به فرزندآوری تحول پیدا کرده است. بسیاری از زوجها به جای تمرکز بر تعداد فرزندان، کیفیت زندگی و ثبات اقتصادی را مهم میدانند. از این رو، سن ازدواج زنان افزایش یافته و دیدگاههای جامعه نسبت به تفاوت سنی در ازدواجها انعطافپذیرتر شده است.»
کاهش انگزنی در ازدواجهای با تفاوت سنی
براساس آمارها، روند ازدواج مردان با گروه سنی پایینتر از زنان نیز در حال افزایش است، موضوعی که در سالهای پیش به عنوان تابو در نظر گرفته میشد.
او به کاهش انگ اجتماعی نسبت به ازدواجهای نامتعارف اشاره میکند و عنوان میکند: «چند سال پیش، ازدواج زنی با مردی کوچکتر از خودش با نگاهی منفی مواجه بود، اما اکنون جامعه در حال گذر از این باورهاست. ما با نسلی روبهرو هستیم که ارزشهای فردی و استقلال شخصی را در اولویت قرار میدهد. این تغییر باعث افزایش تنوع در الگوهای ازدواج شده است.»
عبدی بر افزایش ازدواجهای همسن تأکید کرده و آن را نشانهای از تعادل در ها میداند و میگوید: «در حال حاضر، بالاترین فراوانی ازدواج مربوط به زنانی و مردانی است که در گروه سنی ۳۵ تا ۳۹ سال قرار دارند. در سال ۱۴۰۳ تعداد ۴۰ هزار و ۷۰۰ ازدواج در این گروه به ثبت رسیده که از این تعداد، ۱۲ هزار و ۱۶۳ مورد، مربوط به ازدواج همسالان در این رده سنی است. این موضوع بیانگر تقویت تمایل به ازدواج همسن در جامعه و کاهش فاصله سنی در ازدواجها است.»
او تصریح میکند که در حالی که برخی دختران بالای ۴۰ سال به دلیل شرایط جمعیتی با مشکلاتی در ازدواج مواجه هستند، از سوی دیگر، برخی پسران جوانتر تمایل بیشتری به ازدواج با زنان بزرگتر از خود پیدا کردهاند. این وضعیت بخشی از دگرگونی فرهنگی جامعهای است که امروزه دختران بالای ۴۰ سال گروهی از مخاطبینی در سنین پایینتر دارند و این واقعیت اجتماعی که در گذشته نگرانیهایی بههمراه داشت، اکنون بیشتر پذیرفته شده است. عبدی تأکید میکند: «از مجموعه این آمارها استنباط میشود که ازدواج در ایران دیگر متکی بر یک الگوی سنتی ثابت نیست. عوامل اقتصادی، فرهنگی، شغلی و تحصیلی بهطور فزایندهای در تصمیمگیری برای ازدواج و همسر تأثیرگذار شدهاند. همچنین، افزایش سطح تحصیلات، اشتغال زنان و استقلال مالی آنها موجب گشته است که زنان گزینشیتر شوند، و بدین ترتیب میانگین سن ازدواج نیز افزایش یابد.»
