افزایش قیمت بنزین از فردا آغاز میشود؛ تمامی اطلاعات ضروری درباره مصوبه جدید دولت در زمینه بنزین
برخی افراد نگران تبعات افزایش قیمت بنزین بر روی افزایش هزینهها و فشارهای اقتصادی بر مردم هستند
خبرگزاری رسمی دولت اعلام کرد: در جلسهای که هیأت وزیران در تاریخ ۱۴ آبان امسال برگزار کرد، به پیشنهاد مشترک سازمان برنامه و بودجه و وزارت نفت، مصوبهای بهمنظور بهینهسازی استفاده از کارت سوخت شخصی و جلوگیری از افزایش واردات بنزین به تصویب رسید که در تاریخ ۵ آذر به اطلاع عموم رسید.
در راستای سیاستگذاریهای مدیریت مصرف و ساماندهی نظام توزیع حاملهای انرژی، هیأت وزیران مصوبه جدیدی با هدف بهینهسازی استفاده از کارت سوختهای شخصی و تنظیم استفاده از کارتهای اضطراری جایگاهها صادر کرده است؛ طبق این تصمیم، نرخ بنزین سهمیهای اول (۶۰ لیتر) معادل یکهزار و ۵۰۰ تومان و سهمیه دوم (۱۰۰ لیتر) سه هزار تومان تعیین شده است. نرخ سوختگیری بنزین خودروها با استفاده از کارت اضطراری موجود در جایگاه به مبلغ پنج هزار تومان تعیین گردیده است.
این میزان معادل ۱۰ درصد از قیمت خرید بنزین بهدست آمده از پالایشگاهها است که در حال حاضر ۵۰ هزار تومان برآورد شده است. این تصمیم به منظور یکسانسازی اصول محاسباتی، بهبود نظارت بر مصرف و ایجاد قابلیت اجرای سیاستهای تکمیلی در زمینههای نظارتی و حملونقل اتخاذ شده است.
بر اساس این مصوبه، در مرحله اولیه، ایجاد و آزمایش سامانه اعلام سهمیه خودرو برای مالکان دو خودرو و بیشتر، و انتشار اطلاعیهای برای خودروی مورد نظر بهمنظور دریافت سهمیه اول و دوم، انجام خواهد شد.
در گام نخست، سهمیه خودروهای دارای پلاک دولتی حذف، قیمت پنج هزار تومانی برای تمامی جایگاههای کشور اجرایی و سهمیه خودروهای وارداتی و دارای پلاک مناطق آزاد نیز لغو خواهد شد.
در مرحله دوم، سهمیه خودروی دوم و پس از آن حذف خواهد شد، سهمیه دوم خودروهای دوگانهسوز به نصف کاهش مییابد و سهمیه خودروهای سواری شخصی نوشماره داخلی بهطور کلی حذف میشود.
شایان ذکر است که طبق این مصوبه، میزان سهمیه بنزین برای خودروهای سواری شخصی، به ترتیب ۶۰ و ۱۰۰ لیتر با قیمتهای یکهزار و ۵۰۰ و سههزار تومان بدون تغییر باقی خواهد ماند. نرخ سوختگیری بنزین برای خودروها با استفاده از کارت اضطراری و مازاد بر سهمیه کارت شخصی پنج هزار تومان تعیین شده است.
حجم و نرخ سهمیه خودروهای عمومی بنزینی (مانند تاکسی و وانتبار) بدون تغییر باقی میماند. سهمیه اولیه خودروهای عمومی دوگانهسوز همانند تاکسی و وانتبار کماکان ثابت خواهد ماند، اما سهمیه دوم آنها به ۵۰ درصد کاهش خواهد یافت.
سهمیه دوم خودروهای شخصی دوگانهسوز نیز با همان نسبت ۵۰ درصد کاهش مییابد و تبدیل خودروهای تکسوز بنزینی به دوگانهسوز برای تمامی خودروها با رعایت شرایط اجرایی ماده ۸ قانون هوای پاک بهصورت رایگان انجام خواهد شد.
حجم و نرخ سهمیه آمبولانسها ثابت خواهد ماند و خودروهای دارای پلاک جانبازان و معلولین تحت تأثیر حذف سهمیه قرار نمیگیرند.
حذف سهمیه اول و دوم خودروهای مختلف بدین صورت میباشد که کارت سوخت جدید با مجموع سهمیههای اول و دوم و با نرخ کارت اضطراری جایگاه به خودروهای دولتی، خودروهای دارای پلاک مناطق آزاد و ویژه، خودروهای وارداتی، خودروهای سواری شخصی دوم به بعد هر فرد، و خودروهای نوشماره سواری شخصی (صفر کیلومتر تولید داخلی با قیمت بالای یک میلیارد تومان) اختصاص خواهد یافت.
خبرگزاری ایرنا، نزدیک به دولت، بیان کرد: میبایست پذیرفت که در حال حاضر تولید بنزین در کشور نزدیک به ۱۱۰ میلیون لیتر در روز و مصرف آن ۱۳۵ میلیون لیتر در روز است؛ بنابراین، تأمین سوخت بیش از تولید، به بیش از ۶ میلیارد دلار واردات در سال جاری نیاز دارد.
ارزش این ۶ میلیارد دلار واردات سالانه برابر با ۱.۵ برابر کل یارانه نقدی پرداختشده در یک سال است، یا سرمایهای که برای افزایش ظرفیت تولید روزانه ۵۰۰ هزار بشکه نفت خام نیاز است؛ همچنین این مبلغ معادل سرمایه مورد نیاز برای احداث سههزار کیلومتر اتوبان یا سههزار کیلومتر خط آهن در یک سال میباشد.
جالب است بدانید که هزینه هر لیتر بنزین وارداتی به حدود ۶۶ هزار تومان میرسد. حتی در مورد بنزین تولید داخلی نیز — اگر هزینه نفت مصرفی را صفر در نظر بگیریم — هزینه استخراج، انتقال، پالایش نفت، انتقال بنزین و حقالعمل جایگاه هزینه تمامشده هر لیتر بنزین را به حدود ۱۰ هزار تومان ارتقا میدهد.
این بدان معناست که دولت پس از اجرای مصوبه، برای هر لیتر بنزین وارداتی که از طریق کارت جایگاه مصرف شود، بهطور متوسط ۶۱ هزار تومان، و برای هر لیتر بنزین تولید داخلی، ۵ هزار تومان از منابع خود را صرف مینماید؛ منابعی که میتوانست به مواردی چون کالابرگ، دارو، یارانه نقدی یا حمایت از اقشار آسیبپذیر جامعه اختصاص یابد.
حتی با فرض بهرهبرداری از پالایشگاههای در حال ساخت همچون «مهر خلیج فارس» و «آدیش جنوبی» در سال آینده، تداوم روند فعلی، افزایش مصرف را باعث خواهد شد که میزان واردات بنزین در سالهای آتی به ارقام ۸، ۱۰ و حتی ۱۳ میلیارد دلار برسد؛ ارقام تحمیلی بر بودجه دولت. از این رو، اصلاحات لازم در حوزه بنزین از اهمیت بهسزایی برخوردار است.
تحقیقات کارشناسان نشان میدهد که سهمیه ۱۶۰ لیتری برای اکثر خودروها مطلوب میباشد، و آنها پیشبینی میکنند که اثر تورمی این مصوبه در حدود ۰.۲ درصد باشد. هدف از اجرایی شدن این مصوبه جلوگیری از نیاز به واردات و بازگشت کشور به دوره تولید و صادرات بنزین است. همچنین این سیاست باعث تقویت استفاده از سوخت پاک CNG خواهد شد و سود حاصل از اجرای آن برای ارائه کالابرگ به مردم هزینه خواهد شد.
یکی از برنامههای دولت در این راستا، اجرای طرح تبدیل رایگان خودروهای بنزینی به دوگانهسوز میباشد. استفاده از گاز طبیعی در حملونقل نسبت به سوختهای نفتی از نظر اقتصادی تقریباً ۵۰ درصد بهصرفهتر است و از آلایندگی کمتری نیز برخوردار میباشد.
بهرغم سرمایهگذاری ۳ میلیارد دلاری دولتهای مختلف در زمینه CNG، به علت کاهش ارزش بنزین، مصرف گاز طبیعی کاهش قابل توجهی داشته و سهم CNG در سبد سوخت حملونقل سبک کشور از ۲۱ درصد در سال ۱۴۰۰ به نزدیک ۱۱ درصد در سال ۱۴۰۴ تنزل پیدا کرده است.
ظرفیت اسمی زیرساختهای عرضه CNG در کشور حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در روز تخمین زده میشود؛ با این حال، کمتر از ۵۰ درصد این ظرفیت بهطور عملی مورد بهرهبرداری قرار میگیرد. اگر مصرف گاز طبیعی به سطح سالهای گذشته بازگردد، روزانه حدود ۷ میلیون لیتر صرفهجویی و به عبارتی ۱.۸ میلیارد دلار صرفهجویی سالانه برای کشور ایجاد خواهد شد.
در حال حاضر تعداد ۲ هزار و ۳۶۵ جایگاه CNG در کشور مشغول به فعالیت هستند و در سال گذشته ۲۵ جایگاه جدید نیز راهاندازی گردیده است. امکان ثبت درخواست برای تبدیل رایگان خودروها در سامانه شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران وجود دارد. هزینه تبدیل خودروها به گازسوز بر عهده دولت خواهد بود و برای مالکین رایگان خواهد بود.
دولت همچنین مطالبات معوق چندین ساله صنعت گاز فشرده به میزان ۴۴ میلیون دلار را تسویه کرده و با خودروسازان جهت افزایش تولید خودروهای دوگانهسوز قرارداد منعقد نموده است.
اقدام دیگر دولت، صدور مجوز مصرف گاز مایع (LPG) در سبد سوخت است. در این راستا، شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران مجوز احداث جایگاه عرضه گاز مایع را در شعاع ۱۰۰ کیلومتری پالایشگاهها صادر نموده است.
از دیگر تدابیر دولت جهت کاهش مصرف بنزین، اجازه واردات خودرو میباشد. طبق آییننامه جدید، واردات انواع خودرو با تعرفههای مناسب مجاز است:
– خودروهای برقی با تعرفه ۴ درصد،
– خودروهای هیبریدی با تعرفه ۱۵ درصد،
– سایر خودروهای کممصرف با تعرفههای حداکثر ۱۰۰ درصد.
همچنین به ایرانیان خارج از کشور اجازه داده شده است تا بدون الزام به تعیین منشأ ارز، خودروی شخصی وارد نمایند.
رئیسجمهور نیز در دستوری، خودروسازان را ملزم به اصلاح موتورهای فعلی جهت تولید خودروهای کممصرف نموده است؛ در غیر این صورت، دولت در سیاست تخصیص ارز و صدور مجوز تولید بازنگری خواهد کرد.
تفاوتهای موجود بین مصرف و تولید بنزین، هزینههای سنگین واردات، کاهش سهم سوختهای پاک و فشار بر بودجه دولت، همگی نشاندهنده این واقعیت است که نظام انرژی ایران نیازمند اصلاحات جدی است.
اجرای مصوبه بنزینی از ۲۲ آذر، علیرغم آنکه تغییرات قابل توجهی در سهمیهها برای اکثر مردم ایجاد نخواهد کرد، نخستین گام جدی در راستای مدیریت مصرف و بازگشت کشور از وضعیت واردکننده به صادرکننده بنزین به شمار میرود؛ گامی که میتواند سرنوشت اقتصاد سوخت کشور را در دهه آینده تغییر دهد.
