غبارهای معلق در تهران، ۲.۵ برابر حد مجاز هستند

محمدصادق حسنوند، رئیس مرکز تحقیقات کنترل کیفیت هوای دانشگاه علوم پزشکی تهران، به ارائه اطلاعات معتبر از ایستگاه‌های سنجش کیفیت هوا پرداخت و گفت: از سال ۱۳۹۰ به این سو، داده‌هایی را جمع‌آوری کرده‌ایم که نشان می‌دهد علی‌رغم کاهش مستمر غلظت آلاینده‌ها از سال ۹۰ تا ۹۷، اما از سال ۱۳۹۷ به بعد، دوباره افزایشی در غلظت ذرات معلق مشاهده می‌شود.

وی با اشاره به افزایش نگران‌کننده وضعیت در امسال، تصریح کرد: در هشت ماه نخست سال ۱۴۰۳، حدود ۱۵ درصد افزایش غلظت آلاینده‌ها نسبت به دوره مشابه سال گذشته گزارش شده است. هرچند که تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی نقش دارند، اما عوامل اصلی حاضر همچنان منابع متحرک مانند خودروها و موتورسیکلت‌ها و همچنین منابع ثابت نظیر سوخت‌های بی‌کیفیت و صنایع بدون فیلتراسیون هستند.

رئیس مرکز تحقیقات کنترل کیفیت هوای دانشگاه علوم پزشکی تهران با ابراز نگرانی درباره عواقب جدی آلودگی هوا تصریح کرد: هر ساله نزدیک به ۳۵ هزار مورد مرگ و میر به آلودگی هوا در کشور مربوط می‌شود و برآوردها نشان می‌دهد که به‌طور متوسط، دو میلیون سال از عمر ایرانیان به دلیل تنفس هوای آلوده هدر می‌رود. در حال حاضر، غلظت ذرات معلق در تهران ۲.۵ برابر حد استاندارد ملی و شش برابر توصیه‌های سازمان بهداشت جهانی است.

وی همچنین به انتقاد از سهم ناچیز حمل‌ونقل عمومی در جابه‌جایی‌های شهری پرداخت و گفت: تجربه جهانی نشان می‌دهد که توسعه حمل‌ونقل عمومی، یکی از بهترین راهکارها است. اکنون، کمتر از ۲۰ درصد سفرهای درون‌شهری تهران با استفاده از ناوگان عمومی انجام می‌شود که این آمار بسیار کم است. تا زمانی که زیرساخت‌های مترو و اتوبوس‌رانی گسترش نیابد و امکاناتی برای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری در فواصل کوتاه فراهم نشود، انتظاری برای بهبود اوضاع نمی‌توان داشت.

حسنوند در گفتگو با رادیو گفت‌وگو به قانون هوای پاک اشاره کرد و اظهار داشت: این قانون مجموعه‌ای از اقدامات را تعیین کرده، اما تخصیص بودجه به آن بسیار ناچیز است. ما باید بر اساس شواهد علمی و اولویت‌ها هزینه کنیم؛ اولویت اول باید توسعه واقعی و فوری حمل‌ونقل عمومی و نابودی خودروهای فرسوده باشد.

ترتیب اولویت میان «خودرو» و «صنعت» اشتباهی راهبردی است

علیرضا رحمتی با بررسی پیچیدگی‌های معضل آلودگی هوا افزود: آلودگی هوا نتیجه تعامل چندین عامل انسانی است. از احتراق سوخت در خودروها و نیروگاه‌ها تا سوزاندن بقایای کشاورزی و لاستیک‌سوزی‌های شبانه و فعالیت‌های معدنی، همه این عوامل دست به دست هم داده‌اند تا آسمان شهرها را آلوده کنند.

وی با تأکید بر اینکه نباید به دنبال یک مقصر خاص بود، تصریح کرد: این فکر که باید بین کنترل آلایندگی خودروها یا صنایع یکی را کنیم، اشتباه است. الگوهای موفقی مانند شهر مکزیکوسیتی نشان می‌دهد که برای دستیابی به هوای پاک، مدیریت تمام منابع آلاینده به‌طور همزمان ضروری است. نمی‌توانیم بگوییم که اولویت با خودروهاست و از صنایع غافل شویم.

این پژوهشگر آلودگی هوای صنایع به تغییر نوع آلاینده‌ها در سال‌های اخیر اشاره کرده و گفت: در گذشته، مشکل اصلی ذرات معلق و دوده ناشی از خودروهای دیزلی بود، اما اکنون با پیشرفت تکنولوژی خودروها، با پدیده‌های جدیدی نظیر افزایش گاز “ازن” و آلاینده‌های ثانویه مواجه هستیم. همچنین، فعالیت معادن و صنایع سیمان در حومه شهرها، مقدار خطرناک ذرات “سیلیس” را افزایش داده که عامل بروز سرطان ریه است.

خسارت ۱۷ میلیارد دلاری آلودگی هوا به نظام سلامت

وی با تأکید بر بار مالی سنگین آلودگی هوا بر اقتصاد کشور گفت: بر اساس آمارهای وزارت بهداشت، خسارت ناشی از آلودگی هوا به کشور به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم، سالانه حدود ۱۷ میلیارد دلار برآورد شده است. وقتی چنین هزینه هنگفتی به نظام سلامت و اقتصاد وارد می‌شود، هیچ توجیهی برای این قضیه که فیلتراسیون صنایع هزینه بر است وجود ندارد.