سرزمین افغانستان نباید به مرکز فعالیت های تروریستی تبدیل گردد
امیرسعید ایروانی، نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد، در شامگاه چهارشنبه، ۱۹ آذرماه، در نشست شورای امنیت پیرامون موضوع «وضعیت در افغانستان» حضور یافت و به ایراد سخنرانی پرداخت.
وی با اشاره به گزارش اخیر دبیرکل سازمان ملل، تأکید کرد که علیرغم تلاشهای مستمر و بیوقفه «هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان» (یوناما) و دیگر آژانسهای بینالمللی، مردم افغانستان همچنان با بحرانهای انسانی جدی و مسائل امنیتی، محدودیتهای فراتر بر زنان و دختران و تهدیدهای ناشی از تروریسم و مواد مخدر، به ویژه نوع صنعتی آن، مواجه هستند.
ایروانی اضافه کرد: نسبت به وخامت وضعیت انسانی بهخصوص با نزدیک شدن به فصل سرما و در پی زلزلههای اخیر، نگرانی عمیق خود را ابراز میکنیم. کمبود منابع مالی شدید در «برنامه نیازها و پاسخگویی بشردوستانه ۲۰۲۵» ممکن است به تشدید ناامنی غذایی، کاهش دسترسی به خدمات اولیه، تشدید سوءتغذیه و افزایش نابرابری به خصوص برای زنان و کودکان منجر شود.
نماینده ایران تصریح کرد: در این راستا، عقیده داریم که برقراری ارتباط معنادار و عملیاتی با مقامات افغانستان همچنان برای حل بحرانهای انسانی و اقتصادی که افغانستان و همچنین ثبات منطقه را تهدید میکند، الزامی است. بار دیگر تأکید میکنیم که کمکهای بشردوستانه نباید به مسائل سیاسی وابسته شود؛ تحریمها نباید مانع پیشرفت یا ثبات اقتصادی شوند و داراییهای ملی افغانستان که در خارج از کشور مسدود شدهاند، باید بهطور فوری آزاد شود تا نیازهای اساسی مردم افغانستان پاسخ داده شود.
او همچنین بیان کرد: وضعیت زنان و دختران همچنان یک نگرانی جدی به شمار میرود. ایجاد محدودیتهای نظاممند بر آموزش، اشتغال و مشارکت عمومی با آموزههای اسلامی و کرامت انسانی همخوانی ندارد. از مقامات افغانستان خواسته میشود این موانع را مرتفع کنند. علیرغم این نگرانیها، روند تعامل سازنده همچنان بهترین راهکار برای ترویج رفتارهای مسئولانه و حفاظت از حقوق بشر، از جمله حقوق اقوام و زنان میباشد.
ایروانی بیان کرد: ایجاد دولتی فراگیر که واقعاً نماینده مردم باشد، برای دستیابی به صلح و ثبات پایدار، جلوگیری از بروز مجدد درگیریها و جریانهای گسترده پناهجویان، تضمین امنیت، بهبود وضعیت اقتصادی و احترام به حقوق بشر، به ویژه حقوق زنان و دختران، ضروری است.
وی همچنین یادآور شد: تهدیدهای ناشی از گروههای تروریستی مانند داعش خراسان نگرانکننده است و نیازمند هوشیاری مستمر جامعه جهانی و اقدام جمعی میباشد. جمهوری اسلامی ایران بهطور قاطع از شکلگیری یک افغانستان مستقل، با حاکمیت، متشکل و صلحآمیز، به دور از تروریسم، درگیری و مواد مخدر حمایت میکند. افغانستان باید برای اتخاذ تدابیری جامع و مؤثر جهت بیاثرسازی تمامی گروههای تروریستی و جلوگیری از استفاده از سرزمین خویش برای تهدید یا آسیب به سایر کشورها پشتیبانی شود.
ایروانی با اشاره به نگرانی عمیق نسبت به حوادث امنیتی و مرزی اخیر میان افغانستان و همسایگانش اظهار داشت: ایران نزدیک به ۲ هزار کیلومتر مرز مشترک با افغانستان و پاکستان دارد و امنیت ما بهشدت به امنیت هر دو همسایه وابسته است. قلمرو افغانستان نباید به میدانی برای تروریسم یا خشونت علیه کشورهای همسایه تبدیل شود و مقامات افغانستان باید مسئولیت کامل در پیشگیری از هرگونه حمایت از گروههای تروریستی را بپذیرند.
این دیپلمات ارشد ایرانی افزود: وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با همتایان خود از پاکستان و افغانستان مذاکراتی داشته و در این زمینه اعلام کرده است که تهران آمادگی دارد تا در کاهش تنشها بین کابل و اسلامآباد کمک کند. او همچنین پیشنهاد داده که نشستی منطقهای از وزرای امور خارجه برای فراهم کردن زمینهای جهت مشاوره و تدوین رویکردی هماهنگ در سطح منطقه برگزار شود.
ایروانی تصریح کرد: با توجه به مرز طولانی و حضور میلیونها اتباع افغانستانی، تحولات این کشور تأثیر مستقیمی بر ایران دارد. بنابراین، تعامل با مقامات افغانستان نه فقط یک ، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای مدیریت بروز خطرات، کاهش هزینهها و جلوگیری از چالشهای آتی میباشد. ایران بهطور مستمر گفتوگو و همکاری سازنده با افغانستان را در زمینههای تسهیل تجارت، تقویت هماهنگیهای مرزی، ارائه کمکهای بشردوستانه و حمایت از خدمات آموزشی و بهداشتی ادامه خواهد داد تا از این طریق ثبات منطقهای را تقویت کند و منافع مشروع خود را حفظ نماید.
ایروانی تأکید کرد: بهعنوان تنها دالان ترانزیتی مؤثر که دسترسی مستقیم افغانستان به آبهای آزاد را ممکن میسازد، بندر چابهار نقشی حیاتی و مؤثر در ارائه کمکهای بشردوستانه و انتقال محمولههای ضروری به افغانستان ایفا میکند. اعمال محدودیتهای تحت عنوان تحریمهای یکجانبه، تنها پیامدهایی زیان بار بر ثبات اقتصادی و وضعیت انسانی افغانستان خواهد داشت. ایران قصد دارد بهطور کامل از ظرفیتهای بندر چابهار برای یاری به احیای اقتصادی و تأمین نیازهای بشردوستانه افغانستان استفاده کند.
نماینده ایران در پایان افزود: ایران در شرایطی که خود تحت تحریمهای یکجانبه سنگینی قرار دارد، سالها با بار نامتناسب میزبانی میلیونها پناهجوی افغانستانی مواجه بوده است. این مسئولیت، در غیاب حمایت کافی از جامعه جهانی، فشارهای اقتصادی و امنیتی عظیمی ایجاد کرده بهگونهای که هزینههای سالانه آن به نزدیک ده میلیارد دلار بالغ میشود.
او ادامه داد: متأسفانه، جامعه بینالمللی حتی حداقل تعهدات خود را برای حمایت از پناهجویان افغانستانی در ایران نیز برآورده نکرده است. این کمتوجهی بهوضوح در کاهش قابل توجه کمکهای تخصیص یافته برای سال ۲۰۲۶، که کاهشی بیش از ۶۰ درصد را نشان میدهد، مشهود است. این مسأله بهنوعی نقض جدی اصل «تقسیم مسئولیت بینالمللی» به حساب میآید.
نماینده ایران خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران بارها و بهصراحت اعلام کرده است که بدون همبستگی واقعی و تقسیم عادلانه این بار و حمایت مالی مؤثر، قادر نخواهد بود بهتنهایی بار سنگین میزبانی از بیش از شش میلیون تبعه افغانستانی را به دوش کشد.
ایروانی همچنین بیان داشت: بازگشت اتباع فاقد مدرک افغانستانی با رعایت کامل حقوق بینالملل و اصول بشردوستانه و با احترام به کرامت انسانی انجام شده است.
او گفت: در پایان، یوناما بهطور مداوم نقش اساسی و انکارناپذیری در رسیدگی به چالشهای چند بعدی و پیچیده افغانستان ایفا میکند. یک بار دیگر، ما حمایت خویش را از مأموریت یوناما و اجرای مؤثر و بیطرفانه آن اعلام میداریم.
ایروانی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد همکاریهای نزدیکی با سازمان ملل متحد، کشورهای همسایه و سازوکارهای مربوطه، و تمام ذینفعان به منظور ترویج امنیت، ثبات و آتی بهتر برای افغانستان را ادامه دهد.
