فهرست یازده دانشگاه برتر ایران طبق رتبه بندی کیواس منتشر گردید

جعفر مهراد، استاد برجسته دانشگاه شیراز و موسس موسسه ISC، از انتشار نتایج جدیدترین رتبه‌بندی نظام کیو اس (QS) برای سال ۲۰۲۶ خبر داد و افزود که در این نسخه نکات قابل توجهی وجود دارد، از جمله اینکه تعداد دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی معتبر در سطح جهانی، به ۱۵۰۱ موسسه رسیده است.

او همچنین بیان کرد: در این ویرایش، ۴۷۷ دانشگاه موفق به بهبود رتبه خود شده‌اند و از این بین، ۱۱۲ دانشگاه جدید به فهرست معتبرترین دانشگاه‌های جهان افزوده شده‌اند، در حالی که تنها ۵۷۳ دانشگاه نتوانسته‌اند جایگاه خود را حفظ کنند.

مهراد ادامه داد: در این نسخه، ده دانشگاه برتر جهان به ترتیب عبارتند از: انستیتو فناوری ماساچوست، امپریال کالج لندن، دانشگاه استنفورد، دانشگاه آکسفورد، دانشگاه هاروارد، دانشگاه کمبریج، دانشگاه ETH زوریخ از سوئیس، دانشگاه ملی سنگاپور، یونیورسیتی کالج لندن، و انستیتو فناوری کالیفرنیا.

بنیانگذار موسسه ISC تصریح کرد: طبق رتبه‌بندی‌های جهانی QS، انستیتو فناوری ماساچوست همچنان به عنوان بهترین دانشگاه جهان به پیشرفت‌های خود ادامه می‌دهد. همچنین، رتبه ۱۰ دانشگاه برتر نسبتا ثابت مانده است، مگر اینکه دانشگاه استنفورد به دلیل بهبود در زمینه‌های پایداری و تعداد اعضای هیات علمی بین‌المللی، از رتبه ششم به سوم صعود کرده باشد.

مهراد یادآور شد: هر ساله در جدول رده‌بندی دانشگاه‌های دنیا، تغییرات مختلفی در سطح کشورها قابل مشاهده است و ویرایش سال جاری نیز از این قاعده مستثنی نیست. به عنوان مثال، حدود ۴۱درصد از مؤسسات آموزش عالی هندوستان موفق به بهبود رتبه خود شده‌اند در حالی که تنها ۲۰درصد از دانشگاه‌های این کشور شاهد کاهش رتبه بودند.

او افزود: در این رتبه‌بندی، دانشگاه‌های چین و آلمان نیز موفق به بهبود درصد بالاتری از رتبه‌های دانشگاه‌های خود شده‌اند و تنها درصد کمی از این دانشگاه‌ها با افت مواجه شده‌اند. ایالات متحده آمریکا، با داشتن ۱۹۲ موسسه، بیشترین تعداد دانشگاه‌های معتبر جهانی را به خود اختصاص داده است. همچنین، ۱۱ دانشگاه این کشور در بین ۱۰۰ دانشگاه برتر، موفق به بهبود رتبه خود شده‌اند. ارتقاء رتبه دانشگاه‌ها در مناطقی مانند هنگ کنگ و امارات متحده عربی نیز مشاهده می‌شود.

چهره ماندگار علمی کشور در ادامه توضیح داد: رتبه دانشگاه پکن، به عنوان نخستین دانشگاه چین در آسیا، ۱۴ است. همچنین، دانشگاه ملبورن و دانشگاه اوکلند از اقیانوسیه به ترتیب در جایگاه‌های ۱۹ و ۶۵ قرار دارند. دانشگاه کوالالامپور به عنوان نخستین دانشگاه در کشورهای اسلامی، رتبه ۵۹ را از آن خود کرده است و دانشگاه ظهران در عربستان سعودی نیز موفق به کسب رتبه ۶۷ شده است. در قاره آمریکا جنوبی، دانشگاه بئونس آیرس (آرژانتین) توانسته جایگاه ۸۵ را بدست آورد.

مهراد پس از این توضیحات گفت: در میان مجموعه ۱۵۰۱ دانشگاه برتر جهانی در این نظام رتبه‌بندی، ایران دارای ۱۱ دانشگاه معتبر است. دانشگاه‌های تهران و صنعتی شریف به ترتیب با رتبه‌های ۳۲۲ و ۳۷۵ در فهرست ۴۰۰ دانشگاه ممتاز دنیا قرار دارند و نمرات کل دانشگاه تهران و دانشگاه صنعتی شریف به ترتیب ۴۳/۳ و ۳۹/۹ گزارش شده است.

* ده دانشگاه برتر ایران در رتبه‌بندی کیو اس

او بیان کرد: دانشگاه صنعتی امیرکبیر در جایگاه سوم قرار دارد و رتبه جهانی آن ۴۵۶ است.

بر اساس گفته مهراد، رتبه هشت دانشگاه برتر دیگر به ترتیب عبارتند از: دانشگاه علم و صنعت ایران ۴۹۶، دانشگاه صنعتی اصفهان ۵۷۱، دانشگاه تبریز ۵۷۸، دانشگاه شیراز در دامنه‌ای بین ۷۱۹-۷۰۱، دانشگاه شهید بهشتی ۷۵۰-۷۴۱، دانشگاه فردوسی مشهد ۱۰۰۰-۹۵۱، دانشگاه اصفهان ۱۲۰۰-۱۰۰۱ و دانشگاه آزاد اسلامی ۱۴۰۰-۱۲۰۱.

* عملکرد قابل قبول ایران در تعداد انتشارات و شبکه پژوهشی بین‌المللی

او اظهار کرد: همان‌طور که در رتبه بندی جهانی QS سال ۲۰۲۶ مشاهده کردیم، از میان تعداد بی‌شماری از دانشگاه‌های ایران، تنها ۱۱ دانشگاه موفق به قرارگیری در فهرست دانشگاه‌های برتر شده‌اند. تحلیل من در مورد شاخص‌های ارزیابی حاکی از آن است که دانشگاه‌های ایران در برخی جنبه‌های عملکردی، مانند تعداد انتشارات علمی، شبکه پژوهشی بین‌المللی و تعداد استنادها به ازای هر عضو هیات علمی، به نتایج قابل توجه‌ای دست یافته‌اند. این مسئله نشان‌دهنده سطح علمی مناسب تولیدات پژوهشی و همکاری‌های بین‌المللی در زمینه پژوهش در ایران است.

او همچنین تصریح کرد: با این حال، در سایر شاخص‌های کلیدی، به‌ویژه در نسبت اعضای هیات علمی بین‌المللی به کل اعضای هیات علمی، نسبت دانشجویان بین‌المللی به کل دانشجویان یک دانشگاه و قابلیت اشتغال فارغ‌التحصیلان، امتیازات دانشگاه‌های ایران پایین‌تر از حد مطلوب ارزیابی شده است.

به گفته این چهره ماندگار علمی کشور، این نقاط ضعف به‌ویژه در حوزه بین‌المللی‌سازی و تعامل مؤثر با بازار کار جهانی، منجر به کاهش امتیاز کلی دانشگاه‌ها شده و در نهایت بر رتبه نهایی آن‌ها در نظام رتبه‌بندی QS تاثیر منفی گذاشته است.

او بیان کرد: به عقیده من، نبود توازن در سایر عامل‌های موثر بر رتبه‌بندی، مانع از ارتقاء جایگاه آن‌ها در سطح جهانی شده است. به همین دلیل، تنظیم استراتژی‌های جامع به منظور تقویت جنبه‌های نادیده گرفته‌شده در نظام آموزش عالی ایران ضرورت دارد.