زنگ خطر «نابودی خاک» به گوش رسیده است؛ آیا مسئولان به این صدا واکنش نشان خواهند داد

علیرضا نثاری، نماینده مردم همدان در مجلس شورای اسلامی، در مصاحبه‌ای با ایسنا در خصوص وضعیت فرونشست زمین در کشور توضیح داد: پرداختن به مسأله فرونشست زمین ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. نمی‌توان اوضاع کنونی را صرفاً ناشی از نبود برنامه‌ریزی صحیح دانست، زیرا در برنامه‌های پنج‌ساله توسعه این مسأله به وضوح مدنظر قرار گرفته است، اما عدم اجرای این برنامه‌ها و عدم نظارت کافی موجب شده است که امروز با پدیده‌های فرونشست سنگینی در نقاط مختلف کشور مواجه باشیم. در این زمینه هم دولت در اجرای قوانین ترک فعل داشته و هم مجلس در دوران‌های مختلف در امر نظارت کوتاهی کرده است. این ترک فعل در هر دو نهاد به وضوح قابل مشاهده است.

عملی برای مقابله با فرونشست زمین صورت نمی‌گیرد

وی در ادامه با اشاره به استان‌هایی که در حال حاضر به بحران فرونشست دچار هستند، اظهار کرد: متاسفانه آنها کماکان با همان رویه گذشته در حال پیشرفت‌اند و هیچ اقدام قانونی یا اجرایی مؤثری برای اصلاح وضع گذشته انجام نشده که نشان‌دهنده درس گرفتن از اشتباهات گذشته باشد. در واقع، ما در حال ادامه همان رویه‌ای هستیم که موجب تشدید فرونشست زمین می‌شود. چاه‌های غیرمجاز به طور مداوم در حال افزایش هستند. این چاه‌ها به واقع مسدود نمی‌شوند و اگر نیز اقداماتی صورت می‌گیرد، عمدتاً جنبه تشریفاتی دارد.

عدم مدیریت منابع آبی، یکی از دلایل تشدید بحران فرونشست است

این نماینده کمیسیون عمران با تصریح اینکه نزدیک به ۹۰ درصد مصرف آب کشور به بخش کشاورزی اختصاص دارد، بیان کرد: یکی دیگر از دلایل تشدید بحران فرونشست، عدم مدیریت صحیح منابع آبی است. در مدیریت مصرف آب، به ویژه در کشاورزی، هیچ روش مؤثر و جایگزینی برای بهینه‌سازی مصرف دنباله‌رو نیست. متاسفانه ما هنوز به روش‌های سنتی و غرقابی ادامه می‌دهیم و کشت دوم و محصولات آب‌بر بدون هیچ برنامه‌ای ادامه دارد که نشان از بی‌برنامگی کامل است. از سوی دیگر، زمانی که کشاورزان محصولی را تولید می‌کنند، به‌جای حمایت، هم‌زمان با آغاز واردات مشابه آن محصول، به کشاورز آسیب می‌زند و او را به سمت کشت دوم و تصمیمات نادرست سوق می‌دهد.

عواقب فرونشست زمین می‌تواند پیامدهای بسیار سنگینی برای کشور داشته باشد

نثاری با اشاره به اینکه بارش‌ها و ورودی آب به منابع زیرزمینی از دیگر عواملی هستند که بر فرونشست زمین تأثیر دارند، خاطرنشان کرد: مسأله کلیدی در موضوع فرونشست، نگهداری آب و مصرف صحیح آن، به ویژه در کشاورزی و تا حدی در شرب و صنعت است؛ در این حوزه ما هنوز کار اساسی انجام نداده‌ایم و هر سال آثار منفی آن بیشتر نمایان می‌شود. امروزه زنگ خطر فرونشست زمین به صدا درآمده و عواقب آن می‌تواند برای کشور سنگین باشد. به عنوان نمونه، آمارهای مربوط به تهران بسیار نگران‌کننده است و این بی‌توجهی می‌تواند عواقب جدی برای کشور به دنبال داشته باشد.

درمان ممکن است، اگر زمان را دریابیم

نماینده مردم دماوند در مجلس شورای اسلامی بر این نکته تأکید کرد که فرونشست زمین یک هشدار جدی است و باید از تبدیل آن به اپیدمی در کشور، به ویژه در مناطق مسکونی، جلوگیری کرد. درمان زمانی ممکن است که هنوز فرصت داریم، اما اگر آن زمان را از دست بدهیم، حتی با اراده هم نمی‌توان به حل مسئله پرداخت. زمانی که بحران به مرحله حادتری برسد، چالش‌ها تنها مالی نخواهند بود، بلکه به مسائل اجتماعی و امنیتی نیز گسترش می‌یابند. اعتقاد دارم که برای مقابله با بحران فرونشست، مدیریت مصرف آب و حتی انرژی باید با جدیت دنبال شود. مشکل این است که امروز من به عنوان نماینده در این زمینه صحبت می‌کنم و دولتمردان نیز اظهار نظر می‌کنند، اما در عمل هنوز هیچ اقدام مؤثری انجام نمی‌شود.

در زمینه مقابله با فرونشست زمین تنها ۲ تا ۳ درصد پیشرفت داشته‌ایم

این نماینده کمیسیون عمران مجلس بر لزوم مقابله جدی با حفاری‌های غیرمجاز تأکید کرد و گفت: وقتی می‌گوییم چاه‌های غیرمجاز باید مسدود شوند، باید حقیقی بپرسیم آیا واقعاً بسته شده‌اند یا تنها گزارشی ارائه شده است. متأسفانه در بعضی از موارد، نهادهای مسئول با حفاران غیرمجاز همکاری می‌کنند که این موضوع برای همگان واضح است. اگر فقط مسئله ساده مسدود کردن واقعی چاه‌های غیرمجاز حل شود، قدم مهمی برای کنترل فرونشست زمین برداشته‌ایم. به عقیده من، ما در مورد فرونشست زمین شاید به طور واقعی تنها ۲ تا ۳ درصد پیشرفت داشته‌ایم و اقدام مؤثری تا کنون صورت نگرفته است.

بحران فرونشست زمین ممکن است به یک چالش امنیتی بدل شود

وی با بیان اینکه نگرانی‌ها در عرصه فرونشست زمین جدی است، تأکید کرد: اگر این روند ادامه یابد، بی‌شک بحران فرونشست زمین به یک چالش امنیتی تبدیل خواهد شد. راهکارهایی وجود دارد، اما حتی در حال حاضر نیز دیر شده است. تمامی نهادهای اجرایی باید به طور جدی وارد عمل شوند و وظایف خود را به درستی انجام دهند. در بهترین حالت، شاید بتوانیم وضعیت فعلی را حفظ کنیم تا از بدتر شدن آن جلوگیری کنیم، چرا که در گذشته اقدامات مؤثری انجام نداده‌ایم.