تحریمها را قبول نداریم/ مهلت ۳۰ روزه تعیین شده است
حمید قنبری، که به عنوان معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه فعالیت میکند، در یک برنامه گفتگوی ویژه خبری با تأکید بر آغاز روند مکانیسم ماشه اشاره کرد که شش قطعنامه تحریمی علیه ایران که از سوی شورای امنیت تصویب شده بود، به دنبال توافق هستهای برجام لغو گردید. اما اکنون به واسطهی این مکانیسم، امکان بازگشت آنها وجود دارد، هرچند که هنوز این تحریمها به حالت قبلی برنگشتهاند. این فرآیند به تازگی شروع شده و برای آن 30 روز مهلت در نظر گرفته شده است.
وی در مورد پیامدهای این وضعیت توضیح داد: این موضوع به دو جنبه حقوقی و اقتصادی تقسیم میشود. از نظر حقوقی، سوال این است که آیا اروپا مجاز بود چنین اقدامی کند یا خیر. اگر به تاریخچهی برجام نگاه کنیم، میبنید که ایران از ابتدای این توافق به تعهدات خود عمل کرده و آژانس بینالمللی انرژی اتمی بارها این موضوع را تأیید کرده است. اما رئیسجمهور سابق آمریکا، دونالد ترامپ، پیش از ورود به ریاستجمهوری، به این توافق اعتراض کرد و مدعی شد که نسبت به برجام موضع قطعی مخالف دارد.
قنبری ادامه داد: تحریمهایی که شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی ایران وضع کرده، از همان ابتدا از منظر قانونی غیرموجه و غیرمشروع به شمار میروند. ما همواره اعتقاد داشتهایم که هر اقدام شورای امنیت به طور اتوماتیک درست نیست و این نظر توسط حقوقدانان نیز تأیید شده است.
وی با تأکید بر این نکته که شورای امنیت حق دارد ما را تحریم کند، اما در مورد چیست و کدام یک از تعهدات ما نقض شده، سؤالبرانگیز است. کشورهای اروپایی پس از خروج آمریکا از برجام اعلام کردند که رفتار این کشور مخالف حقوق بینالملل است، اما اکنون مشاهده میشود که خودشان نیز مشابه آن عمل میکنند. اگر آنها نمیتوانند بر شرکتهای خود نفوذ کافی داشته باشند تا روابط خود را بر پایه قوانین بینالمللی تنظیم نمایند، بنابراین حق ندارند از ما بخواهند که به تعهدات خود پایبند باشیم و از مکانیسمهای مستتر استفاده کنند.
معاون وزیر امور خارجه خاطرنشان ساخت: ما واکنشی که در سطح سیاسی و حقوقی به این تحریمها نشان خواهیم داد این است که آنها را به رسمیت نمیشناسیم و خود را ملزم به رعایت بندهای این تحریمها نمیدانیم.
وی در خصوص تأثیرات اقتصادی این تحریمها گفت: تحریمهایی که در گذشته به اجرا درآمدند، با توجه به دستاوردها و فعالیتهای آن زمان تنظیم شده بودند. بنابراین برای بررسی تأثیر این تحریمها باید به دقت به جزئیات آنها توجه کرد. هنگامی که به لیست تحریمها نگاه میکنیم، متوجه میشویم که بسیاری از افراد و شرکتها دیگر وجود ندارند.
قنبری تأکید کرد: متن تحریمها فعالیت اقتصادی رسمی ما را شامل میشود، در حالی که فعالیتهای ما طی این سالها دچار تغییرات عمدهای شده است. بنابراین تحریمهایی که قرار است دوباره برقرار شوند، مربوط به گذشته هستند. به همین خاطر، میگوییم که تأثیر این تحریمها در محدود کردن برخی فعالیتها چندان مؤثر نیست. اما به هیچ عنوان نباید این مسأله را بیاهمیت دانست و برای هرگونه تحریمی، حتی کوچکترین آنها، باید تدابیر لازم اتخاذ شود.
وی درباره کارآیی این روند ضد ایران توضیح داد: زمانیکه این تحریمها مقرر شد، یک اجماع در شورای امنیت وجود داشت و اعضا به آن معترض نبودند. در آن زمان، چین همکاری نزدیکی با ایالات متحده داشت و روسیه نیز همینطور. اما اکنون نه چین و نه روسیه هیچ گونه همسویی با ایالات متحده ندارند. به عبارت دیگر، شرایط به گونهای رقم خورده که دو عضو شورای امنیت در حال حاضر با این فشارها و تحریمها مخالف هستند و آمریکاییها نمیتوانند انتظار داشته باشند که چین مانند قبل از آنها حمایت کند.
معاون دیپلماسی اقتصادی همچنین افزود: ادعا نمیکنم که تحریمها هیچ تأثیری ندارند. تمامی تحریمها حائز اهمیت هستند، اما تأثیرات آنها با یکدیگر متفاوت است. اقتصاد ایران به قدری گسترده است که نمیتوان آن را تنها با تحریمها از پای درآورد.
وی یادآور شد: ادعای اینکه کسب و کارهای قبلی تحت هیچ تحریمی نبودهاند و اکنون به تحریم درآمدهاند، به معنای واقعیت نیست. دلیل این امر در متن همان تحریمها مستتر است. هیچ فرد یا شرکتی نیست که تحت تأثیر تحریمهای ایالات متحده قرار نگرفته باشد و اکنون مشمول تحریمهای جدید شود.
قنبری در مورد پیشنویس قطعنامه روسیه و چین اظهار کرد: اگر تمدید تحریمها صورت گیرد، این به معنی این است که اسنپبک به تأخیر خواهد افتاد. ما به عنوان کشوری غیردر شورای امنیت، موضعمان نسبت به تمدید تحریمها با موضعمان نسبت به اصل اسنپبک تفاوت دارد، چرا که این تصمیمات به عهده اعضای شورای امنیت است.
وی همچنین تصریح کرد: فروش نفت ایران تحت هیچ شرایطی تحت تأثیر قرار نخواهد گرفت. در متون تحریمی هیچ اشارهای به ممنوعیت خرید نفت ایران نشده است و بنابراین این موضوع به صورت قانونی هیچ مشکل خاصی ندارد.
